అహన్యహని పార్థానాం వృద్ధః కురుపితామహః । భరద్వాజాత్మజశ్చైవ ప్రాతరుత్థాయ సంయతౌ
ప్రతి రోజూ, పాండవులపై యుద్ధానికి, వృద్ధుడు అయిన కురుపితామహుడు, భరద్వాజుని కుమారుడు కూడా, ఉదయాన్నే లేచి బయలుదేరేవారు.
జయోఽస్తు పాణ్డుపుత్రాణామిత్యూచతురిన్దమౌ । యుయుధాతే తవార్థాయ యథా స సమయః కృతః
ఆ ఇద్దరు వీరులు, 'పాండవులకు విజయమవ్వాలి' అని చెప్పేవారు. కానీ, నీ కోసమే యుద్ధం చేసేవారు. ఎందుకంటే, అలా ఒప్పందం జరిగింది.
సర్వధర్మవిశేషజ్ఞః పితా దేవవ్రతస్తవ । సమానీయ మహీపాలానిదం వచనమబ్రవీత్
నీ తండ్రి దేవవ్రతుడు, అన్ని ధర్మాల తేడాలు బాగా తెలిసినవాడు, రాజులతో కూడి వారిని పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.
ఇదం వః క్షత్రియా ద్వారం స్వర్గాయాపావృతం మహత్। గచ్ఛధ్వం తేన శక్రస్య బ్రహ్మణః సహలోకతామ్
ఓ క్షత్రియులారా! మీకోసం స్వర్గానికి గొప్ప ద్వారం తెరచి ఉంది. ఆ మార్గంలో వెళ్లి ఇంద్రుడు, బ్రహ్మతో కూడిన లోకాన్ని పొందండి.
ఏష వః శాశ్వతః పన్థాః పూర్వైః పూర్వతరైః కృతః । సంభావయధ్వమాత్మానమవ్యగ్రమనసో యుధి
ఇది మీకు శాశ్వతమైన మార్గం, పూర్వీకులు నడిచిన దారి. యుద్ధంలో మనస్సు స్థిరంగా ఉంచుకుని, మీను మీరు గౌరవించుకోండి.
నాభాగోఽథ యయాతిశ్చ మాన్ధాతా నహుషో నృగః । సంసిద్ధాః పరమం స్థానం గతాః కర్మభిరీదృశైః
నాభాగుడు, యయాతి, మంధాత, నహుషుడు, నృగుడు — వీరంతా ఇలాంటి కార్యాల ద్వారానే పరమ స్థితిని పొందారు.
అధర్మః క్షత్రియస్యైష యద్వ్యాధిమరణం గృహే । యదయోనిధనం యాతి సోఽస్య ధర్మః సనాతనః
క్షత్రియుడికి ఇంట్లో వ్యాధితో మరణించడం అధర్మం. యుద్ధంలో మరణించడం అతని శాశ్వత ధర్మం.
ఏవముక్తా మహీపాలా భీష్మేణ భరతర్షభ। నిర్యయుః స్వాన్యనీకాని శోభయన్తో రథోత్తమైః
భీష్ముడు ఇలా చెప్పగానే, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా! రాజులు తమ సైన్యాలతో, అద్భుతమైన రథాలతో అలంకరించబడి బయలుదేరారు.
స తు వైకర్తనః కర్ణః సామాత్యః సహ బన్ధుభిః । న్యాసితః సమరే శస్త్రం భీష్మేణ భరతర్షభ
వైకర్తనుడు కర్ణుడు, తన మంత్రులతో, బంధువులతో కలిసి, భీష్మునిచేత యుద్ధానికి అడ్డుకోబడ్డాడు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా!
అపేతకర్ణాః పుత్రాస్తే రాజనశ్చైవ తావకాః । నిర్యయుః సింహనాదేన నాదయన్తో దిశో దశ
రాజా! కర్ణుడు లేకుండా నీ కుమారులు సింహాల్లా గర్జిస్తూ, పది దిశలకూ ధ్వని చేస్తూ యుద్ధానికి బయలుదేరారు.
