కేతురాచార్యముఖ్యస్య ద్రోణస్య ధనుషా సహ । అనేకశతసాహస్రమనీకమనుకర్షతః
గురువులందరిలో ప్రధానుడు అయిన ద్రోణుని జెండా, అతని విల్లు కలిసిపోయి, లక్షలాది మంది సైనికులను ముందుకు లాగుతున్నట్టు కనిపించింది.
మహాన్దుర్యోధనస్యాసీన్నాగో మణిమయో ధ్వజః । తస్య పౌరవకాలిఙ్గకామ్భోజాః సముదక్షిణాః
దుర్యోధనునికి ఒక గొప్ప, రత్నాలతో అలంకరించబడిన జెండా ఉండేది. దాని దక్షిణ భాగంలో పౌరవులు, కాలింగులు, కాంభోజులు నిలిచారు.
క్షేమధన్వా చ శల్యశ్చ తస్థుః ప్రముఖతో రథాః। స్యన్దనేన మహార్హేణ కేతునా వృషభేణ చ। ప్రకర్షన్నేవ సేనాగ్నం మాగధస్య కృపో యయౌ
క్షేమధన్వా, శల్యుడు తమ విలువైన రథాలతో, ఎద్దు గుర్తు ఉన్న జెండాలతో ముందుగా నిలబడ్డారు. మాగధ సైన్యాన్ని అగ్నిలా ముందుకు లాగుతూ కృపాచార్యుడు పోయాడు.
తదఙ్గపతినాం గుప్తం కృపేణ చ మనస్వినా । శారదామ్బుధరప్రఖ్యం ప్రాచ్యానాం సుమహద్బలమ్
అంగదేశాధిపతులు, తెలివైన కృపాచార్యుడు రక్షణగా ఉండగా, ఆ తూర్పు వైపు గొప్ప సైన్యం శరదృతువులోని మేఘాల వలె ప్రకాశించింది.
అనీకప్రముఖే తిష్ఠన్వరాహేణ మహాయశాః। శుశుభే కేతుముఖ్యేన రాజతేన జయద్రథః
పందికొక్కు గుర్తు ఉన్న వెండిపొంగు జెండాతో, మహాప్రతిష్ట కలిగిన జయద్రథుడు సైన్యపు ముందుభాగంలో వెలిగిపోతూ నిలిచాడు.
శతం రతసహస్రాణాం తస్యాసన్వశవర్తినః। అష్టౌ నాగసహస్రాణి సాదినామయుతాని షట్
వెయ్యి రథాల లక్ష్యం, ఎనిమిది వేల ఏనుగులు, అరవై వేల గుర్రస్వార్లు అతని వెంట నడిచారు.
తత్సిన్ధుపతినా రాజ్ఞా పాలితం ధ్వజినీముఖమ్। అనన్తరథనాగాశ్వమశోభత మహద్బలమ్
సింధు రాజు ముందుండి, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు రక్షణగా ఉండగా, ఆ గొప్ప సైన్యం సైన్యపు ముందుభాగంలో అద్భుతంగా కనబడింది.
షష్ట్యా రథసహస్రైస్తు నాగానామయుతేన చ। పతిః సర్వకలిఙ్గానాం యయౌ కేతుమతా సహ
అరవై వేల రథాలు, పది వేల ఏనుగులతో, అన్ని కాలింగుల అధిపతి కేతుమతుతో కలిసి ముందుకు సాగాడు.
తస్య పర్వతసంకాశా వ్యరోచన్త మహాగజాః । యన్త్రతోమరతూణీరైః పతాకాభిః సుశోభితాః
పర్వతాల వంటి అతని గొప్ప ఏనుగులు, కవచాలు, బాణాల సంచులు, అందమైన జెండాలతో మెరిసిపోతున్నాయి.
శుశుభే కేతుముఖ్యేన పావకేన కలిఙ్గకః। శ్వేతచ్ఛత్రేణ నిష్కేణ చామరవ్యజనేన చ
కాలింగాధిపతి అగ్ని వలె దహించు జెండాతో, తెల్ల గొడుగు, బంగారు హారం, చామరంతో వెలుగొందాడు.
