పురుషః స పరః పార్థ భక్త్యా లభ్యస్త్వనన్యయా । యస్యాన్తస్థాని భూతాని యేన సర్వమిదం తతమ్
పార్థా, ఆ పరమపురుషుడు భక్తితో, మరొకదానిపట్ల ఆకాంక్ష లేకుండా చేసిన భక్తితో మాత్రమే పొందగలిగేవాడు. అన్ని జీవులు ఆయనలోనే ఉన్నాయ్, ఈ సమస్తం ఆయన ద్వారా వ్యాపించిఉంది.
యత్ర కాలే త్వనావృత్తిమావృత్తిం చైవ యోగినః । ప్రయాతా యాన్తి తం కాలం వక్ష్యామి భరతర్షభ
భరతవంశశ్రేష్ఠుడా, యోగులు ఎప్పుడు ప్రయాణిస్తే తిరిగి రారు, ఎప్పుడు వెళితే తిరిగి వస్తారో ఆ కాలాన్ని నేను నీకు చెప్పుతాను.
అగ్నిర్జ్యోతిరహః శుక్లః షణ్మాసా ఉత్తరాయణమ్ । తత్ర ప్రయాతా గచ్ఛన్తి బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదో జనాః
అగ్ని, వెలుగు, పగలు, శుక్లపక్షం, ఉత్తరాయణంలో ఆరు నెలలు—ఈ సమయాల్లో వెళ్ళే బ్రహ్మజ్ఞులు బ్రహ్మను చేరుతారు.
ధూమో రాత్రిస్తథా కృష్ణః షణ్మసా దక్షిణాయనమ్ । తత్ర చాన్ద్రమసం జ్యోతిర్యోగీ ప్రాప్య నివర్తతే
ధూమం, రాత్రి, కృష్ణపక్షం, దక్షిణాయణంలో ఆరు నెలలు—ఈ సమయంలో వెళ్ళే యోగి చంద్రలోకాన్ని చేరి తిరిగి వస్తాడు.
శుక్లకృష్ణే గతీ హ్యేతే జగతః శాశ్వతే మతే। ఏకయా యాత్యనావృత్తిమన్యయాఽఽవర్తతే పునః
ఈ రెండు మార్గాలు—శుక్లమార్గం, కృష్ణమార్గం—ప్రపంచానికి శాశ్వతంగా ఉన్నవి. ఒకదానివల్ల తిరిగి రాకుండా పోతారు, మరొకదానివల్ల మళ్ళీ వస్తారు.
నైతే సృతీ పార్థ జానన్యోగీ ముహ్యతి కశ్చన। తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు యోగయుక్తో భవార్జున
పార్థా, ఈ మార్గాలను తెలిసిన యోగికి ఎప్పుడూ మాయ కలగదు. అందుకే, అర్జునా, నీవు ఎప్పుడూ యోగంలో స్థిరంగా ఉండు.
వేదేషు యజ్ఞేషు తపఃసు చైవ దానేషు యత్పుణ్యఫలం ప్రదిష్టమ్। అత్యేతి తత్సర్వమిదం విదిత్వా యోగీ పరం స్థానముపైతి చాద్యమ్
ఇది అన్నిటినీ తెలిసిన యోగి, వేదాల్లో, యజ్ఞాల్లో, తపస్సులో, దానాల్లో చెప్పిన పుణ్యఫలాన్ని మించిపోతాడు. అతడు పరమమైన, ఆదిక స్థితిని పొందుతాడు.
ఇదం తు తే గుహ్యతమం ప్రవక్ష్యామ్యనసూయవే । జ్ఞానం విజ్ఞానసహితం యజ్జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేఽశుభాత్
ఇప్పుడు నీకు అసూయ లేని నీకు, ఈ అత్యంత గూఢమైన జ్ఞానాన్ని, అనుభూతితో కూడినదాన్ని చెబుతాను. దీనిని తెలుసుకుంటే నీవు అశుభం నుండి విముక్తి పొందుతావు.
రాజవిద్యా రాజగుహ్యం పవిత్రమిదముత్తమమ్ । ప్రత్యక్షావగమం ధర్మ్యం సుసుఖం కర్తుమవ్యయమ్
ఇది రాజవిద్య, రాజగుహ్యం, అత్యంత పవిత్రమైనది, ప్రత్యక్షంగా అనుభవించదగినది, ధర్మమార్గమైనది, సులభంగా చేయదగినది, అక్షయమైనది.
అశ్రద్దధానాం పురుషా ధర్మస్యాస్య పరంతప । అప్రాప్య మాం నివర్తన్తే మృత్యుసంసారవర్త్మని
పరంతపా, ఈ ధర్మంపై విశ్వాసం లేని మనుషులు నన్ను పొందక, మరణమూ పునర్జన్మల మార్గంలో తిరిగి పోతారు.
