దుఃశాసన రథాస్తూర్ణం యుజ్యన్తాం భీష్మరక్షిణః। అనీకాని చ సర్వాణి శీఘ్రం త్వమనుచోదయ
దుఃశాసనా! భీష్ముడిని రక్షించే రథాలను వెంటనే సిద్ధం చేయించు. అన్ని సైన్యాలను త్వరగా ముందుకు నడిపించు.
అయం స మామభిప్రాప్తో వర్షపూగాభిచిన్తితః । పాణ్డవానాం ససైన్యానాం కురూణాం చ సమాగమః
ఇది పాండవులు తమ సైన్యంతో, కురువంశీయులతో కలిసే ఆ ఎన్నో సంవత్సరాలుగా నేను ఎదురుచూస్తున్న సమాగమమే.
నాతః కార్యతమం మన్యే రణే భీష్మస్య రక్షణాత్। హన్యుద్గుప్తో హ్యసౌ పార్థాన్సోమకాంశ్చ ససృఞ్జయాన్
ఈ సమయంలో భీష్ముడి రక్షణకంటే ముఖ్యమైన పని నాకు లేదు. ఆయనను బాగా కాపాడితే, ఆయన పాండవులను, సోమకులను, శృంజయులను ఖచ్చితంగా సంహరిస్తాడు.
అబ్రవీచ్చ విశుద్ధాత్మా నాహం హన్యాం శిఖణ్డినామ్ । శ్రూయతే స్త్రీ హ్యసౌ పూర్వం తస్మాదూర్త్యో రణే మమ
భీష్ముడు పవిత్రమనస్సుతో ఇలా అన్నాడు — 'నేను శిఖండిని హతముచేయను. అతడు ముందు స్త్రీగా ఉన్నాడని విన్నాను. అందుకే యుద్ధంలో అతడిని చంపను.'
తస్మాద్భీష్మో రక్షితవ్యో విశేషేణేతి మే మతిః। శిఖణ్డినో వధే యత్తాః సర్వే తిష్ఠన్తు మామకాః
అందువల్ల భీష్ముడిని ప్రత్యేకంగా రక్షించాలి అని నా నిశ్చయం. శిఖండిని హతమయ్యకుండా ఉండేందుకు నా సైనికులందరూ సిద్ధంగా ఉండాలి.
తథా ప్రాచ్యాః ప్రతీచ్యాశ్చ దాక్షిణాత్యోత్తరాపథాః । సర్వథాఽస్త్రేషు కుశలాస్తే రక్షన్తు పితామహమ్
అలాగే, తూర్పు, పడమర, దక్షిణ, ఉత్తర ప్రాంతాలవారు, ఆయుధాల్లో నిపుణులైన వారు, ప్రతివిధంగా పితామహుడిని రక్షించాలి.
అరక్ష్యమాణం హి వృకో హన్యాత్సింహం మహాబలమ్ । మా సింహం జమ్బుకేనేవ ఘాతయామః శిఖణ్డినా
బలమైన సింహాన్ని ఎవ్వరూ కాపాడకపోతే, చిన్న నక్క కూడా దాన్ని చంపగలదు. మనం శిఖండిని ద్వారా సింహాన్ని నక్క చేతిలో పడేలా చేయకూడదు.
వామం చక్రం యుధామన్యురుత్తమౌజాశ్చ దక్షిణమ్। గోప్తారౌ ఫాల్గునం ప్రాప్తౌ ఫాల్గునోపి శిఖణ్డినః
యుధామన్యుడు ఎడమ చక్రాన్ని, ఉత్తమౌజాస్ కుడి చక్రాన్ని పట్టుకున్నారు. ఇద్దరూ ఫాల్గుణుడిని కాపాడటానికి వచ్చారు. ఫాల్గుణుడు కూడా శిఖండిని కాపాడాడు.
సంరక్ష్యమాణః పార్థేన భీష్మేణ చ వివర్జితః । యథా న హన్యాద్గాఙ్గేయం దుఃశాసన తథా కురు
అర్జునుడు శిఖండిని కాపాడాలి. భీష్ముడు యుద్ధం నుంచి తప్పుకున్న తర్వాత, గంగా కుమారుడు చనిపోకుండా చూసుకో, దుఃశాసన.
