న వేద యజ్ఞాధ్యయనైర్న దానై- ర్న చ క్రియాభిర్న తపోభిరుగ్రైః । ఏవంరూపః శక్య అహం నృలోకే ద్రష్టుం త్వదన్యేన కురుప్రవీర
ఓ కురు వంశశ్రేష్ఠా! వేదాలు చదివినా, యజ్ఞాలు చేసినా, దానం ఇచ్చినా, కర్మలు చేసినా, కఠిన తపస్సు చేసినా, మానవలోకంలో నీవు తప్ప మరెవరూ నా ఈ రూపాన్ని చూడలేరు.
మా తే వ్యథా మా చ విమూఢభావో దృష్ట్వా రూపం ఘోరమీదృఙ్భమేదమ్ । వ్యపేతభీః ప్రీతమనాః పునస్త్వం తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య
నా ఈ భయంకరమైన రూపాన్ని చూసి నీకు భయం, అయోమయం కలగకూడదు. భయం తొలగిపోయి, హర్షంతో నిండిన మనసుతో మళ్లీ నా ఆ రూపాన్ని చూడు.
ఇత్యర్జునం వాసుదేవస్తథోక్త్వా స్వకం రూపం దర్శయామాస భూయః। ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం భూత్వా పునః సౌమ్యవపుర్మహాత్మా
ఇలా అర్జునుడితో చెప్పిన వాసుదేవుడు తన స్వరూపాన్ని మళ్లీ చూపించాడు. మృదువైన రూపంతో మహాత్ముడు భయపడిన అర్జునుడిని ఓదార్చాడు.
దృష్ట్వేదం మానుషం రూపం తవ సౌమ్యం జనార్దన । ఇదానీమస్మి సంవృత్తః సచేతాః ప్రకృతిం గతః
ఓ జనార్దనా! నీ మానవ రూపాన్ని, మృదువైనదిగా చూసి ఇప్పుడు నా మనస్సు స్థిరపడింది. నేను మళ్లీ నా సహజ స్థితికి వచ్చాను.
సుదుర్దర్శమిదం రూపం దృష్టవానసి యన్మమ। దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శనకాఙ్క్షిణః
నీవు చూసిన నా ఈ రూపాన్ని చూడటం చాలా కష్టం. దేవతలు కూడా ఎప్పుడూ ఈ రూపాన్ని చూడాలని ఆశపడుతుంటారు.
నాహం వేదైర్న తపసా న దానేన న చేజ్యయా। శక్య ఏవంవిధో ద్రష్టుం దృష్టవానసి మాం యథా
వేదాలు చదివినా, తపస్సు చేసినా, దానం ఇచ్చినా, యజ్ఞాలు చేసినా, నీవు చూసినట్లు నా ఈ విధమైన రూపాన్ని చూడటం సాధ్యం కాదు.
భక్త్యా త్వనన్యయా శక్య అహమేవంవిధోఽర్జున। జ్ఞాతుం ద్రష్టుం చ తత్త్వేన ప్రవేష్టుం చ పరంతప
అర్జునా! నిస్సీమమైన భక్తితో మాత్రమే నన్ను నిజంగా తెలుసుకోవచ్చు, చూడవచ్చు, నాలో లీనమవచ్చు. ఓ శత్రువులను కాల్చేవాడా!
మత్కర్మకృన్మత్పరమో మద్భక్తః సఙ్గవర్జితః । నిర్వైరః సర్వభూతేషు యః స మామేతి పాణ్డవ
ఎవరైతే నా కోసమే కార్యాలు చేస్తారో, నన్నే పరమంగా భావిస్తారో, నన్ను ప్రేమిస్తారో, మమకారం లేకుండా, అన్ని జీవుల పట్ల ద్వేషం లేకుండా ఉంటారో, వారు నన్ను చేరుకుంటారు, ఓ పాండవా!
ఏవం సతతయుక్తా యే భక్తాస్త్వాం పర్యుపాసతే। యే చాప్యక్షరమవ్యక్తం తేషాం కే యోగవిత్తమాః
ఈ విధంగా ఎప్పుడూ నిన్నే ధ్యానిస్తూ, భక్తితో పూజించే వారు, అలాగే అవ్యక్తమైన, అక్షరమైన పరమాత్మను పూజించే వారు — వీరిలో యోగంలో నిపుణులు ఎవరు?
