గురూనహత్వా హి మహానుభావాన్ శ్రేయో భోక్తుం భేక్షమపీహ లోకే। హత్వార్థకామాంస్తు గురూనిహైవ భుఞ్జీయ భోగాన్రుధిరప్రదిగ్ధాన్
ఈ లోకంలో గొప్ప గురువులను చంపకుండా, భిక్షాటన చేస్తూ బ్రతకడం మేలుగా ఉంటుంది. ధనం కోసం యుద్ధానికి వచ్చిన గురువులను చంపితే, రక్తంతో ముడిపడిన ఆనందాలను అనుభవించాల్సి వస్తుంది.
న చైతద్వీద్మః కతరన్నో గరీయో యద్వా జయమ యది వా నో జయేయుః। యానేవ హత్వా న జిజీవిషామ- స్తేఽవస్థితాః ప్రముఖే ధార్తరాష్ట్రాః
మేము గెలవడం మంచిదో, వారు గెలవడం మంచిదో కూడా మాకు తెలియదు. ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను చంపిన తర్వాత బ్రతకాలని మనసు లేదు. వారు మన ఎదురుగా నిలబడి ఉన్నారు.
కార్పణ్యదోషోపహతస్వభావః పృచ్ఛామి త్వాం ధర్మసంమూఢచేతాః। యచ్ఛ్రేయః స్యాన్నిశ్చితం బ్రూహి తన్మే శిష్యస్తేఽహం శాధి మాం త్వాం ప్రపన్నమ్
నా స్వభావం బలహీనతతో కలుషితమై, ధర్మం విషయంలో అయోమయంగా ఉంది. నాకు నిజంగా మేలు అయ్యేదేంటో స్పష్టంగా చెప్పు. నేను నీ శిష్యుడిని, నీ ఆశ్రయాన్ని పొందాను. నన్ను శిక్షించు.
న హి ప్రపశ్యామి మమాపనుద్యా- ద్యచ్ఛోకముచ్ఛోషణమిన్ద్రియాణామ్। అవాప్య భూమావసపత్నమృద్ధం రాజ్యం సురాణామపి చాధిపత్యమ్
నా ఇంద్రియాలను ఎండబెట్టే ఈ దుఃఖాన్ని తొలగించగలదేమీ నాకు కనిపించడంలేదు. భూమిపై ప్రత్యర్థులేని రాజ్యాన్ని గానీ, దేవతల అధిపత్యాన్ని గానీ పొందినా ఈ బాధ పోదు.
ఏవముకత్వా హృషీకేశం గుడాకేశం పరంతప । న యోత్స్య ఇతి గోవిన్దముక్త్వా తూష్ణీం బభూవ హ
హృషీకేశునికి ఇలా చెప్పి, గూడాకేశుడు, శత్రువులను భయపెట్టేవాడు, 'నేను యుద్ధం చేయను' అని గోవిందుని ఎదుట మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
తమువాచ హృషీకేశః ప్రహసన్నివ భారత। సేనయోరుభయోర్మధ్యే విషీదన్తమిదం వచః
భారతవంశీయుడా, ఆ రెండు సైన్యాల మధ్య నిలబడి, విషాదంలో ఉన్న అతనిని చూసి, హృషీకేశుడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
అశోచ్యానన్వశోచస్త్వం ప్రజ్ఞావాదాంశ్చ భాషసే। గతాసూనగతాసూంశ్చ నానుశోచన్తి పాణ్డితాః
నీవు శోకించవలసినవారిని గురించి విచారిస్తున్నావు, కానీ జ్ఞానమయమైన మాటలు మాట్లాడుతున్నావు. పండితులు బ్రతికినవారికైనా, చనిపోయినవారికైనా శోకించరు.
నత్వేవాహం జాతు నాసం న త్వం నేమే జనాధిపాః। న చైవ నభవిష్యామః సర్వే వయమతః పరమ్
నేను ఎప్పుడూ లేను, నువ్వు లేవు, ఈ రాజులు లేరు అన్న సమయం ఎప్పుడూ లేదు. ఇకపై మనం ఎప్పటికీ ఉండకుండా పోవడం జరగదు.
దేహినోఽస్మిన్యథా దేహే కౌమారం యౌవనం జరా। తథా దేహాన్తరప్రాప్తిర్ధీరస్తత్ర న ముహ్యతి
ఈ శరీరంలో జీవుడు బాల్యం, యవ్వనం, వృద్ధాప్యాన్ని అనుభవించునట్లు, అలాగే మరొక శరీరాన్ని పొందుతాడు. దీనిలో ధీరులు మోహపడరు.
