న నూనం క్షత్రియకులే జాతః సంప్రథితే భువి। యథాఽస్య హృదయం భీతమల్పసత్వస్య సంయుగే
ప్రముఖమైన క్షత్రియ వంశంలో ఇతడు పుట్టాడని అనిపించదు; యుద్ధంలో ఇతని హృదయం భయంతో నిండిపోయి, ధైర్యం తక్కువగా ఉంది.
తతస్తే సైనికాః సర్వే ప్రశంసన్తి స్మ కౌరవాన్ । హృష్టాః సుమనసో భూత్వా చేలాని దుధువుశ్చ హ
అంతటా సైనికులు ఆనందంతో, ఉల్లాసంగా కౌరవులను పొగిడుతూ, తమ వస్త్రాలు ఊపారు.
వ్యనిన్దంశ్చ తథా సర్వే యోధాస్తవ విశాంపతే। యుధిష్ఠిరం ససోదర్యం సహితం కేశవనేన హి
రాజా, నీ యోధులందరూ కృష్ణుడు తోడుగా ఉన్న యుధిష్ఠిరుని మరియు అతని సోదరులను అపహాస్యం చేశారు.
తతస్తత్కౌరవం సైన్యం ధిక్వృత్వా తు యుధిష్ఠిరమ్ । నిఃశబ్దమభవత్తూర్ణం పునరేవ విశాంపతే
అప్పుడా కౌరవ సైన్యం యుధిష్ఠిరుని నిందించి, వెంటనే మళ్లీ మౌనంగా అయింది, రాజా.
కిం ను వక్ష్యాతి రాజాఽసౌ కిం భీష్మః ప్రతివక్ష్యతి। కిం భీమః సమరశ్లాఘీ కిం ను కృష్ణార్జునావితి
ఆ రాజు ఏమి మాట్లాడతాడు? భీష్ముడు ఏమి సమాధానం ఇస్తాడు? యుద్ధంలో గర్వించే భీముడు ఏమంటాడు? కృష్ణుడు, అర్జునుడు ఏమంటారు?
వివక్షితం కిమస్యేతి సంశయః సుమహానభూత్ । ఉభయో సేనయో రాజన్యుధిష్ఠిరకృతే తదా
ఆ సమయానికి యుధిష్ఠిరుడు ఏమి మాట్లాడతాడో అని రెండు సైన్యాల్లోనూ పెద్ద సందేహం కలిగింది.
సోఽవగాహ్య చమూం శత్రోః శరశక్తిసమాకులామ్ । భీష్మమేవాభ్యాత్తూర్ణం భ్రాతృభిః పరివారితః
అతడు తన సోదరులతో కలిసి, బాణాలు, కత్తులు నిండిన శత్రు సైన్యంలోకి ప్రవేశించి, వేగంగా భీష్ముని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
తమువాచ తతః పాదౌ కారభ్యాం పీడ్య పాణ్డవః । భీష్మం శాన్తనవం రాజా యుద్ధాయ సముపస్థితమ్
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడు తన చేతులతో భీష్ముని పాదాలను నొక్కుతూ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న శాంతనువు కుమారుడైన భీష్మునితో ఇలా చెప్పాడు.
ఆమన్త్రయే త్వాం దుర్ధర్ష త్వయా యోత్స్యామహే సహ। అనజానీహి మాం తాత ఆశిషశ్చ ప్రయోజయ
అజేయుడవైన భీష్మా! నేను నీకు నమస్కరిస్తున్నాను; మేము నీతో యుద్ధం చేయబోతున్నాం. నన్ను గుర్తించు తండ్రీ, ఆశీర్వాదం ఇవ్వు.
యద్యేవం నాభిగచ్ఛేథా యుధి మాం పృథివీపతే। శపేయం త్వాం మహారాజ పరీభావాయ భారత
పృథ్వీరాజా! యుద్ధంలో నన్ను ఎదుర్కొనకపోతే, ఓ మహారాజా, నిన్ను అపహాస్యం చేయడానికి నేను శపించేవాడిని, భరతవంశజా.
