శ్వేతైశ్ఛత్రైః పతాకాభిర్ధ్వజవారణవాజిభిః । తాన్యనీకాని శోభన్తే గజైరథ పదాతిభిః
తెల్ల గొడుగులు, జెండాలు, ధ్వజాలు, ఏనుగులు, కుదిరిన గుర్రాలు — వీటితో ఆ సైన్యాలు, ఏనుగులు, రథాలు, కాలాళ్లతో కలిసి ప్రకాశించాయి.
భేరీపణవశబ్దైశ్చ దున్దుభీనాం చ నిఃస్వనైః । రథనేమినినాదైశ్చ బభూవాకులితా మహీ
బెరులు, పణవాలు, డుండుభుల శబ్దాలతో, రథాల చక్రాల గర్జనతో భూమి అంతా కోలాహలంగా మారింది.
కాఞ్చనాఙ్గదకేయూరైః కార్ముకైశ్చ మహారథాః । భ్రాజమానా వ్యరాజన్త సాగ్నయః పర్వతా ఇవ
బంగారు కంకణాలు, కుండలాలు ధరించిన మహారథులు, విల్లు పట్టుకుని, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ పర్వతాల్లా మెరిసిపోతున్నారు.
తాలేన మహతా భీష్మః పఞ్చతారేణ కేతునా । విమలాదిత్యసంకాశస్తస్థౌ కురుచమూపరి
భీష్ముడు, పెద్ద తాళపు ఆకారంలో ఐదు రంగుల జెండాతో, మలినములేని సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, కురు సైన్యంపై నిలిచాడు.
యే త్వదీయా మహేష్వాసా రాజానో భరతర్షభ । అవర్తన్త యథాదేశం రాజఞ్శాన్తనవస్య తే
నీ బలమైన బాహువులు గల రాజులు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా! నీ పూర్వీకుడు శాంతనువు చెప్పినట్లు నడుచుకున్నారు.
స తు గోవాసనః శైబ్యః సహితః సర్వరాజభిః । యయౌ మాతఙ్గరాజేన రాజార్హేణ పతాకినా । పద్మవర్ణస్త్వనీకానాం సర్వేషామగ్రతః స్థితః
గోవస్త్రం ధరించిన శైబ్యుడు, అన్ని రాజులతో కలిసి, రాజులకు తగిన జెండా ఉన్న ఏనుగుపై, పద్మవర్ణంతో, అన్ని సైన్యాల ముందున నిలిచాడు.
అశ్వత్థామా యయౌ యత్తః సింహలాఙ్గూలకేతునా । శ్రుతాయుధశ్చిత్రసేనః పురుమిత్రో వివింశతిః
అశ్వత్థాముడు, సింహపు తోకలాంటి జెండాతో, శ్రుతాయుధుడు, చిత్రసేనుడు, పురుమిత్రుడు, వివింశతితో కలిసి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
శల్యో భూరిశ్రవాశ్చైవ వికర్ణశ్చ మహారథః । ఏతే సప్త మహేష్వాసా ద్రోణపుత్రపురోగమాః
శల్యుడు, భూరిశ్రవుడు, మహారథుడైన వికర్ణుడు — వీరు ఏడుగురు మహాబలశాలులు, ద్రోణుని కుమారుడు ముందుండి నడిపించారు.
స్యన్దనైర్వరవర్మాణో భీష్మస్యాసన్పురోగమాః। తేషామపి మహోత్సేధాః శోభయన్తో రథోత్తమాన్
వారు అద్భుతమైన కవచాలు ధరించి, భీష్ముని రథాలను ముందుండి నడిపారు. వారి ఎత్తైన రూపాలు రథాలను మరింత అందంగా చేశాయి.
భ్రాజమానా వ్యరోచన్త జామ్బూనదమయా ధ్వజాః। జామ్బూనదమయీ వేదీ కమణ్డలువిభూషితా
వారి బంగారు జెండాలు ప్రకాశంగా మెరిసాయి. బంగారు వేదికపై కమండలువులతో అలంకరించబడి ఉంది.