మాత్రాస్పర్శాస్తు కౌన్తేయ శీతోష్ణసుఖదుఃఖదాః । ఆగమాపాయినోఽనిత్స్యాస్తాంస్తితిక్షస్వ భారత
కుంతీపుత్రా, ఇంద్రియాలకు సంబంధించిన విషయాలు చలి, వేడి, సుఖం, దుఃఖాన్ని కలిగిస్తాయి. అవి వచ్చిపోతూ ఉంటాయి, శాశ్వతమైనవి కావు. వాటిని సహించు, భారతా.
యం హి వ్యథయన్త్యేతే పురుషం పురుషర్షభ। సమదుఃఖసుఖం ధీరం సోఽమృతత్వాయ కల్పతే
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, బాధలు, సుఖాలు సమంగా చూసే, స్థిరమైన మనస్సు గలవాడిని ఇవి ఏవీ కలవరపర్చవు. అలాంటి వాడే అమృతత్వానికి యోగ్యుడు.
నాసతో విద్యతే భావో నాభావో విద్యతే సతః। ఉభయోరపి దృష్టోఽన్తస్త్వనయోస్తత్త్వదర్శిభిఃక
అసత్యానికి ఎప్పుడూ స్థిరత ఉండదు, సత్యానికి ఎప్పుడూ లేనివాటిలా ఉండదు. ఈ రెండింటి అంతం నిజంగా తెలిసినవారికి తెలుస్తుంది.
అవినాశి తు తద్విద్ధి యేన సర్వమిదం తతమ్। వినాశమవ్యయస్యాస్య న కశ్చిత్కర్తుమర్హతి
ఈ సర్వాన్ని వ్యాపించి ఉన్నది నశించనిది అని తెలుసుకో. ఈ శాశ్వతమైనదాన్ని ఎవ్వరూ నశింపజేయలేరు.
అన్తవన్త ఇమే దేహా నిత్యస్యోక్తాః శరీరిణః । అనాశినోఽప్రమేయస్య తస్మాద్యుధ్యస్వ భారత
ఈ దేహాలు అంతమయ్యేవి, కానీ దేహంలో ఉన్న జీవుడు నిత్యుడు, నశించని వాడు, కొలవలేనివాడు. అందువల్ల, ఓ భారతా, యుద్ధం చేయు.
య ఏనం వేత్తి హన్తారం యశ్చైనం మన్యతే హతమ్। ఉభౌ తౌ న విజానీతో నాయం హన్తి న హన్యతే
ఈ ఆత్మను హతమార్చినవాడని అనుకునే వాడూ, హతమయ్యిందని భావించే వాడూ ఇద్దరూ తెలియని వారు. ఇది హతమార్చదు, హతమవదు కూడా.
న జాయతే మ్రియతే వా కదాచి- న్నాయం భూత్వా భవితా వా న భూయః । అజో నిత్యః శాశ్వతోఽయం పురాణో న హన్తయే హన్యమానే శరీరే
ఇది ఎప్పుడూ పుట్టదు, ఎప్పుడూ చనిపోదు. ఒకసారి పుట్టి, మళ్లీ మాయమవదు. ఇది జన్మించని వాడు, నిత్యుడు, శాశ్వతుడు, పురాతనుడు. శరీరం నశించినా, ఇది హతమవదు.
వేదావినాశినం నిత్యం య ఏనమజమవ్యయమ్। కథం స పురుషః పార్థ కం ఘాతయతి హన్తి కమ్
ఓ పార్థా, ఈ ఆత్మను నశించనిది, నిత్యమైనది, జన్మించని వాడని, మారని వాడని తెలుసుకున్నవాడు, ఎలా ఎవ్వరిని హతమార్చగలడు? ఎవ్వరిని హతమార్చించగలడు?
వాసాంసి జీర్ణాని యథా విహాయ నవాని గృహ్ణాని నరోఽపరాణి। తథా శరీరాణి విహాయ జీర్ణా- న్యన్యాని సంయాతి నవాని దేహీ
వాడిన బట్టలు వదిలి, కొత్త బట్టలు వేసుకున్నట్టు, జీవుడు పాత దేహాలను వదిలి, కొత్త దేహాలను పొందుతాడు.
నైనం ఛిన్దన్తి శస్త్రాణి నైనం దహతి పావకః। న చైనం క్లేదయన్త్యాపో న శోషయతి మారుతః
ఈ ఆత్మను ఆయుధాలు కోయలేవు, అగ్ని కాల్చలేడు, నీళ్లు తడిపించలేవు, గాలి ఎండబెట్టలేడు.
