యథా నదీనాం బహవోఽమ్బువేగాః సముద్రమేవాభిముఖా ద్రవన్తి। తథా తవామీ నరలోకవీరా విశన్తి వక్రాణ్యభివిజ్వలన్తి
ఎలా నదులన్నీ తమ ప్రవాహంతో సముద్రాన్ని చేరుతాయో, అలాగే ఈ భూలోక వీరులు నీ అగ్నిలాంటి నోళ్లలో ప్రవేశిస్తున్నారు.
యథా ప్రదీప్తం జ్వలనం పతఙ్గా విశన్తి నాశాయ సమృద్ధవేగాః । తథైవ నాశాయ విశన్తి లోకా- స్తవాపి వక్రాణి సమృద్ధవేగాః
ఎలా పురుగు పక్షులు పెద్ద అగ్నిలో పడిపోయి నాశనం అవుతాయో, అలాగే ఈ లోకాలు నీ నోళ్లలో వేగంగా ప్రవేశించి నాశనం అవుతున్నాయి.
లేలిహ్యసే గ్రసమానః సమన్తా- ల్లోకాన్సమగ్రాన్వదనైర్జ్వలద్భిఃక । తేజోభిరాపూర్య జగత్సమగ్రం భాసస్తవోగ్రాః ప్రతపన్తి విష్ణో
నీ అగ్నిలాంటి నోళ్లతో అన్ని లోకాలను చుట్టూ మింగేస్తూ, నీ తేజస్సుతో జగత్తు అంతటిని నింపి, నీ భయంకరమైన కాంతులతో అన్నిటినీ కాలుస్తున్నావు, ఓ విష్ణూ!
ఆఖ్యాహి మే కో భవానుగ్రరూపో నమోఽస్తు తే దేవవర ప్రసీద । విజ్ఞాతుమిచ్ఛామి భవన్తమాద్యం న హి ప్రజానామి తవ ప్రవృత్తిమ్
ఈ భయంకరమైన రూపంతో నువ్వెవరో నాకు చెప్పు. నీకు నమస్కారం, ఓ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, దయచూపు. నిన్ను, ఆది రూపాన్ని తెలుసుకోవాలని ఉంది. నీ ఉద్దేశ్యం నాకు తెలియడం లేదు.
కాలోఽస్మి లోకక్షయకృత్ప్రవృద్ధో లోకాన్సమాహర్తుమిహ ప్రవృత్తః। ఋతేఽపి త్వా న భవిష్యన్తి సర్వే యేఽవస్థితాః ప్రత్యనీకేషు యోధాః
నేను కాలమూ, లోకాలను నాశనం చేసే శక్తిగా పెరిగాను. ఇక్కడ ఉన్న యోధులందరూ, నువ్వు లేకపోయినా, నాశనం కాకుండా ఉండరు.
తస్మాత్త్వముత్తిష్ఠ యశో లభస్వ జిత్వా శత్రూన్భుఙ్క్ష్వ రాజ్యం సమృద్ధమ్। మయైవైతే నిహతాః పూర్వమేవ నిమిత్తమాత్రం భవ సవ్యసాచిన్
అందుకే లేచి, కీర్తిని సంపాదించు. శత్రువులను జయించి, ఐశ్వర్యవంతమైన రాజ్యాన్ని అనుభవించు. వీరందరినీ నేను ముందే సంహరించాను. నువ్వు కేవలం ఒక కారణమాత్రమే, ఓ అర్జునా!
ద్రోణం చ భీష్మం చ జయద్రథం చ కర్ణం తథాన్యానపి యోధవీరాన్। మయా హతాంస్త్వం జహి మావ్యథిష్ఠా యుద్ధ్యస్వ జేతాని రణే సపత్నాన్
ద్రోణుడు, భీష్ముడు, జయద్రథుడు, కర్ణుడు, ఇంకా ఇతర వీర యోధులు — వీరిని నేను ముందే సంహరించాను. నువ్వు వారిని సంహరించు, భయపడవద్దు. యుద్ధం చేయు, నువ్వు శత్రువులను జయిస్తావు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచనం కేశవస్య కృతాఞ్జలిర్వేపమానః కిరీటీ। నమస్కృత్వా భూయ ఏవాహ కృష్ణం సగద్గదం భీతభీతః ప్రణమ్య
కేశవుని మాటలు విని, కిరీటధారి అర్జునుడు చేతులు జోడించి, వణికుతూ, భయంతో నమస్కరించి, మళ్లీ కృష్ణుని ముందు తలవంచి, గదగదలాడే స్వరంతో మాట్లాడాడు.
