తత్ర నిత్యం ప్రభవతి స్వయం దేవః ప్రజాపతిః । తం పర్యుపాసతే నిత్యం దేవాః సర్వే మహర్షయః
అక్కడ ప్రజాపతి దేవుడు ఎప్పుడూ స్వయంగా పాలిస్తుంటాడు. దేవతలు, మహర్షులు ఎల్లప్పుడూ ఆయన సేవలో ఉంటారు.
వాగ్భిర్మనోనుకూలాభిః పూజయన్తో జనాధిప। జమ్బూద్వీపాత్ప్రవర్తన్తే రత్నాని వివిధాన్యుత
వాక్కుతో, మనసుతో సమర్పణగా ఆయనను పూజిస్తారు, రాజా. జంబూద్వీపం నుండి అనేక రకాల రత్నాలు ఉత్పన్నమవుతాయి.
ద్వీపేషు తేషు సర్వేషు ప్రజానాం కురుసత్తమ। బ్రహ్మచర్యేణ సత్యేన ప్రజానాం హి దమేన చ
ఆ ద్వీపాలన్నింటిలోనూ, కురు వంశశ్రేష్ఠా, ప్రజలు బ్రహ్మచర్యం, సత్యం, నియమంతో జీవిస్తారు.
ఆరోగ్యాయుఃప్రమాణాభ్యాం ద్విగుణం ద్విగుణం తతః। ఏకో జనపదో రాజన్ద్వీపేష్వేతేషు భారత। ఉక్తా జనపదా యేషు ధర్మశ్చైకః ప్రదృశ్యతే
ఆ ప్రాంతాల్లో ఆరోగ్యం, ఆయుష్షు రెండింతలు పెరుగుతూ ఉంటుంది, భారతా. ప్రతి ద్వీపంలో ఒకే జనపదం ఉంటుంది, అక్కడ ఒకే ధర్మం కనిపిస్తుంది.
ఈశ్వరో దణ్డముద్యమ్య స్వయమేవ ప్రజాపతిః । ద్వీపానేతాన్మహారాజ రక్షంస్తిష్ఠతి నిత్యదా
ప్రజాపతి దేవుడు తన అధికార దండాన్ని ఎత్తి, మహారాజా, ఈ ద్వీపాలను ఎప్పుడూ రక్షిస్తూ ఉంటాడు.
స రాజా స శివో రాజన్స పితా ప్రతితామహః । గోపాయతి నరశ్రేష్ఠ ప్రజాః సజడపణ్డితాః
ఆయనే రాజు, ఆయనే శివుడు, మహారాజా, ఆయనే తండ్రి, తాత. మూర్ఖులు, పండితులు అన్నీ రకాల ప్రజలను, నరశ్రేష్ఠా, ఆయనే కాపాడుతాడు.
భోజనం చాత్ర కౌరవ్య ప్రజాః స్వయముపస్థితమ్ । సిద్ధమేవ మహాబాహో తద్ధి భుఞ్జన్తి నిత్యదా
అక్కడ, కౌరవ్యా, ప్రజలకు ఆహారం తానే తానే సిద్ధంగా లభిస్తుంది. అది ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంటుంది, మహాబాహూ, వారు ప్రతిరోజూ దాన్ని ఆస్వాదిస్తారు.
తతః పరం సమా నామ దృశ్యతే లోకసంస్థితిః। చతురశ్ర మహారాజ త్రయస్త్రింశత్తు మణ్డలమ్
అది దాటి సమ అనే ప్రాంతం కనిపిస్తుంది, అది ప్రాణుల నివాసం. అది చతురస్రాకారంగా ఉంటుంది, మహారాజా, దాని పరిధి ముప్పైమూడు.
తత్ర తిష్ఠన్తి కౌరవ్య చత్వారో లోకసంమతాః। దిగ్గజా భరతశ్రేష్ఠ వామనైరావతాదయః
అక్కడ, కౌరవ్యా, లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందిన నలుగురు దిక్కుగజాలు నిలిచి ఉంటారు, భారతశ్రేష్ఠా. వామన, ఐరావత మొదలైనవారు.
