జ్ఞానం తేఽహం సవిజ్ఞానమిదం వక్ష్యామ్యశేషతః । యజ్జ్ఞాత్వా నేహ భూయోఽన్యజ్జ్ఞాతవ్యమవశిష్యతే
ఈ జ్ఞానాన్ని, అనుభూతితో కూడినదాన్ని, పూర్తిగా నీకు చెబుతాను. ఇది తెలుసుకుంటే, ఈ లోకంలో మరేదీ తెలుసుకోవాల్సిన అవసరం ఉండదు.
మనుష్యాణాం సహస్రేషు కశ్చిద్యతతి సిద్ధయే। యతతామపి సిద్ధానాం కశ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతః
వేలాది మనుషులలో ఎవరో ఒకరు మోక్షం కోసం ప్రయత్నిస్తారు. అలాంటి ప్రయత్నించే వారిలో, సిద్ధులలో కూడా, ఎవరో ఒకరు మాత్రమే నన్ను నిజంగా తెలుసుకుంటారు.
భూమిరాపోఽనలో వాయుః స్వం మనో బుద్ధిరేవ చ । అహంకార ఇతీ యం మే భిన్నా ప్రకృతిరష్టధా
భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం, మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం — ఇవే నా ఎనిమిది విధాల ప్రకృతి.
అపరేయమితస్త్వన్యాం ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్ । జీవభూతాం మహాబాహో యయేదం ధార్యతే జగత్
ఇవి కాకుండా, ఓ మహాబాహూ! జీవరూపంగా ఉన్న నా మరొక ఉన్నతమైన ప్రకృతిని తెలుసుకో. అదే ఈ లోకాన్ని నిలబెడుతోంది.
ఏతద్యోనీని భూతాని సర్వాణీత్యుపధారయ । అహం కృత్స్నస్య జగతః ప్రభవః ప్రలయస్తథా
ఈ రెండు ప్రకృతుల నుంచే అన్ని జీవులు పుట్టుతాయని గుర్తు పెట్టుకో. నేను ఈ జగత్తుకు ఆదికారణం, అంతంలో కూడా నేను నేనున్నాను.
మత్తః పరతరం నాన్యత్కించిదస్తి ధనంజయ । మయి సర్వమిదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ
ధనంజయా! నన్ను మించి మరొకటి లేదు. ఈ సమస్తం నాలోనే మణిపూసలు దారం మీద ఉండినట్టు అల్లబడింది.
రసోఽహమంప్సు కౌన్తేయ ప్రభాఽస్మి శశిసూర్యయోః ।। ప్రణవః సర్వవేదేషు శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు
కౌంతేయా! నీటిలోని రుచి నేను, చంద్రుని, సూర్యునిలోని వెలుగు నేను, వేదాలలోని ఓంకారం నేను, ఆకాశంలో శబ్దం, పురుషుల్లో పరాక్రమం కూడా నేనే.
పుణ్యో గన్ధః పృథివ్యాం చ తేజశ్చాస్మి విభావసౌ । జీవనం సర్వభూతేషు తపశ్చాస్మి తపస్విషు
భూమిలో పవిత్రమైన వాసన నేను, అగ్నిలో తేజస్సు నేను, అన్ని జీవుల్లో జీవశక్తి నేను, తపస్సు చేసే వారిలో తపస్సు నేనే.
బీజం మాం సర్వభూతానాం విద్ధి పార్థ సనాతనమ్ । బుద్ధిర్బుద్ధిమతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్
పార్థా! అన్ని జీవులలో శాశ్వతమైన విత్తానమై ఉన్నది నన్నే అని తెలుసుకో. జ్ఞానులలో జ్ఞానం, తేజోవంతుల్లో తేజస్సు కూడా నేనే.
బలం బలవతాం చాహం కామరాగవివర్జితమ్ । ధర్మావిరుద్ధో భూతేషు కామోఽస్మి భరతర్షభ
బలవంతుల్లో కోరిక, మమకారాలు లేని బలం నేనే. ధర్మానికి విరుద్ధం కాని కోరిక కూడా, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా! నేనే.
యే చైవ సాత్వికా భావా రాజసాస్తామసాశ్చ యే। మత్త ఏవేతి తాన్విద్ధి న త్వహం తేషు తే మయి
సాత్విక, రాజస, తామస స్వభావాలు అన్నీ నాలో నుంచే వచ్చాయని తెలుసుకో. కానీ నేను వాటిలో లేను, అవే నాలో ఉన్నాయి.
