తతో జఘ్నుర్మహాభేరీః శతశశ్చ సహస్రశః । శఙ్ఖాంశ్చ గోక్షీరనిభాన్దధ్ముర్హృష్టా మనస్వినః
ఆపైన ధైర్యవంతులైన యోధులు వందల, వేల గొప్ప బేరీలు మ్రోగించారు. ఆహ్లాదంగా, పాలు లాంటి తెల్లటి శంఖాలు ఊదారు.
ఏవం వ్యూఢేష్వనీకేషు మామకేష్వితరేషు చ। కే పూర్వం ప్రాహరంస్తత్ర కురవఃక పాణ్డవా ను కిమ్
నా సైన్యం, ఎదురు సైన్యాలు రెండూ సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు, అక్కడ ముందుగా ఎవరు దాడి చేశారు? కౌరవులా, లేక పాండవులా?
భ్రాతృభిః సహితో రాజన్పుత్రో దుఃశాసనస్తవ। భీష్మం ప్రముఖతః కృత్వా ప్రయయౌ సహ సేనయా
రాజా, నీ కుమారుడు దుఃశాసనుడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి, భీష్ముడిని ముందుంచుకుని, తన సైన్యంతో ముందుకు నడిచాడు.
తథైవ పాణ్డవాః సర్వే భీమసేనపురోగమాః । భీష్మేణ యుద్ధమిచ్ఛన్తః ప్రయయుర్హృష్టమానసాః
అదే విధంగా, పాండవులందరూ భీమసేనుడిని ముందుంచుకుని, భీష్ముడితో యుద్ధం చేయాలని ఉత్సాహంగా ముందుకు సాగారు.
క్ష్వేడాః కిలకిలాశబ్దాః క్రకచా గోవిషాణికాః । భేరీమృదఙ్గమురజా హయకుఞ్జరనిఃస్వనాః
అక్కడ గుర్రాల హిన్నాలు, రథాల గర్జనలు, దున్నపోతు కొమ్ముల శబ్దాలు, బేరీలు, మృదంగాలు, మురజాలు, గజగర్జనలు వినిపించాయి.
ఉభయోఃక సేనయోర్హ్యాసంస్తతస్తేఽస్మాన్సమాద్రవన్। వయం తాన్ప్రతిర్దన్తస్తదాఽఽసీత్తుములం మహత్
రెండు సైన్యాల నుండి వారు మమ్మల్ని దాడి చేశారు. మేము కూడా వారిని ఎదుర్కొన్నాం. అప్పుడు అక్కడ గొప్ప కోలాహలం ఏర్పడింది.
మహాన్త్యనీకాని మహాసముచ్ఛ్రయే సమాగమే పాణ్డవధార్తరాష్ట్రయోః। చకమ్పిరే శఙ్ఖమృదఙ్గనిఃస్వనైః ప్రకమ్పితానీవ వనాని వాయునా
పాండవులు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు రెండు పెద్ద సేనలు ఒకచోట చేరినప్పుడు, శంఖాలు, మృదంగాలు మోగిన శబ్దంతో ఆ సేనలు గాలి ఊదినప్పుడు అడవులు కంపించేలా కంపించాయి.
నరేన్ద్ర నాగాశ్వరతాకులానా- మభ్యాగతానామశివే ముహూర్తే। బభూవ ఘోషస్తుములశ్చమూనాం వాతోద్ధుతానామివ సాగరాణామ్
ఓ రాజా! ఆ అపశకున సమయంలో, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు కూడినప్పుడు, ఆ సైన్యాల నుంచి వచ్చిన గొప్ప శబ్దం గాలిలో అలలు ఎగిసిపడే సముద్రాల గోళంలా ఉప్పొంగింది.
తస్మిన్సముత్థితే శబ్దే తుములే రోమహర్షణే। భీమసేనో మహాబాహుః ప్రాణదద్గోవృషో యథా
ఆ భయంకరమైన, ఉలిక్కిపడే గొప్ప శబ్దం మధ్యలో, బలమైన భీమసేను ఎద్దు గాంభీర్యంగా అరచినట్టు గట్టిగా అరవడం మొదలుపెట్టాడు.
