హయానాం హేషమాణానామనీకేషు సహస్రశః । సర్వానభ్యభవచ్చబ్దాన్భీమస్య నదతః స్వనః
పదివేలలాది గుర్రాలు రణరంగంలో హీనహీన మంటున్నా, భీముడు అరచిన శబ్దం వాటన్నింటినీ మించిపోయింది.
తం శ్రుత్వా నినదం తస్య సైన్యాస్తవ వితత్రసుః । జీమూతస్యేవ నదతః శక్రాశనిసమస్వనమ్
ఆయన అరుపు విన్న వెంటనే, నీ సైనికులు భయంతో వణికిపోయారు. అది మేఘం గర్జించినట్టు, ఇంద్రుడి వజ్రం మోగినట్టు వినిపించింది.
వాహనాని చ సర్వాణి శకృన్మూత్రం ప్రముస్రువుః । శబ్దేన తస్య వీరస్య సింహస్యేవేతరేక మృగాః
ఆ వీరుడి అరుపు విని, అక్కడున్న అన్ని జంతువులు, వాహనాలు భయంతో మలమూత్రాలు విడిచాయి. అది సింహం గర్జించినప్పుడు మిగతా జంతువులు భయపడినట్లే.
దర్శయన్ఘోరమాత్మానం మహాభ్రమివ నాదయన్। విభీషయంస్తవ సుతాన్భీమసేనః సమభ్యయాత్
తన భయంకరమైన రూపాన్ని చూపిస్తూ, పెద్ద మేఘం గర్జించినట్టు అరుస్తూ, భీమసేను నీ కుమారులను భయపెట్టి ముందుకు వచ్చాడు.
తమాయాన్తం మహేష్వాసం సోదర్యాః పర్యవారయన్ । ఛాదయన్తః శరవ్రాతైర్మేఘా ఇవ దివాకరమ్
ఆయన ముందుకు వస్తుండగా, ఆయన సోదరులు చుట్టుముట్టి, మేఘాలు సూర్యుడిని కప్పినట్టు బాణాల వర్షంతో ఆయనను కప్పేశారు.
దుర్యోధనశ్చ పుత్రస్తే దుర్ముఖో దుఃసహః శలః । దుఃశాసనశ్చాతిరథస్తథా దుర్మర్షణో నృపః
నీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు, దుర్ముఖుడు, దుఃసహుడు, శలుడు, అతి శక్తివంతుడైన దుఃశాసనుడు, రాజు దుర్మర్షణుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
వివింశతిశ్చిత్రసేనో వికర్ణశ్చ మహారథః । పురుమిత్రో జయో భోజః సౌమదత్తిశ్చ వీర్యవాన్
వివింశతి, చిత్రసేనుడు, మహారథుడైన వికర్ణుడు, పురుమిత్రుడు, జయుడు, భోజుడు, పరాక్రమశాలి సౌమదత్తి కూడా ఉన్నారు.
మహాచాపాని ధున్వన్తో మేఘా ఇవ సవిద్యుతః । ఆదదానాశ్చ నారాచాన్నిర్ముక్తాశీవిషోపమాన్
వారు అందరూ పెద్ద విల్లు పట్టుకొని, మెరుపులతో కూడిన మేఘాల్లా కనిపించారు. వారు విషసర్పంలా వేగంగా దూసుకొచ్చే పదునైన బాణాలు తీయసాగారు.
అథ తే ద్రౌపదీపుత్రాః సౌభద్రశ్చ మహారథః । నకులః సహదేవశ్చ ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః
ఆ సమయంలో ద్రౌపదీ కుమారులు, మహారథుడైన అభిమన్యుడు, నకులుడు, సహదేవుడు, పార్థుడు ధృష్టద్యూమ్నుడు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
ధార్తరాష్ట్రాన్ప్రతియయురర్దయన్తః శితైః శరైః । వజ్రైరివ మహావేగైః శిఖరాణి ధరాభృతామ్
వారు పదునైన బాణాలతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులపై దాడి చేశారు. అది ఉక్కుపిడికిలి పర్వత శిఖరాలను కొట్టినట్టు ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసింది.
