యః స వాత ఇవోద్భూతః సమరే దుఃసహః పరైః। స నః పురో యోత్సయతే వై భీమః ప్రహరతాం వరః
ఈ వ్యూహం గాలిలా ఉప్పొంగి, యుద్ధంలో శత్రువులకు భరించలేని విధంగా ఉంటుంది. దాని ముందు భాగాన్ని భీముడు, యోధులలో శ్రేష్ఠుడు, నడిపిస్తాడు.
తేజాంసి రిపుసైన్యానాం మృద్గన్పురుషసత్తమః। అగ్నేఽగ్రణీర్యోత్స్యతి నో యుద్ధోపాయవిచక్షణః
శత్రు సైన్యాన్ని నాశనం చేసే మహాబలుడు భీముడు, యుద్ధ నైపుణ్యంలో అగ్నిలా ముందుండి మన కోసం పోరాడతాడు.
యం దృష్ట్వా కురవః సర్వే దుర్యోధనపురోగమాః। నివర్తిష్యన్తి సంత్రస్తాః సింహం క్షుద్రమృగా యథా
భీముడిని చూసినప్పుడు, దుర్యోధనుడు ముందుండి, కౌరవులందరూ సింహాన్ని చూసిన చిన్న జంతువుల్లా భయంతో వెనక్కు తిరుగుతారు.
తం సర్వే సంశ్రయిష్యామః ప్రాకారమకుతోభయాః । భీమం ప్రహరతాం శ్రేష్ఠం దేవారాజమివామరాః
మనం అందరం భీముడిని ఆశ్రయంగా తీసుకుంటాము. అతడు మనకు దుర్భేద్యమైన ప్రాకారంలా ఉంటాడు. యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడిని దేవతలు తమ రాజును నమ్మినట్లు మనం నమ్ముతాము.
న హి సోఽస్తి పుమాఁల్లోకే యః సంక్రుద్ధం వృకోదరమ్। ద్రష్టుమత్యుగ్రకర్మాణం విషహేత నరర్షభమ్
ఈ లోకంలో ఎవరూ లేరు, కోపంతో ఉన్న వృకోదరుడిని, అతని భయంకరమైన కార్యాలను చూసి, ఆ మానవ సింహుడిని ఎదుర్కొనగలిగేవారు.
భీమసేనో గదాం బిభ్రద్వజ్రసారమయీం దృఢామ్ । చరన్వేగేన మహతా సముద్రమపి శోషయేత్
భీమసేనుడు తన బలమైన, వజ్రంలా గట్టి గదను చేతబట్టి, తన వేగంతో సముద్రాన్ని కూడా ఎండగొట్టగలడు.
భీమసేనం తదా రాజన్దర్శయస్వ మహాబలమ్ । కేకయా ధృష్టకేతుశ్చ చేకితానశ్చ వీర్యవాన్
రాజా, అక్కడ భీమసేనుని మహాబలాన్ని చూపించు. అలాగే కేకయుడు, ధృష్టకేతుడు, వీరుడైన చెకితానుడు కూడా కనిపించాలి.
ఏతే గచ్ఛన్తు సామాత్యాః ప్రకర్షన్తో జనాధిప । ధృతరాష్ట్రస్య దాయాదానితి బీభత్సురబ్రవీత్
ఈ రాజులు తమ మంత్రులతో కలిసి ముందుకు వెళ్లి, ధృతరాష్ట్రుని వారసులను యుద్ధానికి పిలవాలి అని బీభత్సుడు అన్నాడు.
బ్రువాణం తు తథా పార్థం సర్వసైన్యాని భారత । అపూజయంస్తదా వాగ్భిరనుకూలాభిరాహవే
పార్థుడు ఇలా మాట్లాడినప్పుడు, ఓ భారతా, అన్ని సైన్యాలు యుద్ధానికి తగిన ప్రశంసా పదాలతో అతన్ని సత్కరించాయి.
ఏవముక్త్వా మహాబాహుస్తథా చక్రే ధనఞ్జయః। వ్యూహ్య తాని బలాన్యాశు ప్రయయౌ ఫల్గునస్తథా
అలా చెప్పిన ధనంజయుడు, మహాబాహువు, ఆ విధంగా బలగాలను ఏర్పాటుచేసి, వెంటనే ఫల్గుణుడు కూడా బయలుదేరాడు.
