తస్మిన్ప్రథమసంగ్రామే భీమజ్యాతలనిఃస్వనే। తావకానాం పరేషాం చ నాసీత్కశ్చిత్పరాఙ్ముఖః
ఆ మొదటి యుద్ధంలో, భీముడి విల్లులో తాడును లాగిన శబ్దం ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉండగా, నీవారు గానీ, శత్రువువారు గానీ వెనక్కి తిరిగి పారిపోలేదు.
లాఘవం ద్రోణశిష్యాణామపశ్యం భరతర్షభ । నిమిత్తవేధినాం చైవ శరానుత్సృజతాం భృశమ్
ఓ భరత వంశశిరోమణీ! ద్రోణుని శిష్యులు, శకునాల్ని అర్థం చేసుకునే వారు ఎంత వేగంగా బాణాలు వదులుతున్నారో నేను చూశాను.
నోపశామ్యతి నిర్ఘోషో ధనుషాం కూజతాం తథా। వినిశ్చేరుః శరా దీప్తాజ్యోతీంషీవ నభస్తలాత్
విల్లులు మోగుతున్న శబ్దం ఆగలేదు. ఆ బాణాలు ఆకాశం నుంచి ఉగరిన అగ్నికణాల్లా వెలువడుతూ వచ్చాయి.
సర్వే త్వన్యే మహీపాలాః ప్రేక్షకా ఇవ భారత। దదృశుర్దర్శనీయం తం భీమం జ్ఞాతిసమాగమమ్
కానీ మిగతా రాజులు, ఓ భరతా! అందరూ చూస్తూ నిలబడి, ఆ అద్భుతమైన భీముడిని, బంధువుల కలయికను ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
తతస్తే జాతసంరమ్భాః పరస్పరకృతాగసః । అన్యోన్యస్పర్ధయా రాజన్వ్యాయచ్ఛన్త మహారథాః
ఆ సమయంలో, రాజా, పరస్పరం కోపంతో ఉప్పొంగి, ఒకరిపై ఒకరు అపచారాలు చేసుకుంటూ, ఆ మహారథులు పరస్పర పోటీలో శక్తిని ప్రదర్శించారు.
కురుపాణ్డవసేనే తే హస్త్యశ్వరథసంకులే । శుశుభాతే రణేఽతీవ పటే చిత్రార్పితే ఇవ
కురు, పాండవ సేనలు, ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలతో నిండిపోయి, యుద్ధరంగంలో రంగురంగుల పటంలా ఎంతో అందంగా మెరిసిపోయాయి.
తతస్తే పార్థివాః సర్వే ప్రగృహీతశరాసనాః । సహసైన్యాః సమాపేతుః పుత్రస్య తవ శాసనాత్
అప్పుడా రాజులు అందరూ బాణాలు, ధనుస్సులు పట్టుకుని, తమ సైన్యాలతో కలిసి నీ కుమారుని ఆజ్ఞతో ముందుకు సాగారు.
యుధిష్ఠిరేణ చదిష్టాః పార్థివాస్తే సహస్రశః । వినదన్తః సమాపేతుః పుత్రస్య తవ వాహినీమ్
యుధిష్ఠిరుడు ఆదేశించగా, వేలాది మంది రాజులు గట్టిగా అరుస్తూ నీ కుమారుని సైన్యంపై దాడికి వచ్చారు.
ఉభయోః సేనయోస్తీవ్రః సైన్యానాం స సమాగమః । అన్తర్ధీయత చాదిత్యః సైన్యేన రజసా వృతః
రెండు సేనలు ఘోరంగా ఢీకొన్నప్పుడు, యోధులెత్తిన ధూళి సూర్యుడిని కప్పేసింది.
ప్రయుద్ధానాం ప్రభగ్నానాం పునరావర్తినామపి। నాత్ర స్వేషాం పరేషాం వా విశేషః సమదృశ్యత
ఆ యుద్ధంలో పోరాడుతున్నవారు, ఓడిపోయి మళ్లీ తిరిగి వస్తున్నవారు — వీరమా, శత్రువా అనే తేడా ఎవరికీ కనిపించలేదు.