తస్మిన్ప్రథమసంగ్రామే భీమజ్యాతలనిఃస్వనే। తావకానాం పరేషాం చ నాసీత్కశ్చిత్పరాఙ్ముఖః
ఆ మొదటి యుద్ధంలో, భీముడి విల్లులో తాడును లాగిన శబ్దం ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉండగా, నీవారు గానీ, శత్రువువారు గానీ వెనక్కి తిరిగి పారిపోలేదు.
లాఘవం ద్రోణశిష్యాణామపశ్యం భరతర్షభ । నిమిత్తవేధినాం చైవ శరానుత్సృజతాం భృశమ్
ఓ భరత వంశశిరోమణీ! ద్రోణుని శిష్యులు, శకునాల్ని అర్థం చేసుకునే వారు ఎంత వేగంగా బాణాలు వదులుతున్నారో నేను చూశాను.
నోపశామ్యతి నిర్ఘోషో ధనుషాం కూజతాం తథా। వినిశ్చేరుః శరా దీప్తాజ్యోతీంషీవ నభస్తలాత్
విల్లులు మోగుతున్న శబ్దం ఆగలేదు. ఆ బాణాలు ఆకాశం నుంచి ఉగరిన అగ్నికణాల్లా వెలువడుతూ వచ్చాయి.
సర్వే త్వన్యే మహీపాలాః ప్రేక్షకా ఇవ భారత। దదృశుర్దర్శనీయం తం భీమం జ్ఞాతిసమాగమమ్
కానీ మిగతా రాజులు, ఓ భరతా! అందరూ చూస్తూ నిలబడి, ఆ అద్భుతమైన భీముడిని, బంధువుల కలయికను ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
తతస్తే జాతసంరమ్భాః పరస్పరకృతాగసః । అన్యోన్యస్పర్ధయా రాజన్వ్యాయచ్ఛన్త మహారథాః
ఆ సమయంలో, రాజా, పరస్పరం కోపంతో ఉప్పొంగి, ఒకరిపై ఒకరు అపచారాలు చేసుకుంటూ, ఆ మహారథులు పరస్పర పోటీలో శక్తిని ప్రదర్శించారు.
కురుపాణ్డవసేనే తే హస్త్యశ్వరథసంకులే । శుశుభాతే రణేఽతీవ పటే చిత్రార్పితే ఇవ
కురు, పాండవ సేనలు, ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలతో నిండిపోయి, యుద్ధరంగంలో రంగురంగుల పటంలా ఎంతో అందంగా మెరిసిపోయాయి.
తతస్తే పార్థివాః సర్వే ప్రగృహీతశరాసనాః । సహసైన్యాః సమాపేతుః పుత్రస్య తవ శాసనాత్
అప్పుడా రాజులు అందరూ బాణాలు, ధనుస్సులు పట్టుకుని, తమ సైన్యాలతో కలిసి నీ కుమారుని ఆజ్ఞతో ముందుకు సాగారు.
యుధిష్ఠిరేణ చదిష్టాః పార్థివాస్తే సహస్రశః । వినదన్తః సమాపేతుః పుత్రస్య తవ వాహినీమ్
యుధిష్ఠిరుడు ఆదేశించగా, వేలాది మంది రాజులు గట్టిగా అరుస్తూ నీ కుమారుని సైన్యంపై దాడికి వచ్చారు.
ఉభయోః సేనయోస్తీవ్రః సైన్యానాం స సమాగమః । అన్తర్ధీయత చాదిత్యః సైన్యేన రజసా వృతః
రెండు సేనలు ఘోరంగా ఢీకొన్నప్పుడు, యోధులెత్తిన ధూళి సూర్యుడిని కప్పేసింది.
ప్రయుద్ధానాం ప్రభగ్నానాం పునరావర్తినామపి। నాత్ర స్వేషాం పరేషాం వా విశేషః సమదృశ్యత
ఆ యుద్ధంలో పోరాడుతున్నవారు, ఓడిపోయి మళ్లీ తిరిగి వస్తున్నవారు — వీరమా, శత్రువా అనే తేడా ఎవరికీ కనిపించలేదు.
