పునః పునరవోచంస్తే శాకున్తలగుణానపి। సింహేక్షణః సింహదంష్ట్రః సింహస్కన్ధో మహాభుజః
మళ్లీ మళ్లీ వారు శకుంతళా గుణాలను చెప్పుకున్నారు: ఆమె సింహపు కళ్ళు, సింహపు పళ్ళు, సింహపు భుజాలు, బలమైన చేతులు కలవారు అని.
సింహోరస్కః సింహబలః సింహవిక్రాన్తగామ్యయమ్। పృథ్వంసః పృథువక్షాశ్చ ఛత్రాకారశిరా మహాన్
సింహపు ఛాతీ, సింహపు బలం, సింహపు నడక, విశాలమైన భుజాలు, విస్తారమైన వక్షోజాలు, గొడుగు ఆకారంలో తల కలిగి, అతడు గొప్పవాడిగా కనిపించాడు.
పాణిపాదతలే రక్తో రక్తాస్యో దున్దుభిస్వనః। రాజలక్షణయుక్తశ్చ రాజశ్రీశ్చాస్య లక్ష్యతే
అతని చేతి, కాలి తళ్లు ఎర్రగా, నోరు ఎర్రగా, గొంతు మృదంగధ్వనిలా, రాజలక్షణాలతో, రాజశ్రీ అతనిలో స్పష్టంగా కనిపించింది.
ఆకారేణ చ రూపేణ శరీరేణాపి తేజసా। దుష్యన్తేన సమో హ్యేష కస్య పుత్రో భవిష్యతి
ఆకృతి, అందం, శరీరం, తేజస్సులో అతడు దుష్యంతునితో సమానంగా ఉన్నాడు. ఇలాంటి వాడి తండ్రి ఎవరో అని అందరూ ఆశ్చర్యపడ్డారు.
ఏవం బ్రువన్తస్తే సర్వే ప్రశశంసుః సహస్రశః। యుక్తివాదానవోచన్త సర్వాః ప్రాణభృతః స్త్రియః
అలా వారు మాట్లాడుకుంటూ, వేలాది మంది వారిని ప్రశంసించారు. అందరు స్త్రీలు కూడా యుక్తిగా మాట్లాడుతూ పొగిడారు.
బాన్ధవా ఇవ సస్నేహా అనుజగ్ముః శకున్తలామ్। పౌరాణాం తద్వచః శ్రుత్వా తూష్ణీంభూతా శకున్తలా
బంధువుల్లా ప్రేమతో వారు శకుంతళను అనుసరించారు. నగరవాసుల మాటలు విని, శకుంతళ మౌనంగా నిలిచింది.
వేశ్మద్వారం సమాసాద్య విహ్వలా సా నృపాత్మజా। చిన్తయామాస సహసా కార్యగౌరవకారణాత్
అరమునగల ద్వారం చేరిన రాజకుమార్తె, పని భారాన్ని గుర్తించి ఒక్కసారిగా మనసులో ఆందోళనకు లోనైంది.
లజ్జయా చ పరీతాఙ్గీ రాజన్రాజసమక్షతః। అఘృణా కిం ను వక్ష్యామి దుష్యన్తం మమ కారణాత్
లజ్జతో ఆమె శరీరం కంపించిపోగా, 'నాకు సిగ్గు లేకుండా నా విషయాన్ని రాజుకు ఎలా చెప్పగలను?' అని ఆలోచించింది.
ఏవముక్త్వా తు కృపణా చిన్తయన్తీ శకున్తలా।' అభిసృత్య చ రాజానం వేదితా సా ప్రవేశితా
అలా తనలో తాను మాట్లాడుకుంటూ, దుఃఖంతో ఉన్న శకుంతళ, ఆలోచనలతో రాజును చేరి, లోపలికి ప్రవేశించడానికి అనుమతి పొందింది.
సహ తేన కుమారేణ తరుణాదిత్యవర్చసా। `సింహాసనస్థం రాజానం మహేన్ద్రసదృశద్యుతిమ్
తన కుమారుడిని వెంటబెట్టుకుని, ఉదయించే సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, శకుంతళ రాజు దుష్యంతుడు మహేంద్రునిలా మెరిసే సింహాసనంపై కూర్చున్నవద్దకు వెళ్లింది.