శ్వేతైశ్ఛత్రైః పతాకాభిర్ధ్వజవారణవాజిభిః । తాన్యనీకాని శోభన్తే గజైరథ పదాతిభిః
తెల్ల గొడుగులు, జెండాలు, ధ్వజాలు, ఏనుగులు, కుదిరిన గుర్రాలు — వీటితో ఆ సైన్యాలు, ఏనుగులు, రథాలు, కాలాళ్లతో కలిసి ప్రకాశించాయి.
భేరీపణవశబ్దైశ్చ దున్దుభీనాం చ నిఃస్వనైః । రథనేమినినాదైశ్చ బభూవాకులితా మహీ
బెరులు, పణవాలు, డుండుభుల శబ్దాలతో, రథాల చక్రాల గర్జనతో భూమి అంతా కోలాహలంగా మారింది.
కాఞ్చనాఙ్గదకేయూరైః కార్ముకైశ్చ మహారథాః । భ్రాజమానా వ్యరాజన్త సాగ్నయః పర్వతా ఇవ
బంగారు కంకణాలు, కుండలాలు ధరించిన మహారథులు, విల్లు పట్టుకుని, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ పర్వతాల్లా మెరిసిపోతున్నారు.
తాలేన మహతా భీష్మః పఞ్చతారేణ కేతునా । విమలాదిత్యసంకాశస్తస్థౌ కురుచమూపరి
భీష్ముడు, పెద్ద తాళపు ఆకారంలో ఐదు రంగుల జెండాతో, మలినములేని సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, కురు సైన్యంపై నిలిచాడు.
యే త్వదీయా మహేష్వాసా రాజానో భరతర్షభ । అవర్తన్త యథాదేశం రాజఞ్శాన్తనవస్య తే
నీ బలమైన బాహువులు గల రాజులు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా! నీ పూర్వీకుడు శాంతనువు చెప్పినట్లు నడుచుకున్నారు.
స తు గోవాసనః శైబ్యః సహితః సర్వరాజభిః । యయౌ మాతఙ్గరాజేన రాజార్హేణ పతాకినా । పద్మవర్ణస్త్వనీకానాం సర్వేషామగ్రతః స్థితః
గోవస్త్రం ధరించిన శైబ్యుడు, అన్ని రాజులతో కలిసి, రాజులకు తగిన జెండా ఉన్న ఏనుగుపై, పద్మవర్ణంతో, అన్ని సైన్యాల ముందున నిలిచాడు.
అశ్వత్థామా యయౌ యత్తః సింహలాఙ్గూలకేతునా । శ్రుతాయుధశ్చిత్రసేనః పురుమిత్రో వివింశతిః
అశ్వత్థాముడు, సింహపు తోకలాంటి జెండాతో, శ్రుతాయుధుడు, చిత్రసేనుడు, పురుమిత్రుడు, వివింశతితో కలిసి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
శల్యో భూరిశ్రవాశ్చైవ వికర్ణశ్చ మహారథః । ఏతే సప్త మహేష్వాసా ద్రోణపుత్రపురోగమాః
శల్యుడు, భూరిశ్రవుడు, మహారథుడైన వికర్ణుడు — వీరు ఏడుగురు మహాబలశాలులు, ద్రోణుని కుమారుడు ముందుండి నడిపించారు.
స్యన్దనైర్వరవర్మాణో భీష్మస్యాసన్పురోగమాః। తేషామపి మహోత్సేధాః శోభయన్తో రథోత్తమాన్
వారు అద్భుతమైన కవచాలు ధరించి, భీష్ముని రథాలను ముందుండి నడిపారు. వారి ఎత్తైన రూపాలు రథాలను మరింత అందంగా చేశాయి.
భ్రాజమానా వ్యరోచన్త జామ్బూనదమయా ధ్వజాః। జామ్బూనదమయీ వేదీ కమణ్డలువిభూషితా
వారి బంగారు జెండాలు ప్రకాశంగా మెరిసాయి. బంగారు వేదికపై కమండలువులతో అలంకరించబడి ఉంది.
