వీతరాగభయక్రోధా మన్మయా మాముపాశ్రితాః । బహవో జ్ఞానతపసా పూతా మద్భావమాగతాః
రాగం, భయం, కోపం లేని వారు, నాలో మనస్సు పెట్టి, నన్ను ఆశ్రయించి, జ్ఞానతపస్సుతో పవిత్రులై, అనేక మంది నా స్థితిని పొందారు.
యే యథా మాం ప్రపద్యన్తే తాంస్తథైవ భజామ్యహమ్ । మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః
ఎవరు నన్ను ఏ విధంగా ఆశ్రయిస్తారో, వారికి నేను అదే విధంగా ప్రతిఫలం ఇస్తాను. పార్థా, అందరూ నా మార్గాన్నే అనుసరిస్తారు.
కాఙ్క్షన్తః కర్మణాం సిద్ధిం యజన్త ఇహ దేవతాః । క్షిప్రం హి మానుషే లోకే సిద్ధిర్భవతి కర్మజా
కర్మఫలాన్ని కోరే వారు ఇక్కడ దేవతలను ఆరాధిస్తారు. ఎందుకంటే మానవ లోకంలో కర్మఫలితాలు త్వరగా లభిస్తాయి.
చాతుర్వర్ణ్యం మయా సృష్టం గుణకర్మవిభాగశః । తస్య కర్తారమపి మాం విద్ధ్యకర్తారమవ్యయమ్
గుణాలు, కర్మల ప్రకారం నేను నాలుగు వర్ణాలను సృష్టించాను. వాటికి సృష్టికర్త అయినా, నన్ను అప్రకృతి, నిష్క్రియుడిగా తెలుసుకో.
న మాం కర్మాణి లిమ్పన్తి న మే కర్మఫలే స్పృహా । ఇతి మాం యోఽభిజానాతి కర్మభిర్న స బధ్యతే
నా మీద కర్మలు అంటవు, కర్మఫలంపై నాకు ఆశ ఉండదు. ఈ విషయాన్ని ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, అతడిని కర్మలు బంధించవు.
ఏవం జ్ఞాత్వా కృతం కర్మ పూర్వైరపి ముముక్షుభిః । కురు కర్మైవ తస్మాత్త్వం పూర్వైః పూర్వతరం కృతమ్
ఈ విషయాన్ని తెలుసుకుని, పూర్వకాలంలో విముక్తిని కోరిన వారు కూడా కర్మలు చేసారు. కాబట్టి నీవు కూడా పూర్వికుల మాదిరిగా కర్మ చేయాలి.
కిం కర్మ కిమకర్మేతి కవయోఽప్యత్ర మోహితాః । తత్తే కర్మ ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేఽశుభాత్
ఏది కర్మ? ఏది అకర్మ? ఈ విషయంలో పండితులకూ సందేహం కలుగుతుంది. నీవు దుష్ఫలితాల నుంచి విముక్తి పొందేందుకు, నిజమైన కర్మం ఏమిటో నేను చెప్పుతాను.
కర్మణో హ్యపి బోద్ధవ్యం బోద్ధవ్యం చ వికర్మణః । అకర్మణశ్చ బోద్ధవ్యం గహనా కర్మణో గతిః
కర్మను తెలుసుకోవాలి, వికర్మను తెలుసుకోవాలి, అకర్మను కూడా తెలుసుకోవాలి. కర్మ మార్గం నిజంగా చాలా లోతైనది.
కర్మణ్యకర్మ యః పశ్యేదకర్మణి చ కర్మ యః । స బుద్ధిమాన్మనుష్యేషు స యుక్తః కృత్స్నకర్మకృత్
కర్మలో అకర్మను, అకర్మలో కర్మను చూడగలవాడు మానవుల్లో జ్ఞానవంతుడు. అతడు యోగ్యుడు, అన్ని కర్మలను చేయగలవాడు.
యస్య సర్వే సమారమ్భాః కామసంకల్పవర్జితాః । జ్ఞానాగ్నిదగ్ధకర్మాణం తమాహుః పణ్డితం బుధాః
ఎవరి కార్యాలు కోరిక, సంకల్పం లేకుండా ఉంటాయో, జ్ఞానాగ్ని ద్వారా అతని కర్మలు దహించబడితే, అటువంటి వాడిని పండితులు జ్ఞానిగా అంటారు.
త్యక్త్వా కర్మఫలాసఙ్గం నిత్యతృప్తో నిరాశ్రయః । కర్మణ్యభిప్రవృత్తోఽపి నైవ కించిత్కరోతి సః
కర్మఫలంపై ఆసక్తిని వదిలి, ఎప్పుడూ తృప్తిగా, ఏదిపైనా ఆధారపడకుండా, కర్మలో నిమగ్నుడై ఉన్నా, అతడు ఏమీ చేయడు.