కేతుమానపి మాతఙ్గం విచిత్రపరమాఙ్కుశమ్। ఆస్థితః సమరే రాజన్మేఘస్థ ఇవ భానుమాన్
కేతుమతుడు కూడా అలంకరించబడిన గొప్ప అంకుశంతో ఉన్న ఏనుగుపై ఎక్కి, యుద్ధంలో మేఘాలలో ఉన్న సూర్యునిలా కనిపించాడు.
తేజసా దీప్యమానస్తు వారణోత్తమమాస్థితః । భగదత్తో యయౌ రాజా యథా వజ్రధరస్తథా
తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, భగదత్తుడు అత్యుత్తమ ఏనుగుపై ఎక్కి, వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడిలా ముందుకు పోయాడు.
గజస్కన్ధగతావాస్తాం భగదత్తేన సంమితౌ । విన్దానువిన్దావావన్త్యౌ కేతుమన్తమనువ్రతౌ
అవంతి దేశానికి చెందిన వింద్యుడు, అనువింద్యుడు, కేతుమతికి అంకితభావంతో, భగదత్తునితో కలిసి ఏనుగులపై ప్రయాణించారు.
స రథానీకవాన్వ్యూహో హస్త్యఙ్గో నృపశీర్షవాన్ । వాజిపక్షః పతత్యుగ్రః ప్రహసన్సర్వతోముఖః
ఆ వ్యూహం ముందుభాగంలో రథాలు, మధ్యలో ఏనుగులు, నాయకులుగా రాజులు, రెండు వైపులా గుర్రస్వార్లు ఉండగా, అన్ని వైపులా గర్జిస్తూ ఉగ్రంగా కదిలింది.
ద్రోణేన విహితో రాజన్రాజ్ఞా శాన్తనవేన చ। తథైవాచార్యపుత్రేణ బాహ్లీకేన కృపేమ చ
ఈ వ్యూహాన్ని ద్రోణుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుని కుమారుడు, బాహ్లికుడు, కృపాచార్యుడు ఏర్పాటుచేశారు.
తతో ముహూర్తాత్తుములః శబ్దో హృదయకమ్పనః। అశ్రూయత మహారాజ యోధానాం ప్రయుయుత్సతామ్
ఆ తర్వాత కొంతసేపటికి, యుద్ధానికి సిద్ధమైన యోధుల గర్జనతో, హృదయాన్ని కంపించే గొప్ప శబ్దం వినిపించింది, ఓ రాజా!
శఙ్ఖదున్దుభిఘోషైశ్చ వారణానాం చ బృంహితైః । నోమిఘోషై రథానాం చ దీర్యతీవ వసున్ధరా
శంఖాలు, డుండుభులు మోగడం, ఏనుగుల గర్జనలు, రథాల అరుపులతో భూమి చీలిపోతున్నట్టు అనిపించింది.
హయానాం హేషమాణానాం యోధానాం చైవ గర్జతామ్। క్షణేనైవ నభో భూమిః శబ్దేనాపూరితం తదా
గుర్రాల హీనాలు, యోధుల అరుపులతో, ఒక్క క్షణంలోనే ఆకాశం, భూమి అన్నీ శబ్దంతో నిండిపోయాయి.
పుత్రాణాం తవ దుర్ధర్ష పాణ్డవానాం తథైవ చ । సమకమ్పన్త సైన్యాని పరస్పరసమాగమే
అజేయుడవైన రాజా, నీ కుమారుల సైన్యాలు, పాండవుల సైన్యాలు కూడా ఒకదానికొకటి ఎదురయ్యేటప్పుడు భయంతో వణికిపోయాయి.
తత్ర నాగా రథాశ్చైవ జామ్బూనదవిభూషితాః । భ్రాజమానా వ్యదృశ్యన్త మేఘా ఇవ సవిద్యుతః
అక్కడ బంగారు అలంకారాలతో మెరిసే ఏనుగులు, రథాలు మేఘాల్లో మెరుపులు మెరిపినట్టు ప్రకాశించాయి.