త్రిభిర్గుణమయైర్భావైరేభిః సర్వమిదం జగత్ । మోహితం నాభిజానాతి మామేభ్యః పరమవ్యయమ్
ఈ మూడు గుణాల వల్ల ఈ లోకం మొత్తం మాయలో పడిపోతుంది. అవి నన్ను, వాటికి అతీతమైన, నశించని నన్ను, తెలుసుకోలేవు.
దైవీ హ్యేషా గుణమయీ మమ మాయా దురత్యయా । మామేవ యే ప్రపద్యన్తే మాయామేతాం తరన్తి తే
ఈ దైవమయమైన గుణాల మాయను దాటి పోవడం చాలా కష్టం. కానీ నన్ను ఆశ్రయించేవారు మాత్రం ఈ మాయను దాటి వెళ్తారు.
న మాం తుష్కృతినో మూఢాః ప్రపద్యన్తే నరాధమాః । మాయయాఽపహృతజ్ఞానా ఆసురం భావమాశ్రితాః
దుష్కృతులు, మూర్ఖులు, నీచులు, మాయ వల్ల జ్ఞానం పోయినవారు, అసుర స్వభావం కలవారు నన్ను ఆశ్రయించరు.
చుత్రర్విధా భజన్తే మాం జనాః సుకృతినోఽర్జున। ఆర్తో జిజ్ఞాసురర్థార్థీ జ్ఞానీ చ భరతర్షభ
అర్జునా, నన్ను భక్తిగా సేవించే మంచి మనుషులలో నలుగురు రకాలు ఉన్నారు — బాధపడేవారు, జ్ఞానం తెలుసుకోవాలనుకునేవారు, ధనం కోరేవారు, జ్ఞానులు. ఓ భరత వంశశ్రేష్ఠా!
తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్త ఏకభక్తిర్విశిష్యతే । ప్రియో హి జ్ఞానినోఽత్యర్థమహం స చ మమ ప్రియః
వీరిలో జ్ఞాని ఎప్పుడూ నాలో లీనమై, ఒక్క నన్నే ప్రేమతో భజించేవాడు. నాకు అతడు ఎంతో ఇష్టమైనవాడు, అతడికి కూడా నేను ఎంతో ప్రియమైనవాడిని.
ఉదారాః సర్వ ఏవైతే జ్ఞానీ త్వాత్మైవ మే మతమ్ । ఆస్థితఃక స హి యుక్తాత్మా మామేవానుత్తమాం గతిం
వీళ్లందరూ మంచి వారే కానీ, జ్ఞాని నన్ను నా స్వరూపంగా భావిస్తాడు. అతడు మనసు నాతో ఏకమై, నన్ను పరమ లక్ష్యంగా చేరుకున్నవాడు.
బహూనాం జన్మనామన్తే జ్ఞానవాన్మాం ప్రపద్యతే । వాసుదేవః సర్వమితి స మహాత్మా సుదుర్లభః
ఎన్నో జన్మల తర్వాత జ్ఞానుడు నన్ను ఆశ్రయిస్తాడు. 'వాసుదేవుడు అన్నీ' అని తెలుసుకుంటాడు. అలాంటి గొప్ప మనిషి చాలా అరుదుగా దొరుకుతాడు.
కామైస్తైస్తైర్హృతజ్ఞానాః ప్రపద్యన్తేఽన్యదేవతాః । తం తం నియమమాస్థాయ ప్రకృత్యా నియతాః స్వయా
వివిధ కోరికల వల్ల జ్ఞానం పోయినవారు, తమ స్వభావానికి అనుగుణంగా, ఒక్కో నియమాన్ని పాటిస్తూ ఇతర దేవతలను పూజిస్తారు.
యో యో యాం యాం తనుం భక్తః శ్రద్ధయార్చితుమిచ్ఛతి । తస్య తస్యాచలాం శ్రద్ధాం తామేవ విదధామ్యహమ్
ఏ భక్తుడు ఏ రూపాన్ని విశ్వాసంతో పూజించాలనుకుంటాడో, అతని ఆ విశ్వాసాన్ని నేను దృఢంగా చేస్తాను.