మయ్యావేశ్య మనో యే మాం నిత్యయుక్తా ఉపాసతే। శ్రద్ధయా పరయోపేతాస్తే మే యుక్తతమా మతాః
ఎవరైతే మనస్సును నాలో నిలిపి, ఎప్పుడూ నన్నే ధ్యానిస్తూ, పరమమైన విశ్వాసంతో నన్ను పూజిస్తారో, వారే నాకు అత్యంత యోగ్యులు.
యే త్వక్షరమనిర్దేశ్యమవ్యక్తం పర్యుపాసతే। సర్వత్రగమచిన్త్యం చ కూటస్థమచలం ధ్రువమ్
కానీ, ఎవరు అక్షరమైనదాన్ని, నిర్వచించలేనిదాన్ని, అవ్యక్తమైనదాన్ని, అన్నిచోట్లా వ్యాపించినదాన్ని, ఊహించలేనిదాన్ని, స్థిరమైనదాన్ని, శాశ్వతమైనదాన్ని పూజిస్తారో—
సంనియమ్యేన్ద్రియగ్రామం సర్వత్ర సమబుద్ధయః । తే ప్రాప్నువన్తి మామేవ సర్వభూతహితే రతాఃక
ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, అన్నిచోట్లా సమబుద్ధితో, అన్ని జీవుల హితంలో తలమునకలై ఉండే వారు — వారు నన్నే చేరుకుంటారు.
క్లేశోఽధికతరస్తేషామవ్యక్తాసక్తచేతసామ్ । అవ్యక్తా హి గదిర్దుఃఖం దేహవద్భిరవాప్యతే
అవ్యక్తమైన దానిపై మనస్సు పెట్టినవారికి కష్టం ఎక్కువ. ఎందుకంటే, అవ్యక్తమార్గాన్ని శరీరధారులు చేరడం చాలా కష్టం.
యే తు సర్వాణి కర్మాణి మయి సంన్యస్య మత్పరాః । అనన్యేనైవ యోగేన మాం ధ్యాయన్త ఉపాసతే
కానీ, ఎవరు తమ అన్ని కార్యాలను నాకే అర్పించి, నన్నే పరమంగా భావించి, ఏకాగ్రతతో నన్ను ధ్యానిస్తూ పూజిస్తారో—
తేషామహం సముద్ధర్తా మృత్యుసంసారసాగరాత్। భవామి న చిరాత్పార్థ మయ్యావేశితచేతసామ్
ఎవరైతే మనస్సు నన్ను పూర్తిగా ఆశ్రయిస్తారో, అర్జునా, వారిని నేను మరణ జననాల సముద్రం నుండి త్వరగా రక్షిస్తాను.
మయ్యేవ మన ఆధత్స్వ మయి బుద్ధిం నివేశయ । నివసిష్యసి మయ్యేవ అత ఊర్ధ్వం న శంశకయః
నీ మనస్సును నాపైనే స్థిరపరచు, నీ బుద్ధిని నాలోనే పెట్టు. అలా చేస్తే, ఇకపై నువ్వు నాలోనే ఉంటావు — దీనిలో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
అథ చిత్తం సమాధాతుం న శక్నోషి మయి స్థిరమ్ । అభ్యాసయోగేన తతో మామిచ్ఛాఽఽప్తుం ధనంజయ
ఒకవేళ నీ మనస్సును నాలో నిలిపివేయడం నీకు సాధ్యపడకపోతే, అర్జునా, సాధన ద్వారా నన్ను చేరేందుకు ప్రయత్నించు.
అభ్యాసేఽప్యసమర్థోఽసి మత్కర్మపరమో భవ। మదర్థమపి కర్మాణి కుర్వన్సిద్ధిమవాప్య్యసి
సాధన చేయడంలో కూడా నీవు అసమర్థుడైతే, నా కోసమే పనులు చేయు. నా కోసం పనులు చేస్తూ నీవు పరిపూర్ణతను పొందుతావు.
అథైతదప్యశక్తోఽసి కర్తుం మద్యోగమాశ్రితః । సర్వకర్మఫలత్యాగం తతః కురు యతాత్మవాన్
ఇదికూడా చేయలేకపోతే, నా యోగాన్ని ఆశ్రయించి, అన్ని పనుల ఫలితాలను వదిలిపెట్టు. ఆత్మ నియంత్రణతో అలా చేయు.