మయా తతమిదం సర్వం జగదవ్యక్తమూర్తినా । మత్స్థాని సర్వభూతాని న చాహం తేష్వవస్థితఃక
నా అవ్యక్త స్వరూపంతో ఈ జగత్తంతా వ్యాపించి ఉంది. అన్ని జీవులు నాలోనే ఉన్నాయ్, కానీ నేను వాటిలో ఉండను.
న చ మత్స్థాని భూతాని పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ । భూతభృన్న చ భూతస్థో మమాత్మా భూతభావనః
అయినా, జీవులు నాలో లేవు. నా దివ్యయోగాన్ని చూడు! నేను జీవులను పోషిస్తున్నాను, కానీ నా ఆత్మ వాటిలో ఉండదు. నేను జీవులకూ మూలమునై ఉన్నాను.
యథాఽఽకాశస్థితో నిత్యం వాయుః సర్వత్రగో మహాన్ । తథా సర్వాణి భూతాని మత్స్థానీత్యుపధారయ
ఎలా వాయువు ఎప్పుడూ ఆకాశంలో ఉండి, అన్నిచోట్ల సంచరిస్తుందో, అలాగే అన్ని జీవులు నాలోనే ఉన్నాయని తెలుసుకో.
సర్వభూతాని కౌన్తేయ ప్రకృతిం యాన్తి మామికామ్ । కల్పక్షయే పునస్తాని కల్పాదౌ విసృజామ్యహమ్
కౌంతేయా, కల్పాంతంలో అన్ని జీవులు నా ప్రకృతిలో లీనమవుతాయి. కల్ప ప్రారంభంలో నేను వాటిని మళ్ళీ సృష్టిస్తాను.
ప్రకృతిం స్వామవష్టభ్య విసృజామి పునః పునః । భూతగ్రామమిమం కృత్స్నమవశం ప్రకృతేర్వశాత్
నా స్వప్రకృతిని ఆధారంగా చేసుకుని, నేను మళ్ళీ మళ్ళీ ఈ సమస్త జీవ సమూహాన్ని సృష్టిస్తాను. అవన్నీ ప్రకృతి ఆధీనంగా, బలహీనంగా ఉంటాయి.
న చ మాం తాని కర్మాణి నిబధ్నన్తి ధనంజయ । ఉదాసీనవదాసీనమసక్తం తేషు కర్మసు
ధనంజయా, ఈ క్రియలు నన్ను బంధించవు. నేను వాటి పట్ల ఉదాసీనంగా, ఆసక్తి లేకుండా ఉంటాను.
మయాఽఽధ్యక్షేణ ప్రకృతిః సూయతే సచరాచరమ్ । హేతునాఽనేన కౌన్తేయ జగద్విపరివర్తతే
నా పర్యవేక్షణలో ప్రకృతి చలించేది, అచలమైనదీ సృష్టిస్తుంది. ఈ కారణంగా, కౌంతేయా, జగత్తు తిరుగుతుంది.
అవజానన్తి మాం మూఢా మానుషీం తనుమాశ్రితమ్ । పరం భావమజానన్తో మమ భూతమహేశ్వరమ్
మూఢులు నా పరమస్వరూపాన్ని తెలియక, నేను మానవరూపంలో ఉన్నానని తక్కువగా చూస్తారు. నేను భూతమహేశ్వరుడినని వారికి తెలియదు.
మోఘాశా మోఘకర్మాణో మోఘజ్ఞానా విచేతసః । రాక్షసీమాసురీం చైవ ప్రకృతిం మోహినీం శ్రితాః
తప్పుదారిలో పడి, రాక్షస స్వభావాన్ని ఆశ్రయించిన వారు, వారి ఆశలు వృథా, పనులు వృథా, జ్ఞానం వృథా అవుతుంది. వారి మనస్సు అయోమయంగా ఉంటుంది.
మహాత్మానస్తు మాం పార్థ దైవీం ప్రకృతిమాశ్రితాః । భజన్త్యనన్యమనసో జ్ఞాత్వా భూతాదిమవ్యయమ్
పార్థా, గొప్ప మనసున్నవారు దైవ స్వభావాన్ని ఆశ్రయించి, నన్ను అచంచలమైన మనస్సుతో భజిస్తూ, భూతముల ఆది, అవినాశి అని నన్ను తెలుసుకుని పూజిస్తారు.
సతతం కీర్తయన్తో మాం యతన్తశ్చ దృఢవ్రతాః । నమస్యన్తశ్చ మాం భక్త్యా నిత్యయుక్తా ఉపాసతే
ఎప్పుడూ నా మహిమను పాడుతూ, దృఢ సంకల్పంతో ప్రయత్నిస్తూ, భక్తితో నన్ను నమస్కరిస్తూ, నిత్యం నన్ను ఆరాధిస్తారు.