స తయా శ్రద్ధయా యుక్తస్తస్యారాధనమీహతే । లభతే చ తతః కామాన్మయైవ విహితాన్హితాన్
ఆ విశ్వాసంతో అతడు ఆ రూపాన్ని ఆరాధిస్తాడు. అక్కడినుంచి తన కోరికలు తీరుతాయి — అవన్నీ నేను అనుమతించినవే.
అన్తవత్తు ఫలం తేషాం తద్భవత్యల్పమేధసామ్ । దేవాన్దేవయజో యాన్తి మద్భక్తా యాన్తి మామపి
అయితే, అలాంటి తక్కువ జ్ఞానమున్నవారి ఫలితాలు తాత్కాలికమే. దేవతలను పూజించే వారు దేవతల దగ్గరికి వెళ్తారు, నా భక్తులు మాత్రం నన్ను చేరుతారు.
అవ్యక్తం వ్యక్తిమాపన్నం మన్యన్తే మామబుద్ధయః। పరం భావమజానన్తో మమావ్యయమనుత్తమమ్
నాకు అసలు స్వరూపం తెలియని వారు, నన్ను అవ్యక్తుడిని వ్యక్తుడిగా మారిపోయాడని అనుకుంటారు. నా పరమ, నిత్యమైన, ఉత్తమ స్వభావాన్ని వారు గ్రహించరు.
నాహం ప్రకాశః సర్వస్య యోగమాయాసమావృతః । మూఢోఽయం నాభిజానాతి లోకో మామజమవ్యయమ్
నా యోగమాయ వల్ల నేను అందరికీ ప్రత్యక్షంగా కనిపించను. ఈ మాయలో ఉన్న లోకానికి నేను జన్మించని, నశించని వాడినని తెలియదు.
వేదాహం సమతీతాని వర్తమానాని చార్జున। భవిష్యాణి చ భూతాని మాం తు వేద న కశ్చన
అర్జునా! గతంలో, ఇప్పుడు, భవిష్యత్తులో ఉన్న అన్ని జీవులను నేను తెలుసు. కానీ నన్నెవరూ పూర్తిగా తెలుసుకోరు.
ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన ద్వన్ద్వమోహేన భారత । సర్వభూతాని సంమోహం సర్గే యాన్తి పరంతప
భారతా! ఇష్టం, ద్వేషం వల్ల కలిగే ద్వంద్వ మోహంతో అన్ని జీవులు పుట్టినప్పుడు అయోమయంలో పడిపోతారు.
యోషాం త్వన్తగతం పాపం జనానాం పుణ్యకర్మణామ్ । తే ద్వన్ద్వమోహనిర్ముక్త భజన్తే మాం దృఢవ్రతాః
ఎవరికి పాపం పూర్తిగా తొలగిపోయిందో, మంచి పనులు చేసినవారో, ద్వంద్వ మోహం లేకుండా, దృఢ సంకల్పంతో ఉన్నవారు నన్ను భక్తిగా సేవిస్తారు.
జరామరణమోక్షాయ మామాశ్రిత్య యతన్తి యే । తే బ్రహ్మ తద్విదుః కృత్స్నమధ్యాత్మం కర్మ చాఖిలమ్
వృద్ధాప్యం, మరణం నుండి విముక్తి కోసం నన్ను ఆశ్రయించి ప్రయత్నించే వారు, బ్రహ్మం, ఆత్మ, అన్ని క్రియలను పూర్తిగా తెలుసుకుంటారు.
సాధిభూతాధిదైవం మాం సాధియజ్ఞం చ యే విదుః । ప్రయాణకాలేఽపి చ మాం తే విదుర్యుక్తచేతసః
అధిభూత, అధిదైవ, అధియజ్ఞములతో నన్ను తెలుసుకున్న వారు, మరణ సమయానికీ స్థిరమైన మనసుతో నన్ను తెలుసుకుంటారు.
కిం తద్బ్రహ్మ కిమధ్యాత్మం కిం కర్మ పురుషోత్తమ్। అధిభూతం చ కిం ప్రోక్తమధిదైవం కిముచ్యతే
పరమాత్మా! బ్రహ్మం అంటే ఏమిటి? ఆత్మ అంటే ఏమిటి? కర్మ అంటే ఏమిటి? అధిభూతం అని ఏమంటారు? అధిదైవం అంటే ఏమిటి?