నిరాశీర్యతచిత్తాత్మా త్యక్తసర్వపరిగ్రహః । శారీరం కేవలం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్
ఆశలు లేకుండా, మనస్సు, ఆత్మను నియంత్రించి, అన్ని వస్తువులను వదిలి, కేవలం శరీరంతో కర్మ చేస్తే, అతడికి పాపం అంటదు.
యదృచ్ఛాలాభసంతుష్టో ద్వన్ద్వాతీతో విమత్సరః। సమః సిద్ధావసిద్ధౌ చ కృత్వాపి న నిబధ్యతే
ఏది వచ్చినదానితో సంతృప్తిగా ఉండి, ద్వంద్వాలను దాటి, అసూయ లేకుండా, విజయాపజయాల్లో సమంగా ఉండేవాడు, కర్మ చేసినా బంధించడు.
గతసఙ్గస్య ముక్తస్య జ్ఞానావస్థితచేతసః । యజ్ఞాయాచరతః కర్మ సమగ్రం ప్రవిలీయతే
అనురాగం లేకుండా, విముక్తుడై, జ్ఞానంలో స్థిరమైన మనస్సుతో, యజ్ఞార్థంగా కర్మచేసేవాడి అన్ని కర్మలు పూర్తిగా లయమవుతాయి.
బ్రహ్మార్పణం బ్రహ్మ హవిర్బ్రహ్మాగ్నౌ బ్రహ్మణా హుతమ్ । బ్రహ్మైవ తేన గన్తవ్యం బ్రహ్మ కర్మ సమాధినా
అర్పణం బ్రహ్మ, హవిస్సు బ్రహ్మ, బ్రహ్మలోనే బ్రహ్మతో అర్పించబడుతుంది. ప్రతి కర్మలో బ్రహ్మను చూసేవాడు బ్రహ్మను చేరతాడు.
దైవమేవాపరే యజ్ఞం యోగినః పర్యుపాసతే। బ్రహ్మాగ్నావపరే యజ్ఞం యజ్ఞేనైవోపజుహ్వతి
కొంతమంది యోగులు దేవతలకు మాత్రమే యజ్ఞం చేస్తారు. మరికొందరు బ్రహ్మాగ్నిలో యజ్ఞాన్ని యజ్ఞంగా అర్పిస్తారు.
శ్రోత్రాదీనీన్ద్రియాణ్యన్యే సంయమాగ్నిషు జుహ్వతి । శబ్దాదీన్విషయానన్య ఇన్ద్రియాగ్నిషు జుహ్వతి
కొంతమంది వినికిడి మొదలైన ఇంద్రియాలను నియమాగ్ని లో సమర్పిస్తారు. మరికొందరు శబ్దాది విషయాలను ఇంద్రియాగ్ని లో అర్పిస్తారు.
సర్వాణీన్ద్రియకర్మాణి ప్రాణకర్మాణి చాపరే । ఆత్మసంయమయోగాగ్నౌ జుహ్వతి జ్ఞానదీపితే
ఇంకొంతమంది అన్ని ఇంద్రియ కర్మలను, ప్రాణ కర్మలను జ్ఞానంతో వెలిగిన ఆత్మ నియమ యోగాగ్ని లో సమర్పిస్తారు.
ద్రవ్యయజ్ఞాస్తపోయజ్ఞా యోగయజ్ఞాస్తథాపరే। స్వాధ్యాయజ్ఞానయజ్ఞాశ్చ యతయః సంశితవ్రతాః
కొంతమంది దృవ్యయజ్ఞం, మరికొందరు తపస్సుతో, ఇంకొందరు యోగంతో, మరికొందరు స్వాధ్యాయం, జ్ఞానంతో యజ్ఞాలు నిర్వహిస్తూ, నిశ్చయంగా వ్రతాలు పాటిస్తూ ఉంటారు.
అపానే జుహ్వతి ప్రాణం ప్రాణేఽపానం తథాఽపరే । ప్రాణాపానగతీ రుద్ధ్వా ప్రాణాయామపరాయణాః
కొంతమంది అపానాన్ని ప్రాణంలో, మరికొందరు ప్రాణాన్ని అపానంలో సమర్పిస్తారు. ప్రాణ-అపానాల నడకను నియంత్రించి, ప్రాణాయామంలో నిమగ్నమై ఉంటారు.