శ్రేయో హి జ్ఞానమభ్యాసాజ్జ్ఞానాద్ధ్యానం విశిష్యతే। ధ్యానాత్కర్మఫలత్యాగస్త్యాగాచ్ఛాన్తిరనన్తరమ్
సాధనకంటే జ్ఞానం మేలైనది; జ్ఞానంతో ధ్యానం ఇంకా మేలు; ధ్యానంతో పనుల ఫలితాలను వదిలిపెట్టడం ఇంకా ఉత్తమం. ఫలితాలను వదిలిపెట్టినవారికి వెంటనే శాంతి లభిస్తుంది.
అద్వేష్టా సర్వభూతానాం మైత్రః కరుణ ఏవ చ। నిర్మమో నిరహంకారః సమదుఃఖసుఖః క్షమీ
ఎవరూ ప్రాణులకు ద్వేషం లేకుండా, అందరితో స్నేహంగా, దయతో, స్వార్థం లేకుండా, అహంకారం లేకుండా, సుఖ దుఃఖాల్లో సమంగా, సహనంతో ఉంటారో—
సంతుష్టః సతతం యోగీ యతాత్మా దృఢనిశ్చయః । మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్యో మే భక్తః స మే ప్రియః
ఎప్పుడూ సంతృప్తిగా, ఆత్మ నియంత్రణతో, దృఢనిశ్చయంతో, మనస్సు బుద్ధి నాకే అర్పించి ఉండే నా భక్తుడు నాకు ప్రియుడు.
యస్మాన్నోద్విజతే లోకో లోకాన్నోద్విజతే చ యః । హర్షామర్షభయోద్వేగైర్ముక్తో యః స చ మే ప్రియః
ఎవరి వల్ల లోకం భయపడదో, వారు కూడా లోకాన్ని భయపడరాదు; ఆనందం, అసూయ, భయం, కలవరాలు లేని వారు నాకు ప్రియులు.
అనపేక్షః శుచిర్దక్ష ఉదాసీనో గతవ్యథః । సర్వారమ్భపరిత్యాగీ యో మద్భక్తః స మే ప్రియః
ఏ ఆశలు లేకుండా, పరిశుద్ధంగా, నైపుణ్యంతో, పక్షపాతం లేకుండా, బాధలు లేకుండా, అన్ని పనులను వదిలిపెట్టిన నా భక్తుడు నాకు ప్రియుడు.
యో న హృష్యతి న ద్వేష్టి న శోచతి న కాఙ్క్షతి। శుభాశుభపరిత్యాగీ భక్తిమాన్యః స మే ప్రియః
ఎవరు ఆనందించరు, ద్వేషించరు, దుఃఖించరు, ఆశపడరు, మంచి చెడు రెండింటినీ వదిలిపెట్టి, భక్తితో ఉంటారో వారు నాకు ప్రియులు.
సమః శత్రౌ చ మిత్రే చ తథా మానాపమానయోః । శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు సమః సఙ్గవివర్జితః
శత్రువుతో మిత్రుడితో సమంగా, గౌరవ అపమానాల్లో, చలిలో వేడిలో, సుఖ దుఃఖాల్లో సమంగా, అనురాగం లేకుండా ఉండేవాడు—
తుల్యనిన్దాస్తుతిర్మౌనీ సంతుష్టో యేన కేన చిత్ । అనికేతః స్థిరమతిర్భక్తిమాన్మే ప్రియో నరః
నిందా ప్రశంసల్లో సమంగా, మౌనంగా, ఏది వచ్చినా సంతృప్తిగా, ఇల్లు లేకుండా, స్థిరమైన మనస్సుతో, భక్తితో ఉండేవాడు నాకు ప్రియుడు.
యే తు ధర్మామృతమిదం యథోక్తం పర్యుపాసతే। శ్రద్దధానా మత్పరమా భక్తాస్తేఽతీవ మే ప్రియాః
ఈ అమృతమైన ధర్మాన్ని నన్నే పరమంగా భావించి, విశ్వాసంతో పాటించే నా భక్తులు నాకు అత్యంత ప్రియులు.
ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ। ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ
ప్రకృతి, పురుషుడు, క్షేత్రం, క్షేత్రజ్ఞుడు, జ్ఞానం, తెలుసుకోవాల్సింది ఇవన్నీ గురించి తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను, కేశవా.
ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే। ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః
ఈ శరీరాన్ని, కుంతీపుత్రా, 'క్షేత్రం' అని అంటారు. దీనిని ఎవరూ తెలుసుకుంటారో, వారిని 'క్షేత్రజ్ఞుడు' అని పండితులు అంటారు.