కేతురాచార్యముఖ్యస్య ద్రోణస్య ధనుషా సహ । అనేకశతసాహస్రమనీకమనుకర్షతః
గురువులందరిలో ప్రధానుడు అయిన ద్రోణుని జెండా, అతని విల్లు కలిసిపోయి, లక్షలాది మంది సైనికులను ముందుకు లాగుతున్నట్టు కనిపించింది.
మహాన్దుర్యోధనస్యాసీన్నాగో మణిమయో ధ్వజః । తస్య పౌరవకాలిఙ్గకామ్భోజాః సముదక్షిణాః
దుర్యోధనునికి ఒక గొప్ప, రత్నాలతో అలంకరించబడిన జెండా ఉండేది. దాని దక్షిణ భాగంలో పౌరవులు, కాలింగులు, కాంభోజులు నిలిచారు.
క్షేమధన్వా చ శల్యశ్చ తస్థుః ప్రముఖతో రథాః। స్యన్దనేన మహార్హేణ కేతునా వృషభేణ చ। ప్రకర్షన్నేవ సేనాగ్నం మాగధస్య కృపో యయౌ
క్షేమధన్వా, శల్యుడు తమ విలువైన రథాలతో, ఎద్దు గుర్తు ఉన్న జెండాలతో ముందుగా నిలబడ్డారు. మాగధ సైన్యాన్ని అగ్నిలా ముందుకు లాగుతూ కృపాచార్యుడు పోయాడు.
తదఙ్గపతినాం గుప్తం కృపేణ చ మనస్వినా । శారదామ్బుధరప్రఖ్యం ప్రాచ్యానాం సుమహద్బలమ్
అంగదేశాధిపతులు, తెలివైన కృపాచార్యుడు రక్షణగా ఉండగా, ఆ తూర్పు వైపు గొప్ప సైన్యం శరదృతువులోని మేఘాల వలె ప్రకాశించింది.
అనీకప్రముఖే తిష్ఠన్వరాహేణ మహాయశాః। శుశుభే కేతుముఖ్యేన రాజతేన జయద్రథః
పందికొక్కు గుర్తు ఉన్న వెండిపొంగు జెండాతో, మహాప్రతిష్ట కలిగిన జయద్రథుడు సైన్యపు ముందుభాగంలో వెలిగిపోతూ నిలిచాడు.
శతం రతసహస్రాణాం తస్యాసన్వశవర్తినః। అష్టౌ నాగసహస్రాణి సాదినామయుతాని షట్
వెయ్యి రథాల లక్ష్యం, ఎనిమిది వేల ఏనుగులు, అరవై వేల గుర్రస్వార్లు అతని వెంట నడిచారు.
తత్సిన్ధుపతినా రాజ్ఞా పాలితం ధ్వజినీముఖమ్। అనన్తరథనాగాశ్వమశోభత మహద్బలమ్
సింధు రాజు ముందుండి, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు రక్షణగా ఉండగా, ఆ గొప్ప సైన్యం సైన్యపు ముందుభాగంలో అద్భుతంగా కనబడింది.
షష్ట్యా రథసహస్రైస్తు నాగానామయుతేన చ। పతిః సర్వకలిఙ్గానాం యయౌ కేతుమతా సహ
అరవై వేల రథాలు, పది వేల ఏనుగులతో, అన్ని కాలింగుల అధిపతి కేతుమతుతో కలిసి ముందుకు సాగాడు.
తస్య పర్వతసంకాశా వ్యరోచన్త మహాగజాః । యన్త్రతోమరతూణీరైః పతాకాభిః సుశోభితాః
పర్వతాల వంటి అతని గొప్ప ఏనుగులు, కవచాలు, బాణాల సంచులు, అందమైన జెండాలతో మెరిసిపోతున్నాయి.
శుశుభే కేతుముఖ్యేన పావకేన కలిఙ్గకః। శ్వేతచ్ఛత్రేణ నిష్కేణ చామరవ్యజనేన చ
కాలింగాధిపతి అగ్ని వలె దహించు జెండాతో, తెల్ల గొడుగు, బంగారు హారం, చామరంతో వెలుగొందాడు.