శఙ్ఖదున్దుభినిర్ఘోషం వారణానాం చ బృంహితమ్। సింహనాదం చ సైన్యానాం భీససేనరవోఽభ్యభూత్
శంఖాలు, డుండుభులు మోగిన శబ్దం, ఏనుగుల గర్జన, సైనికుల సింహగర్జన — ఇవన్నీ భీమసేనుని అరుపు ముందు మిగిలిపోలేకపోయాయి.
హయానాం హేషమాణానామనీకేషు సహస్రశః । సర్వానభ్యభవచ్చబ్దాన్భీమస్య నదతః స్వనః
పదివేలలాది గుర్రాలు రణరంగంలో హీనహీన మంటున్నా, భీముడు అరచిన శబ్దం వాటన్నింటినీ మించిపోయింది.
తం శ్రుత్వా నినదం తస్య సైన్యాస్తవ వితత్రసుః । జీమూతస్యేవ నదతః శక్రాశనిసమస్వనమ్
ఆయన అరుపు విన్న వెంటనే, నీ సైనికులు భయంతో వణికిపోయారు. అది మేఘం గర్జించినట్టు, ఇంద్రుడి వజ్రం మోగినట్టు వినిపించింది.
వాహనాని చ సర్వాణి శకృన్మూత్రం ప్రముస్రువుః । శబ్దేన తస్య వీరస్య సింహస్యేవేతరేక మృగాః
ఆ వీరుడి అరుపు విని, అక్కడున్న అన్ని జంతువులు, వాహనాలు భయంతో మలమూత్రాలు విడిచాయి. అది సింహం గర్జించినప్పుడు మిగతా జంతువులు భయపడినట్లే.
దర్శయన్ఘోరమాత్మానం మహాభ్రమివ నాదయన్। విభీషయంస్తవ సుతాన్భీమసేనః సమభ్యయాత్
తన భయంకరమైన రూపాన్ని చూపిస్తూ, పెద్ద మేఘం గర్జించినట్టు అరుస్తూ, భీమసేను నీ కుమారులను భయపెట్టి ముందుకు వచ్చాడు.
తమాయాన్తం మహేష్వాసం సోదర్యాః పర్యవారయన్ । ఛాదయన్తః శరవ్రాతైర్మేఘా ఇవ దివాకరమ్
ఆయన ముందుకు వస్తుండగా, ఆయన సోదరులు చుట్టుముట్టి, మేఘాలు సూర్యుడిని కప్పినట్టు బాణాల వర్షంతో ఆయనను కప్పేశారు.
దుర్యోధనశ్చ పుత్రస్తే దుర్ముఖో దుఃసహః శలః । దుఃశాసనశ్చాతిరథస్తథా దుర్మర్షణో నృపః
నీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు, దుర్ముఖుడు, దుఃసహుడు, శలుడు, అతి శక్తివంతుడైన దుఃశాసనుడు, రాజు దుర్మర్షణుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
వివింశతిశ్చిత్రసేనో వికర్ణశ్చ మహారథః । పురుమిత్రో జయో భోజః సౌమదత్తిశ్చ వీర్యవాన్
వివింశతి, చిత్రసేనుడు, మహారథుడైన వికర్ణుడు, పురుమిత్రుడు, జయుడు, భోజుడు, పరాక్రమశాలి సౌమదత్తి కూడా ఉన్నారు.
మహాచాపాని ధున్వన్తో మేఘా ఇవ సవిద్యుతః । ఆదదానాశ్చ నారాచాన్నిర్ముక్తాశీవిషోపమాన్
వారు అందరూ పెద్ద విల్లు పట్టుకొని, మెరుపులతో కూడిన మేఘాల్లా కనిపించారు. వారు విషసర్పంలా వేగంగా దూసుకొచ్చే పదునైన బాణాలు తీయసాగారు.
అథ తే ద్రౌపదీపుత్రాః సౌభద్రశ్చ మహారథః । నకులః సహదేవశ్చ ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః
ఆ సమయంలో ద్రౌపదీ కుమారులు, మహారథుడైన అభిమన్యుడు, నకులుడు, సహదేవుడు, పార్థుడు ధృష్టద్యూమ్నుడు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
ధార్తరాష్ట్రాన్ప్రతియయురర్దయన్తః శితైః శరైః । వజ్రైరివ మహావేగైః శిఖరాణి ధరాభృతామ్
వారు పదునైన బాణాలతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులపై దాడి చేశారు. అది ఉక్కుపిడికిలి పర్వత శిఖరాలను కొట్టినట్టు ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసింది.