ప్రీతోఽహం పుత్ర యుధ్యస్వ జయమాప్నుహి పాణ్డవ । యత్తేఽభిలషితం చాన్యత్తదవాప్నుహి సంయుగే
నా కుమారుడా, నేను సంతోషించాను; యుద్ధం చేయి, విజయాన్ని సాధించు పాండవా. నీకు ఇంకేం కావాలో, అది కూడా యుద్ధంలో పొందు.
వ్రియతాం చ వరః పార్థ కిమస్మత్తోఽభికాఙ్క్షసి । ఏవం గతే మహారాజ న తవాస్తి పరాజయః
పార్థా, నన్నుంచి ఏ వరం కావాలో కోరుకో. ఇలా ఉన్నప్పుడు, మహారాజా, నీకు ఓటమి ఉండదు.
అర్థస్య పురుషో దాసో దాసస్త్వర్థో న కస్యచిత్। ఇతి సత్యం మహారాజ బద్ధోఽస్మ్యర్థేన కౌరవైః
ఒక మనిషి ధనానికి దాసుడు; ధనం ఎవరికీ దాస్యం చేయదు. ఇదే నిజం మహారాజా; నేను కౌరవులకు ధనంతో బంధించబడ్డాను.
అతస్త్వాం క్లీబవద్వాక్యం బ్రవీమి కురునన్దన । భృతోఽస్త్మ్యర్థేన కౌరవ్య యుద్ధాదన్యత్కిమిచ్ఛసి
అందుకే, కురునందనా, నేను నీతో కొంత నీచంగా అనిపించే మాటలు చెబుతున్నాను. కౌరవులు నాకు ధనంతో ఉపాధి ఇచ్చారు; యుద్ధం తప్ప ఇంకేం కావాలో చెప్పు.
మన్త్రయస్వ మహాబాహో హితైషీ మమ నిత్యశః। యుధ్యస్వ కౌరవస్యార్థే మమైష సతతం వరః
బలమైన భుజాలు కలిగినవాడా, నీవు ఎప్పుడూ నా మేలుకోసమే ఆలోచిస్తావు. కౌరవుని కోసం యుద్ధం చేయు, ఎందుకంటే ఇదే నేను నీకు ఎప్పుడూ ఇచ్చిన వరం.
రాజన్కిమత్ర సాహ్యం తే కరోమి కురునన్దన। కామం యోత్స్యే పరస్యార్థే బ్రూహి యత్తే వివక్షితమ్
ఓ రాజా, కురు వంశ సంతానుడా, నేను నీకు ఇక్కడ ఏ సహాయం చేయగలను? నేను మరొకరి కోసం యుద్ధం చేయడానికైనా సిద్ధంగా ఉన్నాను. నీవు కోరింది చెప్పు.
కథం జయేయం సంగ్రామే భవన్తమపరాజితమ్। ఏతన్మే మన్త్రయ హితం యది శ్రేయః ప్రపశ్యసి
యుద్ధంలో నిన్ను, ఓ అపరాజితుడా, నేను ఎలా గెలవగలను? నాకో మేలు కనిపిస్తే దయచేసి నాకు చెప్పు.
నైనం పశ్యామి కౌన్తేయ యో మాం యుధ్యన్తమాహవే। విజయేత పుమాన్కశ్తిత్సాక్షాదపి శతక్రతుః
కుంతీ కుమారుడా, యుద్ధంలో నన్ను ఎదుర్కొని ఎవ్వరూ గెలవలేరని నేను చూస్తున్నాను. స్వయంగా ఇంద్రుడైనా నన్ను ఓడించలేడు.
హన్త పృచ్ఛామి తస్మాత్త్వాం పితామహ నమోస్తు తే। వధోపాయం బ్రవీహి త్వమాత్మనః సమరే పరైః
అందుకే, పితామహా, నీకు నమస్కరిస్తూ, నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను. యుద్ధంలో శత్రువుల చేత నీ మరణ మార్గాన్ని నాకు చెప్పు.
న స్మ తం తాత పశ్యామి సమరే యో జయేత మామ్। న తావన్మృత్యుకాలోఽపి పునరాగమనం కురు
బిడ్డా, యుద్ధంలో నన్ను ఓడించగలవాడెవ్వరూ లేరు. మరణ సమయం వచ్చినా నేను తిరిగి రావడం జరగదు.