అచ్ఛేద్యోఽయమదాహ్యోఽయమక్లేద్యోఽశోష్య ఏవ చ। నిత్యః సర్వగతః స్థాణురచలోఽయం సనాతనః
ఇది కోయలేనిది, కాల్చలేనిది, తడిపించలేనిది, ఎండబెట్టలేనిది. ఇది నిత్యమైనది, అన్నింటిలో వ్యాపించినది, స్థిరమైనది, కదలని వాడు, శాశ్వతమైనది.
అవ్యక్తోఽయమచిన్త్యోఽయమవికార్యోఽయముచ్యతే। తస్మాదేవం విదిత్వైనం నానుశోచితుమర్హసి
ఇది కనబడని వాడు, ఆలోచించలేనిది, మారని వాడు అని చెబుతారు. కనుక, ఇలా తెలుసుకుని దీనికోసం విచారించకూడదు.
అథ చైనం నిత్యజాతం నిత్యం వా మన్యసే మృతమ్। తథాపి కత్వం మహాబాహో నైనం శోచితుమర్హసి
ఇది ఎప్పుడూ పుట్టి, ఎప్పుడూ చనిపోతుందని నువ్వు అనుకున్నా కూడా, ఓ మహాబాహూ, దీనికోసం నీవు విచారించకూడదు.
జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుర్ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ। తస్మాదపరిహార్యేఽర్థే న త్వం శోచితుమర్హసి
పుట్టినవాడికి మరణం తప్పదు, చనిపోయినవాడికి మళ్లీ జననం తప్పదు. అందువల్ల తప్పనిసరి విషయాలపై నీవు విచారించకూడదు.
అవ్యక్తాదీని భూతాని వ్యక్తమధ్యాని భారత। అవ్యక్తనిధనాన్యేన తత్ర కా పరిదేవనా
ప్రాణులు మొదట కనబడవు, మధ్యలో కనబడతాయి, చివరికి మళ్లీ కనబడవు, ఓ భారతా. ఇలాంటి వాటికోసం ఎందుకు విచారం?
ఆశ్చర్యవత్పశ్యతి కశ్చిదేన- మాశ్చర్యవద్వదతి తథైవ చాన్యః। ఆశ్చర్యవచ్చైనమన్యః శ్రృణోతి శ్రుత్వాఽప్యేనం వేద న చైవ కశ్చిత్
ఇందులో కొంతమంది ఆశ్చర్యంగా చూస్తారు, మరికొందరు ఆశ్చర్యంగా చెబుతారు, ఇంకొందరు ఆశ్చర్యంగా వింటారు. అయినా, విన్నా కూడా ఎవ్వరూ పూర్తిగా తెలుసుకోరు.
దేహీ నిత్యమవధ్యోఽయం దేహే సర్వస్య భారత। తస్మాత్సర్వాణి భూతాని న త్వం శోచితుమర్హసి
ప్రతి ఒక్కరి దేహంలో ఉన్న జీవుడు ఎప్పుడూ నశించడు, ఓ భారతా. అందువల్ల, ఏ ప్రాణికోసం నీవు విచారించకూడదు.
స్వధర్మమపి చావేక్ష్య న వికమ్పితుమర్హసి । ధర్మ్యాద్ధి యుద్ధాచ్ఛ్రేయోఽన్యత్క్షత్రియస్య న విద్యతే
నీ స్వధర్మాన్ని కూడా చూసి, నీవు కంపించకూడదు. క్షత్రియునికి ధర్మయుద్ధం కన్నా మేలైనది లేదు.
యదృచ్ఛయా చోపపన్నం స్వర్గద్వారమపావృతమ్ । సుఖినః క్షత్రియాః పార్థ లన్తే యుద్ధమీదృశమ్
స్వయంగా ఎదురయ్యే యుద్ధం ద్వారా స్వర్గ ద్వారాలు తెరవబడినప్పుడు, అలాంటి యుద్ధం లభించిన క్షత్రియులు సంతోషంగా ఉంటారు, ఓ పార్థా.
అథ చేత్త్వమిమం ధర్మ్యం సంగ్రామం న కరిష్యసి। తతః స్వధర్మం కీర్తిం చ హిత్వా పాపమవాప్స్యసి
ఈ ధర్మమైన యుద్ధాన్ని నీవు చేయకపోతే, నీ కర్తవ్యాన్ని, కీర్తిని వదిలిపెట్టి, పాపాన్ని పొందుతావు.
అకీర్తిం చాపి భూతాని కథయిష్యన్తి తేఽవ్యయామ్ । సంభావితస్య చాకీర్తిర్మరణాదతిరిచ్యతే
ప్రాణులు నీ గురించి ఎప్పటికీ చెదరని అపకీర్తిని మాట్లాడతారు. గౌరవించబడే వాడికి అపకీర్తి మరణం కన్నా బాధాకరం.