సుప్రతీకస్తదా రాజన్ప్రభిన్నకరటాముఖః। తస్యాహం పరిమాణం తు న సంఖ్యాతుమిహోత్సహే
అక్కడ సుప్రతీక అనే దిక్కుగజం ఉంది, రాజా, దాని తుంగము విరిగిపోయి తెరవబడి ఉంది. దాని పరిమాణాన్ని నేను ఇక్కడ లెక్కించలేను.
అసంఖ్యాతః స నిత్యం హి తిర్యగూర్ధ్వమధస్తథా । తత్ర వై వాయవో వాన్తి దిగ్భ్యః సర్వాభ్య ఏవ హి
అవి లెక్కలేనివిగా, ఎల్లప్పుడూ పైకి, క్రిందకి, అడ్డదారులుగా సంచరిస్తూ ఉంటాయి. అన్ని దిక్కుల నుంచీ ఆ గాలులు ఊదుతూ ఉంటాయి.
అసంబద్ధా మహారాజ తాన్నిగృహ్ణన్తి తే గజాః । పుష్కరైః పద్మసంకాశైర్వికసద్భిర్మహాప్రభైః
అవి ఎలాంటి ఆపుకోలు లేకుండా తిరుగుతున్నప్పుడు, మహారాజా, ఆ గాలులను, వికసించిన పద్మాలతో పోల్చదగిన తమ తుంతులతో, ఆ దిక్కుల ఏనుగులు అడ్డుకుంటాయి.
శతధా పునరేవాశు తే తాన్ముఞ్చన్తి నిత్యశః । శ్వసద్భిర్ముచ్యమానాస్తు దిగ్గజైరిహ మారుతాః । ఆగచ్ఛన్తి మహారాజ తతస్తిష్ఠన్తి వై ప్రజాః
అయితే, ఆ దిక్కుల ఏనుగులు మళ్లీ మళ్లీ వంద విధాలుగా ఆ గాలులను విడిచిపెడతాయి. అవి ఊపిరి తీసేటప్పుడు, ఆ గాలులు బయటకు వస్తాయి. అలా ప్రాణులు ఈ లోకంలో ఉండగలుగుతారు, మహారాజా.
పరో వై విస్తరోఽత్యర్థం త్వయా సఞ్జయ కీర్తితః। దర్శితం ద్వీపసంస్థానముత్తరం బ్రూహి సఞ్జయ
సంజయా, నువ్వు ఈ విశాల ప్రపంచాన్ని ఎంతో వివరంగా వివరించావు. ద్వీపాల ఏర్పాటును చూపించావు. ఇప్పుడు ఉత్తర భాగాన్ని చెప్పు, సంజయా.
ఉక్తా ద్వీపా మహారాజ గ్రహం వై శృణు తత్త్వతః । స్వర్భానోః కౌరవశ్రేష్ఠ యావదేవ ప్రమాణతః
మహారాజా, ద్వీపాల గురించి చెప్పాను. ఇప్పుడు స్వర్భాను అనే గ్రహం గురించి, దాని పరిమాణాన్ని నిజంగా విను, కౌరవులలో శ్రేష్ఠుడా.
పరిమణ్డలో మహారాజ స్వర్భానుః శ్రూయతే గ్రహః । యోజనానాం సహస్రాణి విష్కమ్భో ద్వాదశాస్య వై
మహారాజా, స్వర్భాను అనే గ్రహం వృత్తాకారంగా ఉంటుందని చెబుతారు. దాని వ్యాసం పన్నెండు వేల యోజనాలు.
పరిణాహేన షట్త్రింశద్విపులత్వేన చానఘ । షష్టిమాహుః శతాన్యస్య బుధాః పౌరాణికాస్తథా
దాని పరిధి ముప్పై ఆరు వేల యోజనాలు, దాని వెడల్పు అరవై వేల యోజనాలు అని పండితులు, పురాణవేత్తలు చెబుతారు, పాపరహితుడా.
చన్ద్రమాస్తు సహస్రాణి రాజన్నేకాదశ స్మృతః । విష్కమ్భేణ కురుశ్రేష్ఠ త్రయస్త్రింశత్తు మణ్డలమ్
మహారాజా, చంద్రునికి పదకొండు వేల యోజనాల వ్యాసం ఉందని, దాని వలయం ముప్పై మూడు వేల యోజనాలు అని, కురు వంశ శ్రేష్ఠుడా, చెబుతారు.
