మర్దితో న శశాకాస్మాన్మోచితుం బలవత్తయా। ప్రాక్రోశద్భైరవం తత్ర ద్వారేభ్యో నిఃసృతం త్వసృక్
బాలుని బలానికి తట్టుకోలేక, అతడు తనను విడిపించుకోలేకపోయాడు. అతని నోటి నుంచి రక్తం కారుతూ, ద్వారాల వద్ద భయంగా అరవసాగాడు.
తేన శబ్దేన విత్రస్తా మృగాః సింహాదయో గణాః। సుస్రువుశ్చ శకృన్మూత్రమాశ్రమస్థాశ్చ సుస్రువుః
ఆ అరుపు విని, జింకలు, సింహాలు మొదలైన జంతు గుంపులు భయంతో పారిపోయాయి. ఆశ్రమంలో ఉన్నవారు కూడా భయంతో శరీర నియంత్రణ కోల్పోయారు.
నిరసుం జానుభిః కృత్వా విససర్జ చ సోఽపతత్। తద్దృష్ట్వా విస్మయం జగ్ముః కుమారస్య విచేష్టితమ్
ఆ దైత్యుడు మోకాళ్లమీద నెమ్మదిగా లాగుకుంటూ వెళ్లి, తప్పించుకుని పడిపోయాడు. ఇది చూసి అందరూ ఆ బాలుడి కార్యాలకు ఆశ్చర్యపోయారు.
నిత్యకాలం వధ్యమానా దైతేయా రాక్షసైః సహ। కుమారస్య భయాదేవ నైవ జగ్ముస్తదాశ్రమమ్
బాలుడు వారిని తరచూ సంహరిస్తుండగా, దైత్యులు, రాక్షసులు అతడిని భయపడి ఇక ఆశ్రమానికి దగ్గరకి రాలేకపోయారు.
తతోఽస్య నామ చక్రుస్తే కణ్వాశ్రమనివాసినః। కణ్వేన సహితాః సర్వే దృష్ట్వా కర్మాతిమానుషమ్
ఆ బాలుడు చేసిన అద్భుత కార్యాలను చూసి, కణ్వుడు సహా ఆశ్రమవాసులు అందరూ కలిసి అతడికి ఒక పేరు పెట్టారు.
అస్త్వయం సర్వదమనః సర్వం హి దమయత్యసౌ। స సర్వదమనో నామ కుమారః సమపద్యత
'ఇతడు అన్నీ జయించగలడు కనుక ఇతడికి సర్వదమనుడు అనే పేరు ఉండాలి' అని నిర్ణయించి, ఆ బాలుడికి సర్వదమనుడు అనే పేరు పెట్టారు.
విక్రమేణౌజసా చైవ బలేన చ సమన్వితః। `అప్రేషయతి దుష్యన్తే మహిష్యాస్తనయస్య చ
పరాక్రమం, బలాన్ని, శక్తిని కలిగి ఉన్నవాడు బాధపడుతున్నవారిని, రాణినీ కుమారునినీ, ఎప్పుడూ దూరం చేయడు.
పాణ్డుభావపరీతాఙ్గీం చిన్తయా సమభిప్లుతామ్। లమ్బాలకాం కృశాం దీనాం తథా మలినవాససమ్
ఆమె శరీరం చంద్రునిలా వెలుతురు కోల్పోయి, ఆలోచనలతో మునిగి, జుట్టు వదిలిపడి, క్షీణించి, దుఃఖంతో, మురికైన వస్త్రాలు ధరించి ఉంది.
శకున్తలాం చ సంప్రేక్ష్య ప్రదధ్యౌ స మునిస్తదా। శాస్త్రాణి సర్వవేదాశ్చ ద్వాదశాబ్దస్య చాభవన్
అలాంటి శకుంతలను చూసి, ఆ ఋషి అన్ని శాస్త్రాలు, వేదాలు, పన్నెండు సంవత్సరాలు గుర్తు చేసుకున్నాడు.
