యే త్వక్షరమనిర్దేశ్యమవ్యక్తం పర్యుపాసతే। సర్వత్రగమచిన్త్యం చ కూటస్థమచలం ధ్రువమ్
కానీ, ఎవరు అక్షరమైనదాన్ని, నిర్వచించలేనిదాన్ని, అవ్యక్తమైనదాన్ని, అన్నిచోట్లా వ్యాపించినదాన్ని, ఊహించలేనిదాన్ని, స్థిరమైనదాన్ని, శాశ్వతమైనదాన్ని పూజిస్తారో—
సంనియమ్యేన్ద్రియగ్రామం సర్వత్ర సమబుద్ధయః । తే ప్రాప్నువన్తి మామేవ సర్వభూతహితే రతాఃక
ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, అన్నిచోట్లా సమబుద్ధితో, అన్ని జీవుల హితంలో తలమునకలై ఉండే వారు — వారు నన్నే చేరుకుంటారు.
క్లేశోఽధికతరస్తేషామవ్యక్తాసక్తచేతసామ్ । అవ్యక్తా హి గదిర్దుఃఖం దేహవద్భిరవాప్యతే
అవ్యక్తమైన దానిపై మనస్సు పెట్టినవారికి కష్టం ఎక్కువ. ఎందుకంటే, అవ్యక్తమార్గాన్ని శరీరధారులు చేరడం చాలా కష్టం.
యే తు సర్వాణి కర్మాణి మయి సంన్యస్య మత్పరాః । అనన్యేనైవ యోగేన మాం ధ్యాయన్త ఉపాసతే
కానీ, ఎవరు తమ అన్ని కార్యాలను నాకే అర్పించి, నన్నే పరమంగా భావించి, ఏకాగ్రతతో నన్ను ధ్యానిస్తూ పూజిస్తారో—
తేషామహం సముద్ధర్తా మృత్యుసంసారసాగరాత్। భవామి న చిరాత్పార్థ మయ్యావేశితచేతసామ్
ఎవరైతే మనస్సు నన్ను పూర్తిగా ఆశ్రయిస్తారో, అర్జునా, వారిని నేను మరణ జననాల సముద్రం నుండి త్వరగా రక్షిస్తాను.
మయ్యేవ మన ఆధత్స్వ మయి బుద్ధిం నివేశయ । నివసిష్యసి మయ్యేవ అత ఊర్ధ్వం న శంశకయః
నీ మనస్సును నాపైనే స్థిరపరచు, నీ బుద్ధిని నాలోనే పెట్టు. అలా చేస్తే, ఇకపై నువ్వు నాలోనే ఉంటావు — దీనిలో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
అథ చిత్తం సమాధాతుం న శక్నోషి మయి స్థిరమ్ । అభ్యాసయోగేన తతో మామిచ్ఛాఽఽప్తుం ధనంజయ
ఒకవేళ నీ మనస్సును నాలో నిలిపివేయడం నీకు సాధ్యపడకపోతే, అర్జునా, సాధన ద్వారా నన్ను చేరేందుకు ప్రయత్నించు.
అభ్యాసేఽప్యసమర్థోఽసి మత్కర్మపరమో భవ। మదర్థమపి కర్మాణి కుర్వన్సిద్ధిమవాప్య్యసి
సాధన చేయడంలో కూడా నీవు అసమర్థుడైతే, నా కోసమే పనులు చేయు. నా కోసం పనులు చేస్తూ నీవు పరిపూర్ణతను పొందుతావు.
అథైతదప్యశక్తోఽసి కర్తుం మద్యోగమాశ్రితః । సర్వకర్మఫలత్యాగం తతః కురు యతాత్మవాన్
ఇదికూడా చేయలేకపోతే, నా యోగాన్ని ఆశ్రయించి, అన్ని పనుల ఫలితాలను వదిలిపెట్టు. ఆత్మ నియంత్రణతో అలా చేయు.