సంప్రయాతాన్కురూన్దృష్ట్వా పాణ్డంవానాం మహాచమూః। గఙ్గేవ పూర్ణా స్తిమితా స్పన్దమానా వ్యదృశ్యత
కౌరవ సైన్యం ముందుకు వస్తున్నదాన్ని చూసి, పాండవుల గొప్ప సైన్యం, నిండుగా, నిశ్శబ్దంగా, అలలతో ఉప్పొంగుతున్న గంగా నదిలా కనిపించింది.
భీమసేనోఽగ్రణీస్తేషాం ధృష్టద్యుమ్నశ్చ వీర్యవాన్ । నకులః సహదేవశ్చ ధృష్టకేతుశ్చ పార్థివః
ఆ సైన్యానికి భీమసేనుడు ముందుండి నడిపించాడు. అతనితో పాటు ధృష్టద్యుమ్నుడు, నకులుడు, సహదేవుడు, రాజు ధృష్టకేతు కూడా ఉన్నారు.
విరాటశ్చ తతః పశ్చాద్రాజాథాక్షౌహిణీవృతః । భ్రాతృభిః సహ పుత్రైశ్చ సోఽభ్యరక్షత పృష్ఠతః
ఆ తరువాత రాజు విరాటుడు తన అక్షౌహిణి సైన్యంతో, తన అన్నదమ్ములు, కుమారులతో కలిసి, వెనుక భాగాన్ని కాపాడాడు.
చక్రరక్షౌ తు భీమస్య మాద్రీపుత్రౌ మహాద్యుతీ। ద్రౌపదేయాః ససౌభద్రాః పృష్ఠగోపాస్తరస్వినః
మాద్రీ కుమారులు, మహాతేజస్సుతో, భీముడి రెండు వైపులా రక్షణగా నిలిచారు. ద్రౌపదీ కుమారులు, సౌభద్రుడితో కలిసి, వెనుక భాగాన్ని వేగంగా కాపాడారు.
ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పాఞ్చాల్యస్తేషాం గోప్తా మహారథః । సహితః పృతనాశూరైః రథముఖ్యైః ప్రభద్రకైః
దృపదుని కుమారుడు ధృష్టద్యూమ్నుడు, మహా రథస్వారుడు, ఆ సేనను రక్షిస్తూ, పరాక్రమశాలులైన యోధులతో, రథాలలో ముందుండే ప్రభద్రకులతో కలిసి ఉన్నాడు.
శిఖణ్డీ తు తతః పశ్చాదర్జునేనాభిరక్షితః। యత్తో భీష్మవినాశాయ ప్రయయౌ భరతర్షభ
ఆ తరువాత శిఖండీ, అర్జునుడు రక్షణగా ఉండగా, భీష్ముని సంహారం కోసం దృఢ సంకల్పంతో ముందుకు సాగాడు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠ.
పృష్ఠతోఽప్యర్జునస్యాసీద్యుయుధానో మహాబలః । చక్రరక్షౌ తు పాఞ్చాల్యౌ యుధామన్యూత్తమోజసౌ
అర్జునుని వెనుకభాగంలో మహాబలుడు యుయుధానుడు నిలిచాడు. రథ చక్రాలను పాంచాళ్యులు యుధామన్యుడు, ఉత్తమౌజులు కాపాడుతున్నారు.
రాజా తు మధ్యమానీకే కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః । బృహద్భీః కుఞ్జరైర్మత్తైశ్చలద్భిరచలైరివ
సైన్యంలో మధ్యభాగంలో కుంటీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు రాజు, గొప్ప శక్తివంతమైన, గర్జించే, కదిలే కొండల్లాంటి ఏనుగులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
అక్షౌహిణ్యాథ పాఞ్చాల్యో యజ్ఞసేనో మహామనాః । విరాటమన్వయాత్పశ్చాత్పాణ్డవార్థం పరాక్రమీ
ఆ తరువాత పాంచాళ్యుడు, యజ్ఞసేనుడు, తన సేనతో కలిసి, పరాక్రమశాలి విరాటుడిని వెనక నుంచి అనుసరించి, పాండవుల కోసం ప్రయత్నించాడు.