స్థానే హృషీకేశ తవ ప్రకీర్త్యా జగత్ప్రహృష్యత్యనురజ్యతే చ। రక్షాంసి భీతాని దిశో ద్రవన్తి సర్వే నమస్యన్తి చ సిద్ధసఙ్ఘాః
ఓ హృషీకేశా! నీ మహిమను విని జగత్తు ఆనందంతో మునిగిపోతుంది, నిన్ను ప్రేమిస్తుంది. రాక్షసులు భయంతో అన్ని దిశలకు పారిపోతున్నారు. సిద్ధులు అందరూ నీకు నమస్కరిస్తున్నారు.
కస్మాచ్చ తే న నమేరన్మహాత్మన్ గరీయసే బ్రహ్మణోఽప్యాదికర్త్రే। అనన్త దేవేశ జగన్నివాస త్వమక్షరం సదసత్తత్పరం యత్
ఓ మహాత్మా! సృష్టికర్తకన్నా నీవు గొప్పవాడవు, ఆదికారణమవు. అనంతుడా, దేవతల అధిపతీ, జగత్తుకు నివాసమైనవాడా, నీవు నశించని వాడవు, సత్-అసత్ రెండింటికీ మించినవాడవు. అందుకే నీకు అందరూ నమస్కరించకూడదా?
త్వమాదిదేవః పురుషః పురాణ- స్త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ । వేత్తాఽసి వేద్యం చ పరం చ ధామ త్వయా తతం విశ్వమనన్తరూప
నీవే ఆదిదేవుడు, పురాతన పురుషుడు, ఈ విశ్వానికి పరమాశ్రయం. నీవే తెలిసినవాడు, తెలుసుకోవలసినవాడు, పరమధామము. నీతోనే ఈ విశ్వం అంతటా వ్యాపించింది, ఓ అనంతరూపుడా!
వాయుర్యమోఽగ్నిర్వరుణః శశాఙ్కః ప్రజాపతిస్త్వం ప్రపితామహశ్చ। నమో నమస్తేఽతు సహస్రకృత్వః పునశ్చ భూయోఽపి నమో నమస్తే
నీవే వాయువు, యముడు, అగ్ని, వరుణుడు, చంద్రుడు, ప్రజాపతి, ప్రపితామహుడు. నీకు వెయ్యిసార్లు నమస్కారం. మళ్లీ మళ్లీ నీకు నమస్కారం.
నమః పురస్తాదథ పృష్ఠతస్తే నమోఽస్తు తే సర్వత ఏవ సర్వ। అనన్తవీర్యామితవిక్రమస్త్వం సర్వం సమాప్నోషి తతోఽసి సర్వః
ముందు, వెనుక, అన్ని దిక్కుల నుండీ నీకు నమస్కారం. ఓ సమస్తమూ! అనంతమైన శక్తి, అపారమైన పరాక్రమం కలవాడవు. నీవు అన్నింటినీ వ్యాపించావు, అందుకే నీవే సమస్తమూ.
సఖేతి మత్వా ప్రసభం యదుక్తం హే కృష్ణ హే యాదవ హే సఖేతి। అజానతా మహిమానం తవేదం మయా ప్రమాదాత్ప్రణయేన వాఽపి
నీ మహిమను తెలియక, నిన్ను స్నేహితుడిగా భావించి, 'ఓ కృష్ణా, ఓ యాదవా, ఓ సఖా' అని నిర్లక్ష్యంగా, ప్రేమతో లేదా అప్రమత్తతతో నేను చెప్పిన మాటలన్నింటికీ
యచ్చాపహాసార్థమసత్కృతోఽసి విహారశయ్యాసనభోజనేషు । ఏకోఽథవాప్యచ్యుత తత్సమక్షం తత్క్షామయే త్వామహమప్రమేయమ్
వినోదంగా, ఆటలో, విశ్రాంతిలో, కూర్చుని, భోజనంలో, ఒంటరిగా లేదా ఇతరుల సమక్షంలో, నిన్ను గౌరవించకుండా ప్రవర్తించినా, ఓ అచ్యుతా, అపరిమితుడా, వాటన్నింటికీ నిన్ను క్షమించమని వేడుకుంటున్నాను.
