యే చైవ సాత్వికా భావా రాజసాస్తామసాశ్చ యే। మత్త ఏవేతి తాన్విద్ధి న త్వహం తేషు తే మయి
సాత్విక, రాజస, తామస స్వభావాలు అన్నీ నాలో నుంచే వచ్చాయని తెలుసుకో. కానీ నేను వాటిలో లేను, అవే నాలో ఉన్నాయి.
త్రిభిర్గుణమయైర్భావైరేభిః సర్వమిదం జగత్ । మోహితం నాభిజానాతి మామేభ్యః పరమవ్యయమ్
ఈ మూడు గుణాల వల్ల ఈ లోకం మొత్తం మాయలో పడిపోతుంది. అవి నన్ను, వాటికి అతీతమైన, నశించని నన్ను, తెలుసుకోలేవు.
దైవీ హ్యేషా గుణమయీ మమ మాయా దురత్యయా । మామేవ యే ప్రపద్యన్తే మాయామేతాం తరన్తి తే
ఈ దైవమయమైన గుణాల మాయను దాటి పోవడం చాలా కష్టం. కానీ నన్ను ఆశ్రయించేవారు మాత్రం ఈ మాయను దాటి వెళ్తారు.
న మాం తుష్కృతినో మూఢాః ప్రపద్యన్తే నరాధమాః । మాయయాఽపహృతజ్ఞానా ఆసురం భావమాశ్రితాః
దుష్కృతులు, మూర్ఖులు, నీచులు, మాయ వల్ల జ్ఞానం పోయినవారు, అసుర స్వభావం కలవారు నన్ను ఆశ్రయించరు.
చుత్రర్విధా భజన్తే మాం జనాః సుకృతినోఽర్జున। ఆర్తో జిజ్ఞాసురర్థార్థీ జ్ఞానీ చ భరతర్షభ
అర్జునా, నన్ను భక్తిగా సేవించే మంచి మనుషులలో నలుగురు రకాలు ఉన్నారు — బాధపడేవారు, జ్ఞానం తెలుసుకోవాలనుకునేవారు, ధనం కోరేవారు, జ్ఞానులు. ఓ భరత వంశశ్రేష్ఠా!
తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్త ఏకభక్తిర్విశిష్యతే । ప్రియో హి జ్ఞానినోఽత్యర్థమహం స చ మమ ప్రియః
వీరిలో జ్ఞాని ఎప్పుడూ నాలో లీనమై, ఒక్క నన్నే ప్రేమతో భజించేవాడు. నాకు అతడు ఎంతో ఇష్టమైనవాడు, అతడికి కూడా నేను ఎంతో ప్రియమైనవాడిని.
ఉదారాః సర్వ ఏవైతే జ్ఞానీ త్వాత్మైవ మే మతమ్ । ఆస్థితఃక స హి యుక్తాత్మా మామేవానుత్తమాం గతిం
వీళ్లందరూ మంచి వారే కానీ, జ్ఞాని నన్ను నా స్వరూపంగా భావిస్తాడు. అతడు మనసు నాతో ఏకమై, నన్ను పరమ లక్ష్యంగా చేరుకున్నవాడు.
బహూనాం జన్మనామన్తే జ్ఞానవాన్మాం ప్రపద్యతే । వాసుదేవః సర్వమితి స మహాత్మా సుదుర్లభః
ఎన్నో జన్మల తర్వాత జ్ఞానుడు నన్ను ఆశ్రయిస్తాడు. 'వాసుదేవుడు అన్నీ' అని తెలుసుకుంటాడు. అలాంటి గొప్ప మనిషి చాలా అరుదుగా దొరుకుతాడు.
కామైస్తైస్తైర్హృతజ్ఞానాః ప్రపద్యన్తేఽన్యదేవతాః । తం తం నియమమాస్థాయ ప్రకృత్యా నియతాః స్వయా
వివిధ కోరికల వల్ల జ్ఞానం పోయినవారు, తమ స్వభావానికి అనుగుణంగా, ఒక్కో నియమాన్ని పాటిస్తూ ఇతర దేవతలను పూజిస్తారు.
యో యో యాం యాం తనుం భక్తః శ్రద్ధయార్చితుమిచ్ఛతి । తస్య తస్యాచలాం శ్రద్ధాం తామేవ విదధామ్యహమ్
ఏ భక్తుడు ఏ రూపాన్ని విశ్వాసంతో పూజించాలనుకుంటాడో, అతని ఆ విశ్వాసాన్ని నేను దృఢంగా చేస్తాను.
