తస్మిస్తు తుములే యుద్ధే వర్తమానే మహాభయే। అతి సర్వాణ్యనీకాని పితా తేఽభివ్యరోచత
ఆ ఘోరమైన, కలకలమైన యుద్ధంలో, నీ తండ్రి అన్ని సేనలను మించిపోతూ ప్రకాశించాడు.
పూర్వాహ్ణే తస్య రౌద్రస్య యుద్ధమహ్నో విశాంపతే। ప్రావర్తత మహాఘోరం రాజ్ఞాం దేహావకర్తనమ్
ఆ భయంకరమైన యుద్ధదినపు పూర్వాహ్నంలో, రాజా, రాజుల శరీరాలు నరికివేయబడే ఘోరమైన పోరు మొదలైంది.
కురూణాం సృఞ్జయానాం చ జిగీషూణాం పరస్పరమ్ । సింహానామివ సంహ్రాదో దివముర్వీ చ నాదయన్
కురువులు, శ్రీంజయులు ఒకరినొకరు జయించాలనే తపనతో, సింహాల్లా గర్జిస్తూ, ఆ గోలతో ఆకాశమూ భూమీ మారుమోగిపోయాయి.
ఆసీత్కిలకిలాశబ్దస్తలశఙ్ఖరవైః సహ । జఝిరే సింహనాదాశ్చ శూరాణాం ప్రతిగర్జతామ్
ఆ సమయంలో ఆయుధాల మోగుడు, శంఖాల ధ్వని, వీరులు ఒకరినొకరు సవాలు చేస్తూ సింహగర్జనలు వినిపించాయి.
తలత్రాభిహతాశ్చైవ జ్యాశబ్దా భరతర్షభ। పత్తీనాం పాదశబ్దశ్చ వాజినాం చ మహాస్వనః
బాణాలు వదిలే ధనుస్సుల మోగుడు, కాలాళ్లతో నడిచే సైనికుల అడుగుల శబ్దం, గుర్రాల గంభీరమైన హేచ్చు అక్కడ వినిపించాయి.
తోత్రాఙ్కుశనిపాతశ్చ ఆయుధానాం చ నిఃస్వనః। ఘణ్టాశబ్దశ్చ నాగానామన్యోన్యమభిధావతామ్
ఏనుగులకు కొడవళ్లూ, అంకుశాల మోగుడు, ఆయుధాల ఝఝార శబ్దం, పరస్పరం ఢీకొంటున్న ఏనుగుల గంటల ధ్వని అక్కడ మారుమోగింది.
తస్మిన్సముదితే శబ్దే తుగులే రోమహర్షణే । బభూవ రథనిర్ఘోషః పర్జన్యనినదోపమఃక
ఆ గంభీరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే శబ్దంలో, రథాల గర్జన మేఘగర్జనలా వినిపించింది.
తే మనః క్రూరమాధాయ సమభిత్యక్తజీవితాః । పాణ్డవానభ్యవర్తన్త సర్వ ఏవోచ్ఛ్రితధ్వజాః
వారు హృదయంలో క్రూరతను పెట్టుకుని, ప్రాణాల్ని లెక్కచేయకుండా, అందరూ ఎత్తైన జెండాలతో పాండవులపై దాడికి వచ్చారు.
అథ శాన్తనవో రాజన్నభ్యధావద్ధనఞ్జయమ్ । ప్రగృహ్య కార్ముకం ఘోరం కాలదణ్డోపమం రణే
ఆ సమయంలో, రాజా, భీష్ముడు భయంకరమైన ధనుస్సును పట్టుకుని, కాలదండంలా ధనంజయుడిపై యుద్ధానికి దూకాడు.
అర్జునోఽపి ధనుర్గృహ్య గాణ్డీవం లోకవిశ్రుతమ్ । అభ్యధావత తేజస్వీ గాఙ్గేయం రణమూర్ధని
అలాగే, అర్జునుడు కూడా ప్రసిద్ధమైన గాండీవాన్ని పట్టుకుని, ప్రకాశంతో గంగాపుత్రుడిపై యుద్ధరంగంలో ఎదురెళ్లాడు.