కేతురాచార్యముఖ్యస్య ద్రోణస్య ధనుషా సహ । అనేకశతసాహస్రమనీకమనుకర్షతః
గురువులందరిలో ప్రధానుడు అయిన ద్రోణుని జెండా, అతని విల్లు కలిసిపోయి, లక్షలాది మంది సైనికులను ముందుకు లాగుతున్నట్టు కనిపించింది.
మహాన్దుర్యోధనస్యాసీన్నాగో మణిమయో ధ్వజః । తస్య పౌరవకాలిఙ్గకామ్భోజాః సముదక్షిణాః
దుర్యోధనునికి ఒక గొప్ప, రత్నాలతో అలంకరించబడిన జెండా ఉండేది. దాని దక్షిణ భాగంలో పౌరవులు, కాలింగులు, కాంభోజులు నిలిచారు.
క్షేమధన్వా చ శల్యశ్చ తస్థుః ప్రముఖతో రథాః। స్యన్దనేన మహార్హేణ కేతునా వృషభేణ చ। ప్రకర్షన్నేవ సేనాగ్నం మాగధస్య కృపో యయౌ
క్షేమధన్వా, శల్యుడు తమ విలువైన రథాలతో, ఎద్దు గుర్తు ఉన్న జెండాలతో ముందుగా నిలబడ్డారు. మాగధ సైన్యాన్ని అగ్నిలా ముందుకు లాగుతూ కృపాచార్యుడు పోయాడు.
తదఙ్గపతినాం గుప్తం కృపేణ చ మనస్వినా । శారదామ్బుధరప్రఖ్యం ప్రాచ్యానాం సుమహద్బలమ్
అంగదేశాధిపతులు, తెలివైన కృపాచార్యుడు రక్షణగా ఉండగా, ఆ తూర్పు వైపు గొప్ప సైన్యం శరదృతువులోని మేఘాల వలె ప్రకాశించింది.
అనీకప్రముఖే తిష్ఠన్వరాహేణ మహాయశాః। శుశుభే కేతుముఖ్యేన రాజతేన జయద్రథః
పందికొక్కు గుర్తు ఉన్న వెండిపొంగు జెండాతో, మహాప్రతిష్ట కలిగిన జయద్రథుడు సైన్యపు ముందుభాగంలో వెలిగిపోతూ నిలిచాడు.
శతం రతసహస్రాణాం తస్యాసన్వశవర్తినః। అష్టౌ నాగసహస్రాణి సాదినామయుతాని షట్
వెయ్యి రథాల లక్ష్యం, ఎనిమిది వేల ఏనుగులు, అరవై వేల గుర్రస్వార్లు అతని వెంట నడిచారు.
తత్సిన్ధుపతినా రాజ్ఞా పాలితం ధ్వజినీముఖమ్। అనన్తరథనాగాశ్వమశోభత మహద్బలమ్
సింధు రాజు ముందుండి, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు రక్షణగా ఉండగా, ఆ గొప్ప సైన్యం సైన్యపు ముందుభాగంలో అద్భుతంగా కనబడింది.
షష్ట్యా రథసహస్రైస్తు నాగానామయుతేన చ। పతిః సర్వకలిఙ్గానాం యయౌ కేతుమతా సహ
అరవై వేల రథాలు, పది వేల ఏనుగులతో, అన్ని కాలింగుల అధిపతి కేతుమతుతో కలిసి ముందుకు సాగాడు.
తస్య పర్వతసంకాశా వ్యరోచన్త మహాగజాః । యన్త్రతోమరతూణీరైః పతాకాభిః సుశోభితాః
పర్వతాల వంటి అతని గొప్ప ఏనుగులు, కవచాలు, బాణాల సంచులు, అందమైన జెండాలతో మెరిసిపోతున్నాయి.
శుశుభే కేతుముఖ్యేన పావకేన కలిఙ్గకః। శ్వేతచ్ఛత్రేణ నిష్కేణ చామరవ్యజనేన చ
కాలింగాధిపతి అగ్ని వలె దహించు జెండాతో, తెల్ల గొడుగు, బంగారు హారం, చామరంతో వెలుగొందాడు.