తం కుమారమృషిర్దృష్ట్వా కర్మ చాస్యాతిమానుషమ్। సమయో యౌవరాజ్యాయ ఇత్యనుధ్యాయ స ద్విజః
ఆ బాలుడిని, అతని అసాధారణమైన కార్యాలను చూసి, ఋషి యువరాజ్యాభిషేకానికి సమయం వచ్చిందని భావించాడు.
శృణు భద్రే మమ సుతే మమ వాక్యం శుచిస్మితే
నాకు ప్రియమైన కుమార్తె, స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా, నా మాట విను.
పతివ్రతానాం నారీణాం విశిష్టమితి చోచ్యతే। పతిశుశ్రూషణం పూర్వం మనోవాక్కాయచేష్టితైః
పతివ్రతలైన స్త్రీలకు, మనస్సుతో, మాటతో, చేతలతో భర్తకు సేవ చేయడమే ప్రధాన కర్తవ్యం అని చెబుతారు.
అనుజ్ఞాతా మయా పూర్వం పూజయైతద్వ్రతం తవ। ఏతేనైవ చ వృత్తేన పుణ్యాఁల్లోకానవాప్య చ
నీవు నా అనుమతితో ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించావు. ఈ నడవడితో పుణ్య లోకాలను పొందుతావు.
తస్యాన్తే మానుషే లోకే విశిష్టాం తప్స్యసే శ్రియమ్। తస్మాద్భద్రేఽద్య యాతవ్యం సమీపం పౌరవస్య హ
ఇది పూర్తయిన తర్వాత, మానవ లోకంలో నీవు గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతావు. అందువల్ల, ప్రియమైనవాడా, నేడు పౌరవుని సమీపానికి వెళ్లాలి.
స్వయం నాయాతి మత్వా తే గతం కాలం శుచిస్మితే। గత్వాఽఽరాధయ రాజానం దుష్యన్తం హితకామ్యయా
అతను స్వయంగా రాకపోవడం, సమయం గడిచిపోయిందని భావించడం వల్ల, స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా, నీవు వెళ్లి రాజు దుశ్యంతుని మేలు కోరుతూ ప్రార్థించు.
దౌష్యన్తిం యౌవరాజ్యస్థం దృష్ట్వా ప్రీతిమవాప్స్యసి। దేవతానాం గురూణాం చ క్షత్రియాణాం చ భామిని
దౌష్యంతి యువరాజ్య పదవిలో ఉన్న దుశ్యంతుని చూసి నీవు ఆనందపడతావు. దేవతలు, పెద్దలు, క్షత్రియులు అందరూ సంతోషిస్తారు, అందమైనవాడా.
భర్తౄణాం చ విశేషేమ హితం సంగమనం భవేత్। తస్మాత్పుత్రి కుమారేణ గన్తవ్యం మత్ప్రియేప్సయా
భర్తలకు ముఖ్యంగా కలయిక మేలు చేస్తుంది. అందువల్ల కుమార్తె, నా ఆనందం కోసం నీవు కుమారుడితో కలిసి వెళ్లాలి.
ప్రతివాక్యం న దద్యాస్త్వం శపితా మమ పాదయోః
నీవు ఏ ప్రతివాక్యం చెప్పకూడదు. నా ఆజ్ఞకు లోబడినవాడివి.
ఏవముక్త్వా సుతాం తత్ర పౌత్రం కణ్వోఽభ్యభాషత। పరిష్వజ్య చ బాహుభ్యాం మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ పౌరవమ్
అలా తన కుమార్తెతో చెప్పి, కణ్వుడు తన మనవడిని చేతులతో ఆలింగనం చేసి, తల ముద్దాడి పలికాడు.
సోమవంశోద్భవో రాజా దుష్యన్త ఇతి విశ్రుతః। తస్యాగ్రమహిషీ చైషా తవ మాతా శుచివ్రతా
సోమ వంశంలో పుట్టిన రాజు దుశ్యంతుడు ప్రసిద్ధుడు. ఈ స్వచ్ఛమైన వ్రతాన్ని ఆచరించేవారు అతని ప్రధాన రాణి, నీ తల్లి.