తేషామాదిత్యచన్ద్రాభాః కనకోత్తమభూషణాః । నానాచిహ్నధరా రాజన్రథేష్వాసన్మహాధ్వజాః
వారందరిలో, ఓ రాజా, రథాలపై ఉన్న గొప్ప జెండాలు సూర్య చంద్రుల్లా ప్రకాశిస్తూ, ఉత్తమమైన బంగారు అలంకారాలతో,色色 గుర్తులతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
సముత్సార్య తతః పశ్చాద్ధృష్టద్యుమ్నో మహారథః । భ్రాతృభిః సహపుత్రైశ్చ సోఽభ్యరక్షద్యుధిష్ఠిరమ్
ఆ తరువాత ధృష్టద్యూమ్నుడు, మహా రథస్వారుడు, దారిని సాఫీ చేసి, తన సోదరులు, కుమారులతో కలిసి యుధిష్ఠిరుని యుద్ధంలో రక్షించాడు.
త్వదీయానాం పరేషాం చ రథేషు విపులాన్ధ్వజాన్। అభిభూయార్జునస్యైకో రథే తస్థౌ మహాకపిః
నీ వైపు, శత్రువుల వైపు రథాల్లో పెద్ద పెద్ద జెండాలు ఉన్నా, అర్జునుని రథంపై ఉన్న మహాకపి చిహ్నం మాత్రమే ప్రత్యేకంగా నిలిచింది.
పదాతాస్త్వగ్రతోఽగచ్ఛన్నసిశక్త్యృష్టిపాణయః। అనేకశతసాహస్రా భీమసేనస్య రక్షిణః
భీమసేనుని రక్షణ కోసం, వందల వేల మంది కాలువలు, కత్తులు, కటారులు, భుజబలంతో ముందుగా నడుచుకుంటూ వచ్చారు.
వారణా దశసాహస్రాః ప్రభిన్నకరటాముఖాః । శూరా హేమమయైర్జాలైర్దీప్యమానా ఇవాచలాః
పది వేల ఏనుగులు, విరిగిన దంతాలతో, ధైర్యవంతులై, బంగారు వలలతో మెరిసిపోతూ, అగ్ని పర్వతాల్లా నిలిచాయి.
క్షరన్త ఇవ జీమూతా మహార్హాః పద్మగన్ధినః। రాజానమన్వయుః యశ్చాజ్జీమూతా ఇవ వార్షికాః
పద్మగంధంతో పరిమళించే, విలాసవంతమైన ఏనుగులు, వర్షకాలంలో మేఘాల్లా రాజును అనుసరిస్తూ, జలధారల్లా కదిలాయి.
భీమసేనో గదాం భీమాం ప్రకర్షన్పరిఘోపమామ్। ప్రచకర్ష మహాసైన్యం దురాధర్షో మహామనాః
భీమసేనుడు, దుర్భేద్యుడు, మహోన్నత మనస్సు కలవాడు, పరఘం లాంటి భయంకరమైన గదను చేతబట్టి, మహాసైన్యాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
తమర్కమివ దుష్ప్రేక్ష్యం తపన్తమివ వాహినీమ్ । న శేకుః సర్వయోధాస్తే ప్రతివీక్షితుమన్తికే
అతడు సైన్యాన్ని కాల్చే సూర్యుడిలా చూడలేనివాడై ఉండగా, యుద్ధంలో ఎవరూ అతడిని దగ్గరగా చూసే ధైర్యం చేయలేదు.
వజ్రో నామైష స వ్యూహో నిర్భయః సర్వతోముఖః। చాపవిద్యుద్ధ్వజో ఘోరో గుప్తో గాణ్డీవధన్వనా
ఈ వ్యూహాన్ని వజ్రం అంటారు. ఇది అన్ని వైపులా ఎదుర్కొనే, భయంకరమైనది, మెరుపు వంటి జెండా కలది, గాండీవం ధరించినవాడు కాపాడుతున్నాడు.
యం ప్రతివ్యూహయ్ తిష్ఠన్తి పాణ్డవాస్తవ వాహినీమ్ । అజేయో మానుషే లోకే పాణ్డవైరభిరక్షితః
ఈ వ్యూహాన్ని నీ సేన అయినా, పాండవులు అయినా ఎదుర్కొన్నా, మానవ లోకంలో దుర్జేయం, ఎందుకంటే పాండవులు దీన్ని కాపాడుతున్నారు.
సంధ్యాం తిష్ఠత్సు సైన్యేషు సూర్యస్యోదయనం ప్రతి। ప్రవవౌ పృష్ఠతో వాయుర్నిరభ్రే స్తనయిత్నుమాన్
సైన్యాలు సంధ్యాసమయంలో, సూర్యోదయాన్ని ఎదుర్కొంటూ నిలిచినప్పుడు, ఆకాశం మేఘాలు లేనప్పటికీ, వెనుక నుంచి గర్జించే గాలి వీచింది.