శ్రేయో హి జ్ఞానమభ్యాసాజ్జ్ఞానాద్ధ్యానం విశిష్యతే। ధ్యానాత్కర్మఫలత్యాగస్త్యాగాచ్ఛాన్తిరనన్తరమ్
సాధనకంటే జ్ఞానం మేలైనది; జ్ఞానంతో ధ్యానం ఇంకా మేలు; ధ్యానంతో పనుల ఫలితాలను వదిలిపెట్టడం ఇంకా ఉత్తమం. ఫలితాలను వదిలిపెట్టినవారికి వెంటనే శాంతి లభిస్తుంది.
అద్వేష్టా సర్వభూతానాం మైత్రః కరుణ ఏవ చ। నిర్మమో నిరహంకారః సమదుఃఖసుఖః క్షమీ
ఎవరూ ప్రాణులకు ద్వేషం లేకుండా, అందరితో స్నేహంగా, దయతో, స్వార్థం లేకుండా, అహంకారం లేకుండా, సుఖ దుఃఖాల్లో సమంగా, సహనంతో ఉంటారో—
సంతుష్టః సతతం యోగీ యతాత్మా దృఢనిశ్చయః । మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్యో మే భక్తః స మే ప్రియః
ఎప్పుడూ సంతృప్తిగా, ఆత్మ నియంత్రణతో, దృఢనిశ్చయంతో, మనస్సు బుద్ధి నాకే అర్పించి ఉండే నా భక్తుడు నాకు ప్రియుడు.
యస్మాన్నోద్విజతే లోకో లోకాన్నోద్విజతే చ యః । హర్షామర్షభయోద్వేగైర్ముక్తో యః స చ మే ప్రియః
ఎవరి వల్ల లోకం భయపడదో, వారు కూడా లోకాన్ని భయపడరాదు; ఆనందం, అసూయ, భయం, కలవరాలు లేని వారు నాకు ప్రియులు.
అనపేక్షః శుచిర్దక్ష ఉదాసీనో గతవ్యథః । సర్వారమ్భపరిత్యాగీ యో మద్భక్తః స మే ప్రియః
ఏ ఆశలు లేకుండా, పరిశుద్ధంగా, నైపుణ్యంతో, పక్షపాతం లేకుండా, బాధలు లేకుండా, అన్ని పనులను వదిలిపెట్టిన నా భక్తుడు నాకు ప్రియుడు.
యో న హృష్యతి న ద్వేష్టి న శోచతి న కాఙ్క్షతి। శుభాశుభపరిత్యాగీ భక్తిమాన్యః స మే ప్రియః
ఎవరు ఆనందించరు, ద్వేషించరు, దుఃఖించరు, ఆశపడరు, మంచి చెడు రెండింటినీ వదిలిపెట్టి, భక్తితో ఉంటారో వారు నాకు ప్రియులు.
సమః శత్రౌ చ మిత్రే చ తథా మానాపమానయోః । శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు సమః సఙ్గవివర్జితః
శత్రువుతో మిత్రుడితో సమంగా, గౌరవ అపమానాల్లో, చలిలో వేడిలో, సుఖ దుఃఖాల్లో సమంగా, అనురాగం లేకుండా ఉండేవాడు—
తుల్యనిన్దాస్తుతిర్మౌనీ సంతుష్టో యేన కేన చిత్ । అనికేతః స్థిరమతిర్భక్తిమాన్మే ప్రియో నరః
నిందా ప్రశంసల్లో సమంగా, మౌనంగా, ఏది వచ్చినా సంతృప్తిగా, ఇల్లు లేకుండా, స్థిరమైన మనస్సుతో, భక్తితో ఉండేవాడు నాకు ప్రియుడు.