తతో యుధిష్ఠిరో వాక్యం భీష్మస్య కురునన్దన। శిరసా ప్రతిజగ్రాహ భూయస్తమభివాద్య చ
అప్పుడు కురు వంశజుడైన యుధిష్ఠిరుడు భీష్ముని మాటలను వినిపించి తలవంచి ఆమోదించి, మరలా అతనికి నమస్కరించాడు.
ప్రాయాత్పునర్మహాబాహురాచార్యస్య రథం ప్రతి। పశ్యతాం సర్వసైన్యానాం మధ్యేన భ్రాతృభిః సహ
ఆ తరువాత, బలమైన భుజాలు కలిగినవాడు తన సోదరులతో కలిసి, అందరు సైన్యాల మధ్యలో, గురువు రథం వైపు తిరిగి వెళ్లాడు.
స ద్రోణమభివాద్యాథ కృత్వం చాభిప్రదక్షిణమ్ । ఉవాచ రాజా దుర్ధర్షమాత్మనిఃశ్రేయసం వచః
అతడు ద్రోణుని నమస్కరించి, ప్రదక్షిణగా చుట్టి, దుర్జయుడైన రాజుకు తన మేలుకోసం మాటలు చెప్పాడు.
ఆమన్త్రయే త్వాం భగవన్యోత్స్యే విగితకల్మషః । కథం జయే రిపూన్సర్వాననుజ్ఞాతస్త్వయా ద్విజ
భగవంతుడా, నేను నిన్ను వీడుతున్నాను. పాపాలు తొలగిపోయి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాను. ద్విజుడా, నీ అనుమతితో శత్రువులను ఎలా గెలవాలో చెప్పు.
యది మాం నాభిగచ్ఛేథా యుద్ధాయ కృతనిశ్చయః। శపేయం త్వాం మహారాజ పరీభావాయ సర్వశః
ఓ మహారాజా, నీవు యుద్ధానికి నన్ను ఎదుర్కొనకపోతే, నిన్ను పూర్తిగా అవమానానికి గురిచేసేలా శపిస్తాను.
తద్యుధిష్ఠిర తుష్టోఽస్మి పూజితశ్చ త్వయాఽనఘ। అనుజానామి యుధ్యస్వ విజయం సమవాప్నుహి
యుధిష్ఠిరా, నీవు నాకు గౌరవం చేసి సంతృప్తిని కలిగించావు. నిన్ను అనుమతిస్తున్నాను, యుద్ధం చేసి విజయాన్ని పొందు.
కరవాణి చ తే కామం బ్రూహి త్వమభికాఙ్క్షితమ్ । ఏవం గతే మహారాజ యుద్ధాదన్యత్కిమిచ్ఛసి
నీవు కోరినది ఏదైనా చేస్తాను, నీవు ఆశించినదాన్ని చెప్పు. ఈ పరిస్థితిలో, మహారాజా, యుద్ధం తప్ప ఇంకేమైనా కావాలా?
అర్థస్య పురుషో దాసో దాసస్త్వర్థో న కస్యచిత్। ఇతి సత్యం మహారాజ బద్ధోఽస్మ్యర్థేన కౌరవైఃక
ఒక మనిషి ధనానికి దాసుడు, కానీ ధనం ఎవరికీ దాసుడు కాదు. ఇది నిజం మహారాజా, నేను ధనానికి కౌరవులకు బంధించబడ్డాను.
బ్రవీమ్యేతత్క్లీబవత్త్వాం యుద్ధాదన్యత్కిమిచ్ఛసి। యోత్స్యేఽహం కౌరవస్యార్థే తవాశాస్యో జయో మయా
ఇది నీకు బలహీనంగా అనిపించినా నేను చెప్పుతున్నాను—యుద్ధం తప్ప ఇంకేమైనా కావాలా? నేను కౌరవుని కోసం యుద్ధం చేస్తాను, నా చేత నీకు విజయం ఆశించకూడదు.
జయమాశాస్స్వ మే బ్రహ్మన్మన్త్రయస్వ చ మద్ధితమ్। యుధ్యస్వ కౌరవస్యార్థే వర ఏష వృతో మయా
బ్రాహ్మణా, నన్ను చూసి విజయం ఆశించు, నా మేలుకోసం సలహా ఇవ్వు. కౌరవుని కోసం యుద్ధం చేయు, ఇదే నేను కోరుకున్న వరం.