జ్ఞానయజ్ఞేన చాప్యన్తే యజన్తో మాముపాసతే। ఏకత్వేన పృథక్త్కవేన బహుధా విశ్వతోముమ్
ఇంకొంత మంది జ్ఞానయజ్ఞం ద్వారా నన్ను పూజిస్తారు. కొందరు నన్ను ఒక్కటిగా, మరికొందరు అనేక రూపాలుగా, ఎన్నో విధాలుగా నన్ను చూస్తూ ఆరాధిస్తారు.
అహం క్రతురహం యజ్ఞః స్వధాఽహమహమౌషధమ్। మన్త్రోఽహమహమేవాజ్యమహమగ్నిరహం హుతమ్
నేనే యజ్ఞం, నేనే హోమం, నేనే పితృదేవతలకు ఇచ్చే తర్పణం, నేనే ఔషధం, నేనే మంత్రం, నేనే నెయ్యి, నేనే అగ్ని, నేనే హవనం.
పితాఽహమస్య జగతో మాతా ధాతా పితామహః । వేద్యం పవిత్రమోంకార ఋక్ సామ యజురేవ చ
ఈ లోకానికి నేను తండ్రిని, తల్లిని, పోషకుడిని, తాతను. నేనే తెలుసుకోవలసినది, పవిత్రమైనది, ఓంకారము, అలాగే ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం కూడా నేనే.
గతిర్భర్తా ప్రభుః సాక్షీ నివాసః శరణం సుహృత్। ప్రభవః ప్రలయః స్థానం నిధానం బీజమవ్యయమ్
నేనే గమ్యం, నేనే పోషకుడు, ప్రభువు, సాక్షి, నివాసస్థానం, ఆశ్రయం, స్నేహితుడు. నేనే ఆది, అంతం, నిలయం, ధనం, అవినాశి బీజం.
తపామ్యహమహం వర్షం నిగృహ్ణామ్యుత్సృజామి చ । అమృతం చైవ మృత్యుశ్చ సదసచ్చాహమర్జున
నేనే వేడి ఇస్తాను, వర్షాన్ని ఆపుతాను, వదులుతాను. అమృతం నేనే, మరణం కూడా నేనే, సత్యం, అసత్యం అన్నీ నేనే, అర్జునా.
త్రైవిద్యా మాం సోమపాః పూతపాపా యజ్ఞేరిష్ట్వా స్వర్గతిం ప్రార్థయన్తే। తే పుణ్యమాసాద్య సురేన్ద్రలోక- మశ్రన్తి దివ్యాన్దివి దేవభోగాన్
మూడు వేదాలు తెలిసినవారు, సోమరసం పానంచేసి పాపాలు తొలగించుకున్నవారు, యజ్ఞాలతో నన్ను పూజించి స్వర్గాన్ని కోరుకుంటారు. వారు పుణ్యఫలం పొంది, ఇంద్రలోకంలో దేవతల ఆనందాలను అనుభవిస్తారు.
తే తం భుక్త్వా స్వర్గలోకం విశాలం క్షీణో పుణ్యే పర్త్యలోకం విశన్తి। ఏవం త్రయీధర్మమనుప్రపన్నా గతాగతం కామకామా లభన్తే
అక్కడ విశాలమైన స్వర్గాన్ని అనుభవించిన తర్వాత, పుణ్యం తగ్గినప్పుడు మానవ లోకానికి తిరిగి వస్తారు. ఇలా మూడు వేదాల మార్గాన్ని అనుసరించి, కోరికలతో తిరుగుతూ పునఃపునః జన్మలు పొందుతారు.
అనన్యాశ్చిన్తయన్తో మాం యే జనాః పర్యుపాసతే। తేషాం నిత్యాభియుక్తానాం యోగక్షేమం వహామ్యహమ్
కానీ నన్ను మాత్రమే ధ్యానం చేస్తూ, భక్తితో పూజించే వారు ఎప్పుడూ నాకే అంకితమై ఉంటారు. వారికి అవసరమైనదాన్ని నేను అందిస్తాను, ఉన్నదాన్ని కాపాడుతాను.
యేఽప్యన్యదేవతాభక్తా యజన్తే శ్రద్ధయాన్వితాః। తేఽపి మామేవ కౌన్తేయ యజన్త్యవిధిపూర్వకమ్
ఇంకా, ఇతర దేవతలను భక్తితో పూజించే వారు కూడా, కౌంతేయా, నిజమైన విధానంలో కాకపోయినా, నన్నే పూజిస్తున్నారు.