ధ్వజా బహువిధాకారాస్తావకానాం నరాధిప । కాఞ్చనాఙ్గదినో రేజుర్జ్వలితా ఇవ పావకాః
రాజా, నీ యోధుల ధ్వజాలు అనేక ఆకారాల్లో, బంగారు కంకణాలతో, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ మెరిశాయి.
స్వేషాం చైవ పరేషాం చ సమదృశ్యన్త భారత। మహేన్ద్రకేతవః శుభ్రా మహేన్ద్రసదనేష్వివ
భారతా, తమవాళ్లలోనూ, శత్రువులవాళ్లలోనూ, ఇంద్రుని సభలో ఉండేలా, అద్భుతమైన జెండాలు కనిపించాయి.
కాఞ్చనైః కవచైర్వీరా జ్వలనార్కసమప్రభైః। సన్నద్ధాః సమదృశ్యన్త జ్వలనార్కసమప్రభాః
బంగారు కవచాలు ధరించిన వీరులు, అగ్ని, సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ అక్కడ మెరిసిపోతున్నారు.
కురుయోధవరా రాజన్విచిత్రాయుధకార్ముకాః । ఉద్యతైరాయుథైశ్చిత్రైస్తలబద్ధాః పతాకినః
రాజా, కురు వంశపు శ్రేష్ఠ యోధులు, విభిన్న ఆయుధాలు, విల్లు పట్టుకుని, చేతులకు పతాకలు, కవచాలు ధరించి సిద్ధంగా నిలిచారు.
ఋషభాక్షా మహేష్వాసాశ్చమూముఖగతా బభుః । పృష్ఠగోపాస్తు భీష్మస్య పుత్రాస్తవ నరాధిప । దుఃశాసనో దుర్విషహో దుర్ముఖో దుఃసహస్తథా
ఎద్దుల్లాంటి కన్నులు, గొప్ప విల్లు పట్టిన వారు ముందువైపు నిలబడి, భీష్ముని వెనుక నీ కుమారులు దుఃశాసనుడు, దుర్విషహుడు, దుర్ముఖుడు, దుఃసహుడు ఉన్నారు.
వివింశతిశ్చిత్రసేనో వికర్ణశ్చ మహారథః । సత్యవ్రతః పురుమిత్రో జయో భూరిశ్రవాః శలః
వివింశతి, చిత్రసేనుడు, మహారథి వికర్ణుడు, సత్యవ్రతుడు, పురుమిత్రుడు, జయుడు, భూరిశ్రవుడు, శలుడు అక్కడ ఉన్నారు.
రథా వింశతిసాహస్రాస్తథైషామనుయాయినః। అభీషాహాః శూరసేనాః శిబయోఽథ వసాతయః
వీరులైన శూరసేనులు, శిబులు, వసాతులు కలిగిన ఇరవై వేల రథాలు వారిని అనుసరించాయి.
శాల్వా మత్స్యాస్తథామ్బష్ఠాస్త్రైగర్తాః కేకయాస్తథా। సౌవీరాః కైతవాః ప్రాచ్యాః ప్రతీచ్యేదీచ్యవాసినః
శాల్వులు, మత్స్యులు, అంబష్టులు, త్రైగర్తులు, కేకయులు, సౌవీరులు, కైతవులు, తూర్పు, పడమర, ఉత్తర ప్రాంతాలవారు అక్కడ ఉన్నారు.
ద్వాదశైతే జనపదాః సర్వే శూరాస్తనుత్యజః । మహతా రథవంశేన తే రరక్షుః పితామహమ్
ఈ పన్నెండు జనపదాల యోధులు, ధైర్యవంతులు, స్థిరంగా ఉండి, గొప్ప రథవంశంతో, పెద్దపెద్ద రథాలతో పితామహుడిని రక్షించారు.
అనీకం దశసాహస్రం కుఞ్జరాణాం తరస్వినామ్ । మాగధో యత్ర నృపతిస్తద్రథానీకమన్వయాత్
పది వేల వేగవంతమైన ఏనుగుల విభాగాన్ని, మాగధ రాజు ఉన్న చోట, ఆ రథ విభాగాన్ని అనుసరించింది.