యే తు ధర్మామృతమిదం యథోక్తం పర్యుపాసతే। శ్రద్దధానా మత్పరమా భక్తాస్తేఽతీవ మే ప్రియాః
ఈ అమృతమైన ధర్మాన్ని నన్నే పరమంగా భావించి, విశ్వాసంతో పాటించే నా భక్తులు నాకు అత్యంత ప్రియులు.
ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ। ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ
ప్రకృతి, పురుషుడు, క్షేత్రం, క్షేత్రజ్ఞుడు, జ్ఞానం, తెలుసుకోవాల్సింది ఇవన్నీ గురించి తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను, కేశవా.
ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే। ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః
ఈ శరీరాన్ని, కుంతీపుత్రా, 'క్షేత్రం' అని అంటారు. దీనిని ఎవరూ తెలుసుకుంటారో, వారిని 'క్షేత్రజ్ఞుడు' అని పండితులు అంటారు.
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత । క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ
భారతా, అన్ని క్షేత్రాలలోను క్షేత్రజ్ఞుడిగా నన్ను తెలుసుకో. క్షేత్రం, క్షేత్రజ్ఞుడు గురించి తెలిసినదే నిజమైన జ్ఞానం అని నేను భావిస్తున్నాను.
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్ యద్వికారి యతశ్చ యత్। స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శ్రృణు
ఈ క్షేత్రం ఏమిటి, అది ఎలా ఉంది, దాని మార్పులు ఏమిటి, అది ఎక్కడి నుండి వచ్చిందో, దాని ప్రభావం ఏమిటో — ఇవన్నీ సంక్షేపంగా నన్ను విను.
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్ । బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః
ఈ శాస్త్రాన్ని ఋషులు అనేక విధాలుగా వర్ణించారు. వేర్వేరు ఛందస్సుల్లో, స్పష్టమైన కారణాలతో కూడిన బ్రహ్మసూత్ర పదాలతో కూడా వివరించారు.
మహాభూతాన్యహఙ్కారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ । ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః
పెద్ద భూతాలు, అహంకారం, బుద్ధి, అలాగే అవ్యక్తం, పది ఇంద్రియాలు, ఒక మనస్సు, ఐదు ఇంద్రియాల విషయాలు — ఇవన్నీ కలవు.
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సఙ్ఘాతశ్చేతనా ధృతిః । ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్
ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖం, దుఃఖం, శరీర సమూహం, చైతన్యం, ధైర్యం — ఇవన్నీ కలిపి, మార్పులతో కూడిన క్షేత్రంగా సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది.
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్। ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః
అహంకారం లేకపోవడం, దంభం లేకపోవడం, హింస చేయకపోవడం, సహనం, నేరుగా ఉండడం, గురువును సేవించడం, శుచిత్వం, స్థిరత, ఆత్మ నియమం — ఇవన్నీ గుణాలు.
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహఙ్కార ఏవ చ । జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్
ఇంద్రియ విషయాలలో ఆసక్తి లేకపోవడం, అహంకారం లేకపోవడం, జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం, వ్యాధి లాంటి బాధల్లో లోపాలను చూడడం.
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు। నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు
పిల్లలు, భార్య, ఇల్లు మొదలైన వాటిలో మమకారం లేకపోవడం, ఎప్పుడూ మనస్సు సమంగా ఉంచడం — ఇష్టమైనదైనా, ఇష్టంలేనిదైనా వచ్చినప్పుడు.
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ । వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది
నాకు ఏకాగ్రతతో, మార్పులేని భక్తి, ఒంటరిగా ఉండే ప్రదేశాలను ఆశ్రయించడం, జనసమూహాలలో ఆసక్తి లేకపోవడం.
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్ । ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోఽన్యథా
ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానంలో స్థిరంగా ఉండడం, తత్వ జ్ఞానానికి ఉద్దేశాన్ని గ్రహించడం — ఇవే జ్ఞానం అని చెప్పబడింది. వీటికి విరుద్ధమైనది అజ్ఞానం.