తస్మిస్తు తుములే యుద్ధే వర్తమానే మహాభయే। అతి సర్వాణ్యనీకాని పితా తేఽభివ్యరోచత
ఆ ఘోరమైన, కలకలమైన యుద్ధంలో, నీ తండ్రి అన్ని సేనలను మించిపోతూ ప్రకాశించాడు.
పూర్వాహ్ణే తస్య రౌద్రస్య యుద్ధమహ్నో విశాంపతే। ప్రావర్తత మహాఘోరం రాజ్ఞాం దేహావకర్తనమ్
ఆ భయంకరమైన యుద్ధదినపు పూర్వాహ్నంలో, రాజా, రాజుల శరీరాలు నరికివేయబడే ఘోరమైన పోరు మొదలైంది.
కురూణాం సృఞ్జయానాం చ జిగీషూణాం పరస్పరమ్ । సింహానామివ సంహ్రాదో దివముర్వీ చ నాదయన్
కురువులు, శ్రీంజయులు ఒకరినొకరు జయించాలనే తపనతో, సింహాల్లా గర్జిస్తూ, ఆ గోలతో ఆకాశమూ భూమీ మారుమోగిపోయాయి.
ఆసీత్కిలకిలాశబ్దస్తలశఙ్ఖరవైః సహ । జఝిరే సింహనాదాశ్చ శూరాణాం ప్రతిగర్జతామ్
ఆ సమయంలో ఆయుధాల మోగుడు, శంఖాల ధ్వని, వీరులు ఒకరినొకరు సవాలు చేస్తూ సింహగర్జనలు వినిపించాయి.
తలత్రాభిహతాశ్చైవ జ్యాశబ్దా భరతర్షభ। పత్తీనాం పాదశబ్దశ్చ వాజినాం చ మహాస్వనః
బాణాలు వదిలే ధనుస్సుల మోగుడు, కాలాళ్లతో నడిచే సైనికుల అడుగుల శబ్దం, గుర్రాల గంభీరమైన హేచ్చు అక్కడ వినిపించాయి.
తోత్రాఙ్కుశనిపాతశ్చ ఆయుధానాం చ నిఃస్వనః। ఘణ్టాశబ్దశ్చ నాగానామన్యోన్యమభిధావతామ్
ఏనుగులకు కొడవళ్లూ, అంకుశాల మోగుడు, ఆయుధాల ఝఝార శబ్దం, పరస్పరం ఢీకొంటున్న ఏనుగుల గంటల ధ్వని అక్కడ మారుమోగింది.
తస్మిన్సముదితే శబ్దే తుగులే రోమహర్షణే । బభూవ రథనిర్ఘోషః పర్జన్యనినదోపమఃక
ఆ గంభీరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే శబ్దంలో, రథాల గర్జన మేఘగర్జనలా వినిపించింది.
తే మనః క్రూరమాధాయ సమభిత్యక్తజీవితాః । పాణ్డవానభ్యవర్తన్త సర్వ ఏవోచ్ఛ్రితధ్వజాః
వారు హృదయంలో క్రూరతను పెట్టుకుని, ప్రాణాల్ని లెక్కచేయకుండా, అందరూ ఎత్తైన జెండాలతో పాండవులపై దాడికి వచ్చారు.
అథ శాన్తనవో రాజన్నభ్యధావద్ధనఞ్జయమ్ । ప్రగృహ్య కార్ముకం ఘోరం కాలదణ్డోపమం రణే
ఆ సమయంలో, రాజా, భీష్ముడు భయంకరమైన ధనుస్సును పట్టుకుని, కాలదండంలా ధనంజయుడిపై యుద్ధానికి దూకాడు.
అర్జునోఽపి ధనుర్గృహ్య గాణ్డీవం లోకవిశ్రుతమ్ । అభ్యధావత తేజస్వీ గాఙ్గేయం రణమూర్ధని
అలాగే, అర్జునుడు కూడా ప్రసిద్ధమైన గాండీవాన్ని పట్టుకుని, ప్రకాశంతో గంగాపుత్రుడిపై యుద్ధరంగంలో ఎదురెళ్లాడు.