శకున్తలా నతశిరాః పరం హర్షమవాప్య చ।' పూజయిత్వా యథాన్యాయమబ్రవీత్తం శకున్తలా
శకుంతళ తలవంచి, మిక్కిలి ఆనందంతో, రాజును యథావిధిగా గౌరవించి, ఆయనతో మాట్లాడింది.
అభివాదయ రాజానం పితరం తే దృఢవ్రతమ్। ఏవముక్త్వా సుతం తత్ర లజ్జానతముఖీ స్థితా
'రాజును, నీ తండ్రిని నమస్కరించు. ఆయన వ్రతంలో దృఢుడు,' అని చెప్పి, కుమారుడితో పాటు తలవంచి నడుచుకుంది.
స్తమ్భమాలిఙ్గ్య రాజానం ప్రసీదస్వేత్యువాచ సా। శాకున్తలోపి రాజానమభివాద్య కృతాఞ్జలిః
ఒక స్తంభాన్ని పట్టుకుని, 'దయచేయండి' అని రాజుతో చెప్పింది. శకుంతళ కుమారుడు కూడా చేతులు జోడించి రాజును నమస్కరించాడు.
హర్షేణోత్ఫుల్లనయనో రాజానం చాన్వవైక్షత। దుష్యన్తో ధర్మబుద్ధ్యా తు చిన్తయన్నేవ సోబ్రవీత్
ఆనందంతో కళ్లు విప్పి రాజును చూశాడు. కానీ దుష్యంతుడు ధర్మబుద్ధితో ఆలోచిస్తూ ఇలా అన్నాడు.
కిమాగమనకార్యం తే బ్రూహి త్వం వరవర్ణిని। కరిష్యామి న సందేహః సపుత్రాయా విశేషతః
నీ వచ్చిందానికి కారణం ఏమిటో చెప్పు, సుందరాంగనేయా. నీవు, నీ కుమారునికోసం నేను ఎలాంటి సందేహం లేకుండా చేయగలను.
ప్రసీదస్వ మహారాజ వక్ష్యామి పురుషోత్తమ। ఏష పుత్రో హి తే రాజన్మయ్యుత్పన్నః పరంతప
మహారాజా, దయచూపు. నేను చెప్పబోతున్నాను. ఓ ఉత్తమ పురుషుడా, ఈ కుమారుడు నీకు నాలో పుట్టాడు, రాజా.
తస్మాత్పుత్రస్త్వయా రాజన్యౌవరాజ్యేఽభిషిచ్యతామ్। యథోక్తమాశ్రమే తస్మిన్వర్తస్వ పురుషోత్తమ
అందుకే, రాజా, ఈ కుమారుని నీవే యువరాజుగా నియమించు. ఆశ్రమంలో నీవు చెప్పిన మాటను గుర్తు పెట్టుకుని, అలాగే నడుచుకో, మహాపురుషుడా.
మయా సమాగమే పూర్వం కృతః స సమయస్త్వయా। తత్త్వం స్మర మహాబాహో కణ్వాశ్రమపదం ప్రతి
మన కలయిక సమయంలో నువ్వు ఇచ్చిన వాగ్దానం గుర్తు పెట్టుకో, మహాబాహువా. అది కన్వ ఆశ్రమానికి సంబంధించినది.
తస్యోపభోగసక్తస్య స్త్రీషు చాన్యాసు భారత। శకున్తలా సపుత్రా చ మనస్యన్తరధీయత
భోగాలకు, ఇతర స్త్రీలకు అలవాటుపడిన రాజు, భారతవంశీయుడా, శకుంతలతో పాటు ఆమె కుమారుని మనసులోంచి మర్చిపోయాడు.
స ధారయన్మనస్యేనాం సపుత్రాం సస్మితాం తదా। తదోపగృహ్య మనసా చిరం సుఖమవాప సః
ఆ సమయంలో ఆమెను, కుమారునితో కలిసి, మనసులో ఆప్యాయంగా ఆలోచిస్తూ, రాజు ఎంతో కాలం ఆనందంగా గడిపాడు.