కేతుమానపి మాతఙ్గం విచిత్రపరమాఙ్కుశమ్। ఆస్థితః సమరే రాజన్మేఘస్థ ఇవ భానుమాన్
కేతుమతుడు కూడా అలంకరించబడిన గొప్ప అంకుశంతో ఉన్న ఏనుగుపై ఎక్కి, యుద్ధంలో మేఘాలలో ఉన్న సూర్యునిలా కనిపించాడు.
తేజసా దీప్యమానస్తు వారణోత్తమమాస్థితః । భగదత్తో యయౌ రాజా యథా వజ్రధరస్తథా
తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, భగదత్తుడు అత్యుత్తమ ఏనుగుపై ఎక్కి, వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడిలా ముందుకు పోయాడు.
గజస్కన్ధగతావాస్తాం భగదత్తేన సంమితౌ । విన్దానువిన్దావావన్త్యౌ కేతుమన్తమనువ్రతౌ
అవంతి దేశానికి చెందిన వింద్యుడు, అనువింద్యుడు, కేతుమతికి అంకితభావంతో, భగదత్తునితో కలిసి ఏనుగులపై ప్రయాణించారు.
స రథానీకవాన్వ్యూహో హస్త్యఙ్గో నృపశీర్షవాన్ । వాజిపక్షః పతత్యుగ్రః ప్రహసన్సర్వతోముఖః
ఆ వ్యూహం ముందుభాగంలో రథాలు, మధ్యలో ఏనుగులు, నాయకులుగా రాజులు, రెండు వైపులా గుర్రస్వార్లు ఉండగా, అన్ని వైపులా గర్జిస్తూ ఉగ్రంగా కదిలింది.
ద్రోణేన విహితో రాజన్రాజ్ఞా శాన్తనవేన చ। తథైవాచార్యపుత్రేణ బాహ్లీకేన కృపేమ చ
ఈ వ్యూహాన్ని ద్రోణుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుని కుమారుడు, బాహ్లికుడు, కృపాచార్యుడు ఏర్పాటుచేశారు.
తతో ముహూర్తాత్తుములః శబ్దో హృదయకమ్పనః। అశ్రూయత మహారాజ యోధానాం ప్రయుయుత్సతామ్
ఆ తర్వాత కొంతసేపటికి, యుద్ధానికి సిద్ధమైన యోధుల గర్జనతో, హృదయాన్ని కంపించే గొప్ప శబ్దం వినిపించింది, ఓ రాజా!
శఙ్ఖదున్దుభిఘోషైశ్చ వారణానాం చ బృంహితైః । నోమిఘోషై రథానాం చ దీర్యతీవ వసున్ధరా
శంఖాలు, డుండుభులు మోగడం, ఏనుగుల గర్జనలు, రథాల అరుపులతో భూమి చీలిపోతున్నట్టు అనిపించింది.
హయానాం హేషమాణానాం యోధానాం చైవ గర్జతామ్। క్షణేనైవ నభో భూమిః శబ్దేనాపూరితం తదా
గుర్రాల హీనాలు, యోధుల అరుపులతో, ఒక్క క్షణంలోనే ఆకాశం, భూమి అన్నీ శబ్దంతో నిండిపోయాయి.
పుత్రాణాం తవ దుర్ధర్ష పాణ్డవానాం తథైవ చ । సమకమ్పన్త సైన్యాని పరస్పరసమాగమే
అజేయుడవైన రాజా, నీ కుమారుల సైన్యాలు, పాండవుల సైన్యాలు కూడా ఒకదానికొకటి ఎదురయ్యేటప్పుడు భయంతో వణికిపోయాయి.
తత్ర నాగా రథాశ్చైవ జామ్బూనదవిభూషితాః । భ్రాజమానా వ్యదృశ్యన్త మేఘా ఇవ సవిద్యుతః
అక్కడ బంగారు అలంకారాలతో మెరిసే ఏనుగులు, రథాలు మేఘాల్లో మెరుపులు మెరిపినట్టు ప్రకాశించాయి.