స తయా శ్రద్ధయా యుక్తస్తస్యారాధనమీహతే । లభతే చ తతః కామాన్మయైవ విహితాన్హితాన్
ఆ విశ్వాసంతో అతడు ఆ రూపాన్ని ఆరాధిస్తాడు. అక్కడినుంచి తన కోరికలు తీరుతాయి — అవన్నీ నేను అనుమతించినవే.
అన్తవత్తు ఫలం తేషాం తద్భవత్యల్పమేధసామ్ । దేవాన్దేవయజో యాన్తి మద్భక్తా యాన్తి మామపి
అయితే, అలాంటి తక్కువ జ్ఞానమున్నవారి ఫలితాలు తాత్కాలికమే. దేవతలను పూజించే వారు దేవతల దగ్గరికి వెళ్తారు, నా భక్తులు మాత్రం నన్ను చేరుతారు.
అవ్యక్తం వ్యక్తిమాపన్నం మన్యన్తే మామబుద్ధయః। పరం భావమజానన్తో మమావ్యయమనుత్తమమ్
నాకు అసలు స్వరూపం తెలియని వారు, నన్ను అవ్యక్తుడిని వ్యక్తుడిగా మారిపోయాడని అనుకుంటారు. నా పరమ, నిత్యమైన, ఉత్తమ స్వభావాన్ని వారు గ్రహించరు.
నాహం ప్రకాశః సర్వస్య యోగమాయాసమావృతః । మూఢోఽయం నాభిజానాతి లోకో మామజమవ్యయమ్
నా యోగమాయ వల్ల నేను అందరికీ ప్రత్యక్షంగా కనిపించను. ఈ మాయలో ఉన్న లోకానికి నేను జన్మించని, నశించని వాడినని తెలియదు.
వేదాహం సమతీతాని వర్తమానాని చార్జున। భవిష్యాణి చ భూతాని మాం తు వేద న కశ్చన
అర్జునా! గతంలో, ఇప్పుడు, భవిష్యత్తులో ఉన్న అన్ని జీవులను నేను తెలుసు. కానీ నన్నెవరూ పూర్తిగా తెలుసుకోరు.
ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన ద్వన్ద్వమోహేన భారత । సర్వభూతాని సంమోహం సర్గే యాన్తి పరంతప
భారతా! ఇష్టం, ద్వేషం వల్ల కలిగే ద్వంద్వ మోహంతో అన్ని జీవులు పుట్టినప్పుడు అయోమయంలో పడిపోతారు.
యోషాం త్వన్తగతం పాపం జనానాం పుణ్యకర్మణామ్ । తే ద్వన్ద్వమోహనిర్ముక్త భజన్తే మాం దృఢవ్రతాః
ఎవరికి పాపం పూర్తిగా తొలగిపోయిందో, మంచి పనులు చేసినవారో, ద్వంద్వ మోహం లేకుండా, దృఢ సంకల్పంతో ఉన్నవారు నన్ను భక్తిగా సేవిస్తారు.
జరామరణమోక్షాయ మామాశ్రిత్య యతన్తి యే । తే బ్రహ్మ తద్విదుః కృత్స్నమధ్యాత్మం కర్మ చాఖిలమ్
వృద్ధాప్యం, మరణం నుండి విముక్తి కోసం నన్ను ఆశ్రయించి ప్రయత్నించే వారు, బ్రహ్మం, ఆత్మ, అన్ని క్రియలను పూర్తిగా తెలుసుకుంటారు.
సాధిభూతాధిదైవం మాం సాధియజ్ఞం చ యే విదుః । ప్రయాణకాలేఽపి చ మాం తే విదుర్యుక్తచేతసః
అధిభూత, అధిదైవ, అధియజ్ఞములతో నన్ను తెలుసుకున్న వారు, మరణ సమయానికీ స్థిరమైన మనసుతో నన్ను తెలుసుకుంటారు.
కిం తద్బ్రహ్మ కిమధ్యాత్మం కిం కర్మ పురుషోత్తమ్। అధిభూతం చ కిం ప్రోక్తమధిదైవం కిముచ్యతే
పరమాత్మా! బ్రహ్మం అంటే ఏమిటి? ఆత్మ అంటే ఏమిటి? కర్మ అంటే ఏమిటి? అధిభూతం అని ఏమంటారు? అధిదైవం అంటే ఏమిటి?