తతో రజన్యాం వ్యుష్టాయాం శబ్దః సమభవన్మహాన్। క్రోశతాం భూమిపలానాం యుజ్యతాం యుజ్యతామితి
రాత్రి ముగిసిన తర్వాత, రాజులు 'రథాలు జోడించండి! జోడించండి!' అని పెద్దగా అరుస్తూ గొప్ప శబ్దం వినిపించింది.
శఙ్ఖదున్దుభిఘోషైశ్చ సింహనాదైశ్చ భారత। హయహేషితనాదైశ్చ రథనేమిస్వనైస్తథా
శంఖాలు, డుండుభులు మోగాయి, సింహపు గర్జనలు, గుర్రాల హీనాలు, రథాల చక్రాల గర్జనలు అన్నీ కలసి భయంకరమైన శబ్దం చేసాయి.
గాజానాం బృహతాం చైవ యోధానాం చాపి గర్జతామ్। క్ష్వేలితాస్ఫోటితోత్క్రుష్టైస్తుములం సర్వతోఽభవత్
పెద్ద ఏనుగుల అరుపులు, యోధుల గర్జనలు, అరుపులు, చేతుల మోగింపులు, యుద్ధ నినాదాలతో చుట్టూ అంతా గొడవగా మారింది.
ఉదతిష్ఠన్మహారాజ సర్వం యుక్తమశేషతః । సూర్యోదయే మహత్సైన్యం కురుపాణ్డవసేనయోః
ఓ మహారాజా! సూర్యోదయానికి, కౌరవ పాండవ సేనలు మొత్తం సిద్ధంగా నిలబడ్డాయి.
రాజేన్ద్ర తవ పుత్రాణాం పాణ్డవానాం తథైవ చ। దుష్ప్రధృష్యాణి చాస్త్రాణి సశస్రకవచాని చ
రాజేంద్రా! నీ కుమారులు, పాండవులు కూడా, బలమైన ఆయుధాలు, కవచాలతో ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని విధంగా కనిపించారు.
తతః ప్రకాశే సైన్యాని సమదృశ్యన్త భారత। త్వదీయానాం పరేషాం చ శస్త్రవన్తి మహాన్తి చ
తర్వాత, వెలుగులో నీ సైన్యం, శత్రు సైన్యం రెండూ, పెద్ద పెద్ద ఆయుధాలతో మెరిసిపోతూ కనిపించాయి.
తత్ర నాగా రథాశ్చైవ జామ్బూనదపరిష్కృతాః। విభ్రాజమానా దృశ్యన్తే మేఘా ఇవ సవిద్యుతః
అక్కడ బంగారంతో అలంకరించిన ఏనుగులు, రథాలు మెరుపులతో కూడిన మేఘాల్లా ప్రకాశించాయి.
రథానీకాన్యదృశ్యన్త నగరాణీవ భూరిశః । అతీవ శుశుభే తత్ర పితా తే పూర్ణచన్ద్రవత్
అనేక రథాల విభాగాలు నగరాల్లా కనిపించాయి. అక్కడ నీ తండ్రి పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
ధనుర్భిర్ఋష్టిభిః ఖఙ్గైర్గదాభిః శక్తితోమరైః । యోధాః ప్రహరణైః శుభ్రైస్తేష్వనీకేష్వవస్థితాః
విల్లు, గేదెలు, ఖడ్గాలు, గదలు, శక్తులు, తోమరాలు వంటి మెరిసే ఆయుధాలతో యోధులు విభాగాల్లో సిద్ధంగా నిలబడ్డారు.
గజాః పదాతా రథినస్తురగాశ్చ విశాంపతే । వ్యతిష్ఠన్వాగురాకారాః శతశోఽథ సహస్రశః
ఏనుగులు, కాలాళ్లు, రథసారథులు, గుర్రస్వారులు వందల సంఖ్యలో, వేల సంఖ్యలో వలయాల్లా ఏర్పడి నిలబడ్డారు.
ధ్వజా బహువిధాకారా వ్యదృశ్యన్త సముచ్ఛ్రితాః। స్వేషాం చైవ పరేషాం చ ద్యుతిమన్తః సహస్రశః
వివిధ ఆకారాల జెండాలు నీ సైన్యంలో, శత్రు సైన్యంలో వేల సంఖ్యలో ఎగురుతూ మెరిసిపోతున్నాయి.