పితాసి లోకస్య చరాచరస్య త్వమస్య పూజ్యశ్ గురుర్గరీయాన్। న త్వత్సమోఽస్త్యభ్యధికః కుతోఽన్యో లోకత్రయేఽప్యప్రతిమప్రభావః
నీవే ఈ జగత్తుకు, చరాచర ప్రాణులకు తండ్రివి. నీవే పూజ్యుడు, గురువులలో గొప్పవాడు. నీకు సమానుడు, మించినవాడు మూడు లోకాలలో ఎవరూ లేరు, ఓ అపూర్వ ప్రభావుడా!
తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయం ప్రసాదయే త్వామహమీశమీడ్యమ్ । పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః ప్రియః ప్రియాయార్హసి దేవ సోఢుమ్
కాబట్టి, నా శరీరాన్ని భూమికి వంచి, నీకు నమస్కరిస్తూ, ఓ ప్రభూ! నిన్ను ప్రసన్నం చేసుకోవాలని ప్రార్థిస్తున్నాను. తండ్రి తన కుమారుడిని క్షమించినట్లు, స్నేహితుడు స్నేహితునికి క్షమించినట్లు, ప్రియుడు ప్రియురాలిని క్షమించినట్లు, దేవా! నన్ను కూడా అలా క్షమించాలి.
అదృష్టపూర్వం హృషితోఽస్మి దృష్ట్వా భయేన చ ప్రవ్యథితం మనో మే। తదేవ మే దర్శయ దేవ రూపం ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస
ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ చూడని నీ మహారూపాన్ని చూసి ఆనందంగా ఉన్నాను, కానీ భయంతో నా మనసు కలవరపడుతోంది. ఓ దేవా! నీవు మళ్లీ ఆ రూపాన్ని చూపించు. ఓ దేవతల అధిపతి! జగత్తుకు ఆశ్రయం అయినవాడా! దయచూపు.
కిరీటినం గదినం చక్రహస్త- మిచ్ఛామి త్వాం ద్రష్టుమహం తథైవ। తేనైవ రూపేణ చతుర్భుజేన సహస్రబాహో భవ విశ్వమూర్తే
పూర్వంలా కిరీటంతో, గదను, చక్రాన్ని చేతుల్లో పట్టుకుని ఉన్న నాలుగు చేతుల రూపంలో నిన్ను చూడాలని కోరుకుంటున్నాను. సహస్రబాహువా! విశ్వరూపుడా! మళ్లీ ఆ రూపంలో ప్రత్యక్షమవు.
మయా ప్రసన్నేన తవార్జునేదం రూపం పరం దర్శితమాత్మయోగాత్। తేజోమయం విశ్వమనన్తమాద్యం యన్మే త్వదన్యేన న దృష్టపూర్వమ్
అర్జునా! నా అనుగ్రహంతో, నా యోగబలంతో, నీకు నేను నా పరమరూపాన్ని చూపించాను. ఇది ప్రకాశవంతమైనది, అనంతమైనది, ఆదియైనది, విశ్వమంతటినీ వ్యాపించినది. నీవు తప్ప మరెవరూ దీనిని ఇంతవరకు చూడలేదు.
న వేద యజ్ఞాధ్యయనైర్న దానై- ర్న చ క్రియాభిర్న తపోభిరుగ్రైః । ఏవంరూపః శక్య అహం నృలోకే ద్రష్టుం త్వదన్యేన కురుప్రవీర
ఓ కురు వంశశ్రేష్ఠా! వేదాలు చదివినా, యజ్ఞాలు చేసినా, దానం ఇచ్చినా, కర్మలు చేసినా, కఠిన తపస్సు చేసినా, మానవలోకంలో నీవు తప్ప మరెవరూ నా ఈ రూపాన్ని చూడలేరు.