తావుభౌ కురుశార్దూలౌ పరస్పరవధైషిణౌ। గాఙ్గేయస్తు రణే పార్థం విద్ధ్వా నాకమ్పయద్బలీ
ఆ ఇద్దరు కురువీరులు ఒకరినొకరు సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో పోరాడగా, భీష్ముడు యుద్ధంలో పార్థుడిని బాణాలతో తాకినా అతడిని动ించలేకపోయాడు.
తథైవ పాణ్డవో రాజన్భీష్మం నాకమ్పయద్యుధి। సాత్యకిస్తు మహేష్వాసః కృతవర్మాణమభ్యాత్
అలాగే, రాజా, పాండవుడు కూడా యుద్ధంలో భీష్ముడిని动ించలేకపోయాడు. ఆ సమయంలో మహాశూరుడైన సత్యకి కృతవర్మపై దాడికి వెళ్లాడు.
తయోః సమభయవద్యుద్ధం తుములం రోమహర్షణమ్ । సాత్యకిః కృతవర్మాణం కృతవార్మా చ సాత్యకిమ్
ఆ ఇద్దరి మధ్య ఘోరమైన, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునే యుద్ధం జరిగింది. సాత్యకి కృతవర్మను, కృతవర్మ సాత్యకిని ఎదుర్కొన్నాడు.
ఆనర్చ్ఛతుః శరైర్ఘోరైస్తక్షమాణౌ పరస్పరమ్। తౌ శరాచితసర్వాఙ్గౌ శుశుభాతే మహాబలౌ
వారు ఇద్దరూ భయంకరమైన బాణాలతో ఒకరినొకరు తట్టుకుంటూ, సహించుకుంటూ యుద్ధం చేశారు. వారి శరీరాలు బాణాలతో కప్పబడి, మహాబలులు ఇద్దరూ ప్రకాశవంతంగా కనిపించారు.
వసన్తే పుష్పశబలౌ పుష్పితావివ కింశుకౌ । అభిమన్యుర్మహేష్వాసం బృహద్బలమయోధయత్
వసంతంలో పుష్పాలతో అలంకరించబడిన రెండు కింశుక వృక్షాల్లా వారు మెరిసిపోతుండగా, అభిమన్యుడు గొప్ప విలువిద్యావంతుడైన బృహద్బలుని యుద్ధానికి ఆహ్వానించాడు.
తతః కోసలరాజాఽసావభిమన్యోర్విశాంపతే । ధ్వజం చిచ్ఛేద సమరే సారథిం చ వ్యపాతయత్
ఆ సమయంలో, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, కోసల దేశాధిపతి, యుద్ధంలో అభిమన్యుని ధ్వజాన్ని కోసి, అతని రథసారథిని పడగొట్టాడు.
సౌభద్రస్తు తతః క్రుద్ధః పాతితే రథసారథౌ। బృహద్బలం మహారాజ వివ్యాధ నవభిః శరైః
అప్పుడు సుభద్ర కుమారుడు కోపంతో, తన రథసారథి పడిపోవడాన్ని చూసి, మహారాజా, బృహద్బలుని తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచాడు.
అథాపరాభ్యాం భల్లాభ్యాం శితాభ్యామరిమర్దనః । ధ్వజమేకేన చిచ్ఛేద పార్ష్ణిమేకేన సారథిమ్
తర్వాత, శత్రువులను సంహరించేవాడు రెండు పదునైన విశాలబాణాలతో, ఒకదానితో ధ్వజాన్ని, మరొకదానితో రథసారథిని కోసేశాడు.
అన్యోన్యం చ శరైః క్రుద్ధౌ తతక్షాతే పరస్పరమ్ । మానినం సమరే దృప్తం కృతవైరం మహారథమ్
వారు ఇద్దరూ కోపంతో ఒకరినొకరు బాణాలతో గాయపరిచారు. గర్వంతో, క్రూరంగా, పాత శత్రుత్వంతో ఉన్న ఆ మహారథులు పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.
భీమసేనస్తవ సుతం దుర్యోధనమయోధయత్ । తావుభౌ నరశార్దూలౌ కురుముఖ్యౌ మహాబలౌ
భీమసేను నీ కుమారుడు దుర్యోధనుని ఎదుర్కొన్నాడు. ఆ ఇద్దరూ మనుషులలో శ్రేష్ఠులు, కురువంశానికి గొప్ప బలవంతులు.