కాఞ్చనా మణిచిత్రాఙ్గా జ్వలన్త ఇవ పావకాః। అర్చిష్మన్తో వ్యరోచన్త గజారోహాః సహస్రశః
బంగారు, రత్నాలతో అలంకరించిన, అగ్నిలా దహించే, అర్చులు మెరిపించే ఏనుగుపైకారులు వేల సంఖ్యలో ప్రకాశించారు.
మహేన్ద్రకేతవః శుభ్రా మహేన్ద్రసదనేష్వివ। సన్నద్ధాస్తే ప్రవీరాశ్చ దదృశుర్యుద్ధకాఙ్క్షిణః
ఇంద్రుని తెల్ల జెండాలు, ఇంద్రుని మందిరాల్లో ఉన్నట్లుగా, పూర్తిగా కవచాలు ధరించిన వీరులు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా కనిపించారు.
ఉద్యతైరాయుధైశ్చిత్రాస్తలబద్ధాః కలాపినః । ఋషభాక్షా మనుష్యేన్ద్రాశ్చమూముఖగతా బభుః
ఎత్తిన ఆయుధాలతో, రంగురంగుల తాడులతో అలంకరించిన బాణపు సంచులతో, ఎద్దుల్లాంటి కన్నులతో ఉన్న మానవులలో శ్రేష్ఠులు సేనల ముందుభాగంలో నిలబడ్డారు.
శకునిః సౌబలః శల్య ఆవన్త్యోఽథ జయద్రథః । విన్దానువిన్దౌ కైకేయాః కామ్భోజశ్చ సుదక్షిణః
శకుని (సుబలుని కుమారుడు), శల్యుడు, అవంతి రాజు, జయద్రథుడు, కైకేయ దేశపు విందుడు, అనువిందుడు, కాంభోజ దేశపు సుదక్షిణుడు —
శ్రుతాయుధశ్చ కాలిఙ్గో జయత్సేనశ్చ పార్థివః । బృహద్బలశ్చ కౌశల్యః కృతవర్మా చ సాత్వతః
శ్రుతాయుధుడు, కాలింగుడు, జయత్సేనుడు అనే రాజు, కోశల దేశానికి చెందిన బృహద్బలుడు, సాత్వత వంశానికి చెందిన కృతవర్మ — వీరంతా అక్కడ ఉన్నారు.
దశైతే పురుషవ్యాఘ్రాః శూరాః పరిఘబాహవః । అక్షౌహిణీనాం పతయో యజ్వానో భూరిదక్షిణాః
ఈ పది మంది మహావీరులు, బలమైన భుజాలతో, యుద్ధంలో సింహాల్లా ధైర్యంగా ఉండేవారు. వీరంతా సేనలకు నాయకులు, యజ్ఞాలు చేసినవారు, విరాళాలు ఇచ్చే వారు.
ఏతే చాన్యే చ బహవో దుర్యోధనవశానుగాః । రాజానో రాజపుత్రాశ్చ నీతిమన్తో మహారథాః
ఇవాళ చెప్పిన వీరులతో పాటు, మరెన్నో రాజులు, రాజకుమారులు, తెలివైనవారు, మహారథులు, దుర్యోధనుని ఆజ్ఞకు లోబడి ఉన్నారు.
సన్నద్ధాః సమదృశ్యన స్వేష్వనీకేష్వవస్థితాః । బద్ధకృష్ణాజినాః సర్వే బలినో యుద్ధశాలినః
వీరందరూ కవచాలు ధరించి, సమానంగా కనిపిస్తూ, తమ తమ సేనల్లో నిలబడి, నల్ల కృష్ణాజినాలు ధరించి, బలవంతులు, యుద్ధంలో నిపుణులు.
హృష్టా దుర్యోధనస్యార్థే బ్రహ్మలోకాయ దీక్షితాః। సమర్థా దశ వాహిన్యః పరిగృహ్య వ్యవస్థితాః
దుర్యోధనుని కోసం ఆనందంగా, బ్రహ్మలోకానికి దీక్ష తీసుకున్నట్టు, పది శక్తివంతమైన సేనలు కూడి, సిద్ధంగా నిలబడ్డాయి.
ఏకాదశీ ధార్తరాష్ట్రీ కౌరవాణాం మహాచమూః । అగ్రతః సర్వసైన్యానాం యత్ర శాన్తనవోఽగ్రణీః
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులైన కౌరవుల పదకొండవ పెద్ద సేన, అన్ని సేనలకు ముందుగా, శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు నాయకత్వంలో నిలిచింది.