తస్మిన్ప్రథమసంగ్రామే భీమజ్యాతలనిఃస్వనే। తావకానాం పరేషాం చ నాసీత్కశ్చిత్పరాఙ్ముఖః
ఆ మొదటి యుద్ధంలో, భీముడి విల్లులో తాడును లాగిన శబ్దం ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉండగా, నీవారు గానీ, శత్రువువారు గానీ వెనక్కి తిరిగి పారిపోలేదు.
లాఘవం ద్రోణశిష్యాణామపశ్యం భరతర్షభ । నిమిత్తవేధినాం చైవ శరానుత్సృజతాం భృశమ్
ఓ భరత వంశశిరోమణీ! ద్రోణుని శిష్యులు, శకునాల్ని అర్థం చేసుకునే వారు ఎంత వేగంగా బాణాలు వదులుతున్నారో నేను చూశాను.
నోపశామ్యతి నిర్ఘోషో ధనుషాం కూజతాం తథా। వినిశ్చేరుః శరా దీప్తాజ్యోతీంషీవ నభస్తలాత్
విల్లులు మోగుతున్న శబ్దం ఆగలేదు. ఆ బాణాలు ఆకాశం నుంచి ఉగరిన అగ్నికణాల్లా వెలువడుతూ వచ్చాయి.
సర్వే త్వన్యే మహీపాలాః ప్రేక్షకా ఇవ భారత। దదృశుర్దర్శనీయం తం భీమం జ్ఞాతిసమాగమమ్
కానీ మిగతా రాజులు, ఓ భరతా! అందరూ చూస్తూ నిలబడి, ఆ అద్భుతమైన భీముడిని, బంధువుల కలయికను ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
తతస్తే జాతసంరమ్భాః పరస్పరకృతాగసః । అన్యోన్యస్పర్ధయా రాజన్వ్యాయచ్ఛన్త మహారథాః
ఆ సమయంలో, రాజా, పరస్పరం కోపంతో ఉప్పొంగి, ఒకరిపై ఒకరు అపచారాలు చేసుకుంటూ, ఆ మహారథులు పరస్పర పోటీలో శక్తిని ప్రదర్శించారు.
కురుపాణ్డవసేనే తే హస్త్యశ్వరథసంకులే । శుశుభాతే రణేఽతీవ పటే చిత్రార్పితే ఇవ
కురు, పాండవ సేనలు, ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలతో నిండిపోయి, యుద్ధరంగంలో రంగురంగుల పటంలా ఎంతో అందంగా మెరిసిపోయాయి.
తతస్తే పార్థివాః సర్వే ప్రగృహీతశరాసనాః । సహసైన్యాః సమాపేతుః పుత్రస్య తవ శాసనాత్
అప్పుడా రాజులు అందరూ బాణాలు, ధనుస్సులు పట్టుకుని, తమ సైన్యాలతో కలిసి నీ కుమారుని ఆజ్ఞతో ముందుకు సాగారు.
యుధిష్ఠిరేణ చదిష్టాః పార్థివాస్తే సహస్రశః । వినదన్తః సమాపేతుః పుత్రస్య తవ వాహినీమ్
యుధిష్ఠిరుడు ఆదేశించగా, వేలాది మంది రాజులు గట్టిగా అరుస్తూ నీ కుమారుని సైన్యంపై దాడికి వచ్చారు.
ఉభయోః సేనయోస్తీవ్రః సైన్యానాం స సమాగమః । అన్తర్ధీయత చాదిత్యః సైన్యేన రజసా వృతః
రెండు సేనలు ఘోరంగా ఢీకొన్నప్పుడు, యోధులెత్తిన ధూళి సూర్యుడిని కప్పేసింది.
ప్రయుద్ధానాం ప్రభగ్నానాం పునరావర్తినామపి। నాత్ర స్వేషాం పరేషాం వా విశేషః సమదృశ్యత
ఆ యుద్ధంలో పోరాడుతున్నవారు, ఓడిపోయి మళ్లీ తిరిగి వస్తున్నవారు — వీరమా, శత్రువా అనే తేడా ఎవరికీ కనిపించలేదు.