మా తే వ్యథా మా చ విమూఢభావో దృష్ట్వా రూపం ఘోరమీదృఙ్భమేదమ్ । వ్యపేతభీః ప్రీతమనాః పునస్త్వం తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య
నా ఈ భయంకరమైన రూపాన్ని చూసి నీకు భయం, అయోమయం కలగకూడదు. భయం తొలగిపోయి, హర్షంతో నిండిన మనసుతో మళ్లీ నా ఆ రూపాన్ని చూడు.
ఇత్యర్జునం వాసుదేవస్తథోక్త్వా స్వకం రూపం దర్శయామాస భూయః। ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం భూత్వా పునః సౌమ్యవపుర్మహాత్మా
ఇలా అర్జునుడితో చెప్పిన వాసుదేవుడు తన స్వరూపాన్ని మళ్లీ చూపించాడు. మృదువైన రూపంతో మహాత్ముడు భయపడిన అర్జునుడిని ఓదార్చాడు.
దృష్ట్వేదం మానుషం రూపం తవ సౌమ్యం జనార్దన । ఇదానీమస్మి సంవృత్తః సచేతాః ప్రకృతిం గతః
ఓ జనార్దనా! నీ మానవ రూపాన్ని, మృదువైనదిగా చూసి ఇప్పుడు నా మనస్సు స్థిరపడింది. నేను మళ్లీ నా సహజ స్థితికి వచ్చాను.
సుదుర్దర్శమిదం రూపం దృష్టవానసి యన్మమ। దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శనకాఙ్క్షిణః
నీవు చూసిన నా ఈ రూపాన్ని చూడటం చాలా కష్టం. దేవతలు కూడా ఎప్పుడూ ఈ రూపాన్ని చూడాలని ఆశపడుతుంటారు.
నాహం వేదైర్న తపసా న దానేన న చేజ్యయా। శక్య ఏవంవిధో ద్రష్టుం దృష్టవానసి మాం యథా
వేదాలు చదివినా, తపస్సు చేసినా, దానం ఇచ్చినా, యజ్ఞాలు చేసినా, నీవు చూసినట్లు నా ఈ విధమైన రూపాన్ని చూడటం సాధ్యం కాదు.
భక్త్యా త్వనన్యయా శక్య అహమేవంవిధోఽర్జున। జ్ఞాతుం ద్రష్టుం చ తత్త్వేన ప్రవేష్టుం చ పరంతప
అర్జునా! నిస్సీమమైన భక్తితో మాత్రమే నన్ను నిజంగా తెలుసుకోవచ్చు, చూడవచ్చు, నాలో లీనమవచ్చు. ఓ శత్రువులను కాల్చేవాడా!
మత్కర్మకృన్మత్పరమో మద్భక్తః సఙ్గవర్జితః । నిర్వైరః సర్వభూతేషు యః స మామేతి పాణ్డవ
ఎవరైతే నా కోసమే కార్యాలు చేస్తారో, నన్నే పరమంగా భావిస్తారో, నన్ను ప్రేమిస్తారో, మమకారం లేకుండా, అన్ని జీవుల పట్ల ద్వేషం లేకుండా ఉంటారో, వారు నన్ను చేరుకుంటారు, ఓ పాండవా!
ఏవం సతతయుక్తా యే భక్తాస్త్వాం పర్యుపాసతే। యే చాప్యక్షరమవ్యక్తం తేషాం కే యోగవిత్తమాః
ఈ విధంగా ఎప్పుడూ నిన్నే ధ్యానిస్తూ, భక్తితో పూజించే వారు, అలాగే అవ్యక్తమైన, అక్షరమైన పరమాత్మను పూజించే వారు — వీరిలో యోగంలో నిపుణులు ఎవరు?
మయ్యావేశ్య మనో యే మాం నిత్యయుక్తా ఉపాసతే। శ్రద్ధయా పరయోపేతాస్తే మే యుక్తతమా మతాః
ఎవరైతే మనస్సును నాలో నిలిపి, ఎప్పుడూ నన్నే ధ్యానిస్తూ, పరమమైన విశ్వాసంతో నన్ను పూజిస్తారో, వారే నాకు అత్యంత యోగ్యులు.