తావుభౌ కురుశార్దూలౌ పరస్పరవధైషిణౌ। గాఙ్గేయస్తు రణే పార్థం విద్ధ్వా నాకమ్పయద్బలీ
ఆ ఇద్దరు కురువీరులు ఒకరినొకరు సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో పోరాడగా, భీష్ముడు యుద్ధంలో పార్థుడిని బాణాలతో తాకినా అతడిని动ించలేకపోయాడు.
తథైవ పాణ్డవో రాజన్భీష్మం నాకమ్పయద్యుధి। సాత్యకిస్తు మహేష్వాసః కృతవర్మాణమభ్యాత్
అలాగే, రాజా, పాండవుడు కూడా యుద్ధంలో భీష్ముడిని动ించలేకపోయాడు. ఆ సమయంలో మహాశూరుడైన సత్యకి కృతవర్మపై దాడికి వెళ్లాడు.
తయోః సమభయవద్యుద్ధం తుములం రోమహర్షణమ్ । సాత్యకిః కృతవర్మాణం కృతవార్మా చ సాత్యకిమ్
ఆ ఇద్దరి మధ్య ఘోరమైన, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునే యుద్ధం జరిగింది. సాత్యకి కృతవర్మను, కృతవర్మ సాత్యకిని ఎదుర్కొన్నాడు.
ఆనర్చ్ఛతుః శరైర్ఘోరైస్తక్షమాణౌ పరస్పరమ్। తౌ శరాచితసర్వాఙ్గౌ శుశుభాతే మహాబలౌ
వారు ఇద్దరూ భయంకరమైన బాణాలతో ఒకరినొకరు తట్టుకుంటూ, సహించుకుంటూ యుద్ధం చేశారు. వారి శరీరాలు బాణాలతో కప్పబడి, మహాబలులు ఇద్దరూ ప్రకాశవంతంగా కనిపించారు.
వసన్తే పుష్పశబలౌ పుష్పితావివ కింశుకౌ । అభిమన్యుర్మహేష్వాసం బృహద్బలమయోధయత్
వసంతంలో పుష్పాలతో అలంకరించబడిన రెండు కింశుక వృక్షాల్లా వారు మెరిసిపోతుండగా, అభిమన్యుడు గొప్ప విలువిద్యావంతుడైన బృహద్బలుని యుద్ధానికి ఆహ్వానించాడు.
తతః కోసలరాజాఽసావభిమన్యోర్విశాంపతే । ధ్వజం చిచ్ఛేద సమరే సారథిం చ వ్యపాతయత్
ఆ సమయంలో, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, కోసల దేశాధిపతి, యుద్ధంలో అభిమన్యుని ధ్వజాన్ని కోసి, అతని రథసారథిని పడగొట్టాడు.
సౌభద్రస్తు తతః క్రుద్ధః పాతితే రథసారథౌ। బృహద్బలం మహారాజ వివ్యాధ నవభిః శరైః
అప్పుడు సుభద్ర కుమారుడు కోపంతో, తన రథసారథి పడిపోవడాన్ని చూసి, మహారాజా, బృహద్బలుని తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచాడు.
అథాపరాభ్యాం భల్లాభ్యాం శితాభ్యామరిమర్దనః । ధ్వజమేకేన చిచ్ఛేద పార్ష్ణిమేకేన సారథిమ్
తర్వాత, శత్రువులను సంహరించేవాడు రెండు పదునైన విశాలబాణాలతో, ఒకదానితో ధ్వజాన్ని, మరొకదానితో రథసారథిని కోసేశాడు.
అన్యోన్యం చ శరైః క్రుద్ధౌ తతక్షాతే పరస్పరమ్ । మానినం సమరే దృప్తం కృతవైరం మహారథమ్
వారు ఇద్దరూ కోపంతో ఒకరినొకరు బాణాలతో గాయపరిచారు. గర్వంతో, క్రూరంగా, పాత శత్రుత్వంతో ఉన్న ఆ మహారథులు పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.
భీమసేనస్తవ సుతం దుర్యోధనమయోధయత్ । తావుభౌ నరశార్దూలౌ కురుముఖ్యౌ మహాబలౌ
భీమసేను నీ కుమారుడు దుర్యోధనుని ఎదుర్కొన్నాడు. ఆ ఇద్దరూ మనుషులలో శ్రేష్ఠులు, కురువంశానికి గొప్ప బలవంతులు.