అపరే నియతాహారాః ప్రాణాన్ప్రాణేషు జుహ్వతి । సర్వేఽప్యేతే యజ్ఞవిదో యజ్ఞక్షపితకల్మషాః
ఇంకొందరు నియమితాహారం పాటిస్తూ, ప్రాణాలను ప్రాణాలలో సమర్పిస్తారు. వీరందరూ యజ్ఞాన్ని తెలిసినవారు, యజ్ఞం వల్ల వారి పాపాలు నశించిపోతాయి.
యజ్ఞశిష్టామృతభుజో యాన్తి బ్రహ్మ సనాతనమ్ । నాయం లోకోఽస్త్యయజ్ఞస్య కుతోఽన్యః కురుసత్తమ
యజ్ఞంలో మిగిలిన అమృతాన్ని అనుభవించే వారు శాశ్వతమైన బ్రహ్మాన్ని పొందుతారు. యజ్ఞం చేయని వారికి ఈ లోకమే లేదు, మరి ఇంకొక లోకం ఎలా ఉంటుంది, కురుసార్వభౌమా?
ఏవం బహువిధా యజ్ఞా వితతా బ్రహ్మణో ముఖే। కర్మజాన్విద్ధి తాన్సర్వానేవం జ్ఞాత్వా విమోక్ష్యసే
ఇలా అనేక విధాల యజ్ఞాలు బ్రహ్మ ముఖంలో విస్తరించాయి. అవన్నీ కర్మల నుండే పుట్టినవని తెలుసుకో. ఈ విధంగా గ్రహిస్తే విముక్తి పొందుతావు.
శ్రేయాన్ద్రవ్యమయాద్యజాజ్జ్ఞానయజ్ఞః పరంతప । సర్వం కర్మాఖిలం పార్థ జ్ఞానే పరిసమాప్యతే
పరిశోధకుడా, ద్రవ్యంతో చేసే యజ్ఞం కన్నా జ్ఞానయజ్ఞమే ఉత్తమం. పార్థా, అన్ని కర్మలు చివరకు జ్ఞానంలోనే లయమవుతాయి.
తద్విద్ధి ప్రణిపాతేన పరిప్రశ్నేన సేవయా । ఉపదేక్ష్యన్తి తే జ్ఞానం జ్ఞానినస్తత్త్వదర్శినః
వినయంతో నమస్కరించి, ప్రశ్నలు అడిగి, సేవచేసి తెలుసుకో. సత్యాన్ని దర్శించిన జ్ఞానులు నీకు జ్ఞానం బోధిస్తారు.
యజ్జ్ఞాత్వా న పునర్మోహమేవం యాస్యసి పాణ్డవ । యేన భూతాన్యశేషేణ ద్రక్ష్యస్యాత్మన్యథో మయి
ఈ జ్ఞానం తెలుసుకున్న తర్వాత, పాండవా, నీవు ఇక మాయలో పడవు. దాని ద్వారా అన్ని జీవులను నీలోను, నాలోను పూర్తిగా చూడగలవు.
అపి చేదసి పాపేభ్యః సర్వేభ్యః పాపకృత్తమః । సర్వం జ్ఞానప్లవేనైవ వృజినం సంతరిష్యసి
నీవు అన్ని పాపుల కంటే పెద్ద పాపి అయినా, జ్ఞానరూపమైన తుపాకుతో అన్ని దోషాలను దాటి పోగలవు.
యథైధాంసి సమిద్ధోఽగ్నిర్భస్మాసాత్కురుతేఽర్జున । జ్ఞానాగ్నిః సర్వకర్మాణి భస్మసాత్కురుతే యథా
అర్జునా, ఎలా వెలిగిన అగ్ని కట్టెలను బూడిద చేస్తుందో, అలాగే జ్ఞానాగ్ని అన్ని కర్మలను బూడిద చేస్తుంది.
న హి జ్ఞానేన సదృశం పవిత్రమిహ విద్యతే। తత్స్వయం యోగసంసిద్ధః కాలేనాత్మని విన్దతి
ఈ లోకంలో జ్ఞానానికి సమానంగా పవిత్రమైనది లేదు. యోగంలో నిపుణుడైనవాడు కాలక్రమంలో తనలోనే దాన్ని తెలుసుకుంటాడు.
శ్రద్ధావాఁల్లభతే జ్ఞానం తత్పరః సంయతేన్ద్రియః । జ్ఞానం లబ్ధ్వా పరాం శాన్తిమచిరేణాధిగచ్ఛతి
శ్రద్ధ ఉన్నవాడు, మనస్సు నియంత్రించినవాడు, జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు. జ్ఞానం లభించిన వెంటనే పరమశాంతిని పొందుతాడు.