సోఽథ శ్రుత్వాపి తద్వాక్యం తస్యా రాజా స్మరన్నపి। అబ్రవీన్న స్మరామీతి త్వయా భద్రే సమాగమమ్
ఆమె మాటలు విన్నా, ఆమెను గుర్తు చేసుకున్నా కూడా, రాజు — 'మన కలయిక నాకు గుర్తు లేదు, సుముఖీ,' అని అన్నాడు.
మైథునం చ వృథా నాహం గచ్ఛేయమితి మే మతిః। నాభిజానామి కల్యాణి త్వయా సహ సమాగమమ్
'వృథాగా కలయిక కావాలని నాకు లేదు; ఇదే నా నిర్ణయం. నీతో కలయిక జరిగినదని నాకు గుర్తు లేదు, మంగళకరమైనవాడివి.'
ధర్మార్థకామసంబన్ధం న స్మరామి త్వయా సహ। గచ్ఛ వా తిష్ఠ వా కామం యద్వాపీచ్ఛసి తత్కురు
'నీతో ధర్మం, అర్థం, కామం వంటి బంధం నాకు గుర్తు లేదు. నీవు కావాలంటే వెళ్ళు, లేక ఇక్కడే ఉండు, లేదా నీకు నచ్చినది చేయు.'
సంరమ్భామర్షతామ్రాక్షీ స్ఫురమాణోష్ఠసంపుటా। కటాక్షైర్నిర్దహన్తీవ తిర్యగ్రాజానమైక్షత
కోపంతో, అసహనంతో కళ్లలో ఎర్రదనం, పెదవులు కంపించుతూ, ఆమె పక్కదారిగా రాజును చూస్తూ తన చూపుతో కాల్చినట్టు చేసింది.
ఆకారం గూహమానా చ మన్యునా చ సమీరితమ్। తపసా సంభృతం తేజో ధారయామాస వై తదా
తన భావాన్ని, కోపంతో వచ్చిన కలవరాన్ని దాచుకుని, తపస్సుతో సంపాదించిన తేజస్సును ఆమె ఆపుకుంది.
సా ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా దుఃఖామర్షసమన్వితా। భర్తారమభిసంప్రేక్ష్య యథాన్యాయం వచోఽబ్రవీత్
ఒక క్షణం ఆలోచించి, బాధతో, అసహనంతో, భర్తను చూస్తూ, యుక్తంగా మాటలు చెప్పింది.
జానన్నపి మహారాజ కస్మాదేవం ప్రభాషసే। న జానామీతి నిఃశఙ్కం యథాన్యః ప్రాకృతస్తథా
'నీవు తెలిసినా, మహారాజా, ఇలా ఎందుకు మాట్లాడుతున్నావు? సాధారణ మనిషిలా, నిర్భయంగా నాకు తెలియదని అంటున్నావు.'
తస్య తే హృదయం వేద సత్యస్యైవానృతస్య చ। సాక్షిణం బత కల్యాణమాత్మానమవమన్యసే
'నీ హృదయం నిజం, అబద్ధం రెండింటినీ తెలుసు. ఓ మంగళకరమైనవాడా, సాక్షిగా ఉన్న నీ మనసును నీవే తక్కువగా చూస్తున్నావు.'
యోఽన్యథా సన్తమాత్మానన్యథా ప్రతిపద్యతే। కిం తేన న కృతం పాపం చోరేణాత్మాపహారిణా
'ఎవరైనా ఒకలా ఉండి, ఇంకొకలా ప్రవర్తిస్తే, అతడు ఎలాంటి పాపం చేయలేదు? తనను తానే మోసం చేసే దొంగవాడిలా.'
ఏకోఽహమస్మీతి చ మన్యసే త్వం న హృచ్ఛయం వేత్సి మునిం పురాణమ్। యో వేదితా కర్మణః పాపకస్య తస్యాన్తికే త్వం వృజినం కరోషి
'నీవు ఒంటరివాడినని అనుకుంటున్నావు. కానీ నీ హృదయంలో ఉన్న పురాతన మునిని, పాపకర్మలను తెలిసినవాడిని, నీవు తెలుసుకోలేదు. అతని ముందు నీవు తప్పు చేస్తున్నావు.'