అన్యోన్యం శరవర్షాభ్యాం వవృషాతే రణాజిరే। తౌ వీక్ష్య తు మహాత్మానౌ కృతినౌ చిత్రయోధినౌ
వారు ఇద్దరూ యుద్ధరంగంలో ఒకరినొకరు బాణవర్షాలతో ముంచెత్తారు. ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు, నైపుణ్యం కలవారు, అద్భుతంగా యుద్ధం చేయడం చూసి—
విస్మయః సర్వభూతానాం సమపద్యత భారత। దుఃశాసనస్తు నకులం ప్రత్యుద్యాయ మహాబలమ్
భారతా, అన్ని జీవుల్లో ఆశ్చర్యం పుట్టింది. అదే సమయంలో, దుఃశాసనుడు మహాబలుడు అయిన నకులుని ఎదుర్కొనడానికి వచ్చాడు.
అవిధ్యన్నిశితైర్బాణైర్బహుభిర్మర్మభేదిభిః । తస్య మాద్రీసుతః కేతుం సశరం చ శరాసనమ్
అతడు పదునైన, మర్మాన్ని ఛేదించే అనేక బాణాలతో నకులుని గాయపరిచాడు. కాని మాద్రీ కుమారుడు అతని ధ్వజాన్ని, బాణాలతో సహా విలును కోసేశాడు.
చిచ్ఛేద నిశితైర్బాణైః ప్రహసన్నివ భారత । అథైనం పఞ్చవింశత్యా క్షుద్రకాణాం సమార్పయత్
పదునైన బాణాలతో, నవ్వుతున్నట్టు అతని ధ్వజాన్ని, విలును కోసాడు, భారతా. తర్వాత అతనిని ఇరవై ఐదు చిన్న బాణాలతో గాయపరిచాడు.
పుత్రస్తు తవ దుర్ధర్షో నకులస్య మహాహవే । తురఙ్గాంశ్చిచ్ఛిదే బాణైర్ధ్వజం చైవాభ్యపాతయత్
నీ దుర్జేయుడు కుమారుడు, ఆ మహాయుద్ధంలో, నకులుని గుర్రాలను బాణాలతో కోసి, అతని ధ్వజాన్ని కూడా కూల్చేశాడు.
దుర్ముఖః సహదేవం చ ప్రత్యుద్యాయ మహాబలమ్ । వివ్యాధ శరవర్షేణ యతమానం మహాహవే
దుర్ముఖుడు మహాబలుడు అయిన సహదేవుని ఎదుర్కొని, ఆ గొప్ప యుద్ధంలో ప్రయత్నిస్తున్న అతనిని బాణవర్షంతో గాయపరిచాడు.
సహదేవస్తతో వీరో దుర్ముఖస్య మహారణే। శరేణ భృతశీక్ష్ణేన పాతయామాస సారథిమ్
తర్వాత సహదేవుడు, ఆ వీరుడు, మహాయుద్ధంలో దుర్ముఖుని రథసారథిని బరువైన పదునైన బాణంతో పడగొట్టాడు.
తావన్యోన్యం సమాసాద్య సమరే యుద్ధదుర్మదౌ । త్రాసయేతాం శరైర్ఘోరైః కృతప్రతికృతైషిణౌ
వారు ఇద్దరూ యుద్ధంలో కలిసిపడి, యుద్ధ మత్తులో ఉండి, భయంకరమైన బాణాలతో ఒకరినొకరు భయపెట్టారు. ఒకరి దాడికి మరొకరు ప్రతిదాడి చేశారు.
యుధిష్టిరః స్వయం రాజా మద్రరాజానమభ్యయాత్। తస్య మద్రాధిపశ్చాపం ద్విధా చిచ్ఛేద మారిష
యుధిష్ఠిరుడు స్వయంగా మద్రదేశాధిపతిని ఎదుర్కొన్నాడు. మద్ర రాజు, ఓ మహర్షీ, యుధిష్ఠిరుని విలును రెండు ముక్కలు చేశాడు.
తదపాస్య ధనుశ్ఛిన్నం కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః । అన్యత్కార్ముకమాదాయ వేగవద్బలవత్తరమ్
అప్పుడు కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు, తన విరిగిన విలును పక్కన పెట్టి, మరొక వేగవంతమైన, బలమైన విలును తీసుకున్నాడు.