అధియజ్ఞః కథం కోఽత్ర దేహేఽస్మిన్మధుసీదన। ప్రయాణకాలే చ కథం జ్ఞేయోఽసి నియతాత్మభిః
మధుసూదనా! ఈ శరీరంలో అధియజ్ఞుడు ఎవరు? ఎలా ఉన్నాడు? నియమిత మనస్సు గలవారు, మరణ సమయంలో నిన్ను ఎలా తెలుసుకోవాలి?
అక్షరం బ్రహ్మ పరమం స్వభావోఽధ్యాత్మముచ్యతే। భూతభావోద్భవకరో విసర్గః కర్మసంజ్ఞితః
నశించని దాన్ని పరబ్రహ్మం అంటారు. తన స్వభావాన్ని ఆత్మ అంటారు. భూతాల ఉత్పత్తికి కారణమైన సృష్టిని కర్మ అంటారు.
అధిభూతం క్షరో భావః పురుషశ్చాధిదైవతమ్ । అధియజ్ఞోఽహమేవాత్ర దేహే దేహభృతాం వర
భూతమండలమంతా నశించిపోయే స్వభావంతో ఉంటుంది. దేవతలలో పరమాత్మనే ఉంటాడు. శరీరధారులలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, యజ్ఞమంతా ఈ శరీరంలో నేనే.
అన్తకాలే చ మామేవ స్మరన్ముక్త్వా కలేవరమ్ । యః ప్రయాతి స మద్భావం యాతి నాస్త్యత్ర సంశయః
ఎవరైనా చివరి క్షణంలో నన్ను మాత్రమే జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ శరీరం వదిలిపోతే, అతడు నిస్సందేహంగా నా స్థితిని పొందుతాడు.
యం యం వాపి స్మరన్భావం త్యజత్యన్తే కలేవరమ్ । తం తమేవైతి కౌన్తేయ సదా తద్భావభావితః
కౌంతేయా, ఎవరు చివర్లో శరీరం విడిచే సమయంలో ఏ భావాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకుంటారో, వారు ఎప్పుడూ ఆ భావంలోనే ఉండి, అదే స్థితిని చేరుకుంటారు.
తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు మామనుస్మర యుధ్య చ। మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్మామేవైష్యస్యసంశయః
కాబట్టి, అన్ని సమయాల్లో నన్ను జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ, యుద్ధం చేయు. మనసు, బుద్ధి నాకే అర్పించు. అప్పుడు నిస్సందేహంగా నన్ను చేరుకుంటావు.
అభ్యాసయోగయుక్తేన చేతసాఽనాన్యగామినా । పరమం పురుషం దివ్యం యాతి పార్థానుచిన్తయన్
యోగాభ్యాసంతో మనసు ఎక్కడికీ తిరగకుండా, పరమదైవమైన పురుషుడిని ధ్యానిస్తూ, అతడిని చేరుకుంటాడు, పార్థా.
కవిం పురాణమనుశాసితార- మణోరణీయాంసమనుస్మరేద్యః । సర్వస్య ధాతారమచిన్త్యరూప- మాదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత్
ఎవరైనా ఆ మహాజ్ఞాని, పురాతనుడు, నియంత్రణచేయువాడు, సూక్ష్మమైనవాడు, సమస్తాన్ని పోషించేవాడు, ఊహించలేని రూపమున్నవాడు, సూర్యుడిలా ప్రకాశించేవాడు, అంధకారానికి అతీతుడైనవాడిని జ్ఞాపకం చేస్తే—
ప్రయాణకాలే మనసాఽచలేన భక్త్యా యుక్తో యోగబలేన చైవ। భ్రువోర్మధ్యే ప్రాణమావేశ్య సమ్య- క్స తం పరం పురుషముపైతి దివ్యమ్
ప్రయాణ సమయములో, మనసు స్థిరంగా ఉండగా, భక్తితో, యోగబలంతో, భ్రూవుల మధ్య ప్రాణాన్ని నిలిపి, ఆ పరమదైవ పురుషుడిని చేరుకుంటాడు.
యదక్షరం వేదవిదో వదన్తి విశన్తి యద్యతయో వీతరాగాః । యదిచ్ఛన్తో బ్రహ్మచర్యం చరన్తి తత్తే పదం సంగ్రహేణ ప్రవక్ష్యే
వేదాలను తెలిసినవారు చెప్పే, రాగరహితులైన యతులు చేరే, దాన్ని కోరుతూ బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరించే, ఆ అక్షర స్థితిని సంక్షిప్తంగా చెబుతాను.