తస్మిస్తు తుములే యుద్ధే వర్తమానే మహాభయే। అతి సర్వాణ్యనీకాని పితా తేఽభివ్యరోచత
ఆ ఘోరమైన, కలకలమైన యుద్ధంలో, నీ తండ్రి అన్ని సేనలను మించిపోతూ ప్రకాశించాడు.
పూర్వాహ్ణే తస్య రౌద్రస్య యుద్ధమహ్నో విశాంపతే। ప్రావర్తత మహాఘోరం రాజ్ఞాం దేహావకర్తనమ్
ఆ భయంకరమైన యుద్ధదినపు పూర్వాహ్నంలో, రాజా, రాజుల శరీరాలు నరికివేయబడే ఘోరమైన పోరు మొదలైంది.
కురూణాం సృఞ్జయానాం చ జిగీషూణాం పరస్పరమ్ । సింహానామివ సంహ్రాదో దివముర్వీ చ నాదయన్
కురువులు, శ్రీంజయులు ఒకరినొకరు జయించాలనే తపనతో, సింహాల్లా గర్జిస్తూ, ఆ గోలతో ఆకాశమూ భూమీ మారుమోగిపోయాయి.
ఆసీత్కిలకిలాశబ్దస్తలశఙ్ఖరవైః సహ । జఝిరే సింహనాదాశ్చ శూరాణాం ప్రతిగర్జతామ్
ఆ సమయంలో ఆయుధాల మోగుడు, శంఖాల ధ్వని, వీరులు ఒకరినొకరు సవాలు చేస్తూ సింహగర్జనలు వినిపించాయి.
తలత్రాభిహతాశ్చైవ జ్యాశబ్దా భరతర్షభ। పత్తీనాం పాదశబ్దశ్చ వాజినాం చ మహాస్వనః
బాణాలు వదిలే ధనుస్సుల మోగుడు, కాలాళ్లతో నడిచే సైనికుల అడుగుల శబ్దం, గుర్రాల గంభీరమైన హేచ్చు అక్కడ వినిపించాయి.
తోత్రాఙ్కుశనిపాతశ్చ ఆయుధానాం చ నిఃస్వనః। ఘణ్టాశబ్దశ్చ నాగానామన్యోన్యమభిధావతామ్
ఏనుగులకు కొడవళ్లూ, అంకుశాల మోగుడు, ఆయుధాల ఝఝార శబ్దం, పరస్పరం ఢీకొంటున్న ఏనుగుల గంటల ధ్వని అక్కడ మారుమోగింది.
తస్మిన్సముదితే శబ్దే తుగులే రోమహర్షణే । బభూవ రథనిర్ఘోషః పర్జన్యనినదోపమఃక
ఆ గంభీరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే శబ్దంలో, రథాల గర్జన మేఘగర్జనలా వినిపించింది.
తే మనః క్రూరమాధాయ సమభిత్యక్తజీవితాః । పాణ్డవానభ్యవర్తన్త సర్వ ఏవోచ్ఛ్రితధ్వజాః
వారు హృదయంలో క్రూరతను పెట్టుకుని, ప్రాణాల్ని లెక్కచేయకుండా, అందరూ ఎత్తైన జెండాలతో పాండవులపై దాడికి వచ్చారు.
అథ శాన్తనవో రాజన్నభ్యధావద్ధనఞ్జయమ్ । ప్రగృహ్య కార్ముకం ఘోరం కాలదణ్డోపమం రణే
ఆ సమయంలో, రాజా, భీష్ముడు భయంకరమైన ధనుస్సును పట్టుకుని, కాలదండంలా ధనంజయుడిపై యుద్ధానికి దూకాడు.
అర్జునోఽపి ధనుర్గృహ్య గాణ్డీవం లోకవిశ్రుతమ్ । అభ్యధావత తేజస్వీ గాఙ్గేయం రణమూర్ధని
అలాగే, అర్జునుడు కూడా ప్రసిద్ధమైన గాండీవాన్ని పట్టుకుని, ప్రకాశంతో గంగాపుత్రుడిపై యుద్ధరంగంలో ఎదురెళ్లాడు.