గన్తుకామా భర్తృపార్శ్వం త్వయా సహ సుమధ్యమా। గత్వాఽభివాద్య రాజనం యౌవరాజ్యమవాప్స్యసి
తన భర్తవద్దకు వెళ్లాలని కోరుకుంటున్న ఈ సన్నని నడుము కలిగినవారు నీవు తోడుగా వెళ్లిపోతారు. వెళ్లి రాజును నమస్కరించి యువరాజ్యాన్ని పొందుతావు.
స పితా తవ రాజేన్ద్రస్తస్య త్వం వశగో భవ। పితృపైతామహం రాజ్యమాతిష్ఠస్వ స్వభావతః
అతను నీ తండ్రి, రాజులలో అధిపతి. నీవు అతని మాట విని, తండ్రి, తాతల నుంచి వచ్చిన రాజ్యాన్ని సహజంగా పాలించాలి.
తస్మిన్కాలే స్వరాజ్యస్థో మామనుస్మర పౌరవ
నీకు స్వరాజ్యం వచ్చినప్పుడు, పౌరవా, నన్ను మరచిపోవద్దు.
అభివాద్య మునేః పాదౌ పౌరవో వాక్యమబ్రవీత్। త్వం పితా మమ విప్రర్షే త్వం మాతా త్వం గతిశ్చ మే
మునివర్యుని పాదాలకు నమస్కరించి, పౌరవుడు ఇలా అన్నాడు: 'నువ్వే నా తండ్రివి, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడవు, నువ్వే నా తల్లి, నువ్వే నా ఆశ్రయం.'
న చాన్యం పితరం మన్యే త్వామృతే తు మహాతపః। తవ శుశ్రూషణం పుణ్యమిహ లోకే పరత్ర చ
ఓ మహాతపస్వీ, మీ తప్ప నాకు ఇంకెవరూ తండ్రిలా అనిపించరు. ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను మీ సేవ చేయడం ఎంతో పుణ్యంగా ఉంటుంది.
శకున్తలా భర్తృకామా స్వయం యాతు యథేష్టతః। అహం సుశ్రూషణపరః పాదమూలే వసామి వః
భర్త కావాలని ఆశించే శకుంతల తన ఇష్టానుసారం వెళ్లిపోవచ్చు. నేను మాత్రం మీ సేవలో నిమగ్నమై, మీ పాదాల వద్దే ఉంటాను.
క్రీడాం వ్యాలమృగైః సార్ధం కరిష్యే న పురా యథా। త్వచ్ఛాసనపరో నిత్యం స్వాధ్యాయం చ కరోమ్యహమ్
ఇంతకు ముందు లాగా అడవిలో జంతువులతో ఆడుకోవడం ఇక చేయను. నేను ఎప్పుడూ మీ మాటలు వినిపడి, నా విద్యాభ్యాసాన్ని శ్రద్ధగా కొనసాగిస్తాను.
ఏవముక్త్వా తు సంశ్లిష్య పాదౌ కణ్వస్య తిష్ఠతః। తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా ప్రరురోద శకున్తలా
ఇలా చెప్పి, కన్వ మహర్షి పాదాలను ఆలింగనం చేశాడు. అతని మాటలు విని శకుంతల కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది.
స్నేహాత్పితుశ్చ పుత్రస్య హర్షశోకసమన్వితా। నిశామ్య రుదతీమార్తాం దౌష్యన్తిర్వాక్యమబ్రవీత్
తండ్రి ప్రేమతో, కుమారుడి ఆనందం–వేదనలతో కూడిన హృదయంతో, శకుంతల బాధతో ఏడుస్తూ ఉండగా, దుశ్యంతుని కుమార్తె ఆమెతో ఇలా మాట్లాడింది.
శ్రుత్వా భగవతో వాక్యం కిం రోదిషి శకున్తలే। గన్తవ్యం కాల్య ఉత్థాయ భర్తృప్రీతిస్వవాస్తి చేత్
పూజ్యులైన వారు చెప్పిన మాటలు విని, ఆమె ఇలా అంది: 'శకుంతల, నీవెందుకు ఏడుస్తున్నావు? భర్తకు ఆనందం కలిగించాలనుకుంటే, రేపు ఉదయం బయలుదేరాలి.'