ఏకోనషష్టివిష్కమ్భం శీతరశ్మేర్మహాత్మనః
చల్లని కాంతిని ప్రసరించే ఆ మహాత్ముడైన చంద్రుని వ్యాసం యాభై తొమ్మిది వేల యోజనాలు.
సూర్యస్త్వష్టౌ సహస్రాణి ద్వే చాన్యే కురునన్దన। విష్కమ్భేణ తతో రాజన్మణ్డలం త్రింశతా సమమ్
కురునందనా, సూర్యుని వ్యాసం ఎనిమిది వేల యోజనాలు, మరో రెండు వేల యోజనాలు కలిపి, మొత్తం పదివేల యోజనాలు. దాని వలయం ముప్పై వేల యోజనాలు, రాజా.
అష్టపఞ్చాశతం రాజన్విపులత్వేన చానఘ। శ్రూయతే పరమోదారః పతగోఽసౌ విభావసుః
రాజా, విభావసు అనే మహోన్నతమైన పక్షికి వెడల్పు యాభై ఎనిమిది వేల యోజనాలు అని చెబుతారు. అతడు అత్యంత కీర్తిశాలి.
ఏతత్ప్రమాణమర్కస్య నిర్దిష్టమిహ భారత । స రాహుశ్ఛాదయత్యేతౌ యథాకాలం మహాత్తయా
భారతా, సూర్యుని పరిమాణం ఇక్కడ ఇలా వివరించబడింది. రాహువు తన గొప్ప రూపంతో ఈ రెండింటినీ సమయానికి కప్పేస్తాడు.
చన్ద్రాదిత్యౌ మహారాజ సంక్షేపోఽయముదాహృతః । ఇత్యేతత్తే మహారాజ పృచ్ఛతః శాస్త్రచక్షుషా
మహారాజా, చంద్రుడు, సూర్యుడు గురించి సంక్షిప్తంగా చెప్పాను. నీవు అడిగిన ప్రకారం, శాస్త్రజ్ఞానంతో ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి, మహారాజా.
సర్వముక్తం యథాతత్త్వం తస్మాచ్ఛమమవాప్నుహి । యథోద్దిష్టం మయా ప్రోక్తం సనిర్మాణమిదం జగత్
అన్నీ నిజంగా చెప్పబడ్డాయి. అందువల్ల నీవు మనసుకు శాంతిని పొందు. నేను వివరించిన విధంగా ఈ జగత్తు అన్ని రూపాలతో ఉంది.
తస్మాదాశ్వస కౌరవ్య పుత్రం దుర్యోధనం ప్రతి। శ్రుత్వేదం భరతశ్రేష్ఠ భూమిపర్వ మనోనుగమ్
కౌరవుడా, నీ కుమారుడు దుర్యోధనుని గురించి ధైర్యంగా ఉండు. ఇది వినిన తరువాత, భరత వంశ శ్రేష్ఠుడా, భూమి భాగాన్ని గురించి నీ మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉంటుంది.
శ్రీమాన్భవతి రాజన్యః సిద్ధార్థః సాధుసంమతః । ఆయుర్బలం చ కీర్తిశ్చ తస్య తేజశ్చ వర్ధతే
ఒక రాజవంశీయుడు శ్రీమంతుడవుతాడు, సఫలుడవుతాడు, సద్గుణులచే గౌరవించబడతాడు. అతని ఆయుర్దాయం, బలము, కీర్తి, తేజస్సు అన్నీ పెరుగుతాయి.
యః శృణోతి మహీపాల పర్వణీదం యతవ్రతః । ప్రీయన్తే పితరస్తస్య తథైవ చ పితామహాః
భూమిని పాలించే రాజా, ఎవరైనా నియమంగా ఈ భాగాన్ని వినితే, అతనికి పితృదేవతలు, అలాగే తాతలు సంతోషిస్తారు.
ఇదం తు భారతం వర్షం యత్ర వర్తామహే వయమ్। పూర్వైః ప్రవర్తితం పుణ్యం తత్సర్వం శ్రుతవానసి
ఇప్పుడు మనం నివసిస్తున్న ఈ భారత దేశాన్ని, పుర్వీకులు పవిత్రంగా స్థాపించారు. ఆ సంగతులన్నీ నీవు ఇప్పుడు విన్నావు.
అథ గావల్గణిర్విద్వాన్సంయుగాదేత్య భారత। ప్రత్యక్షదర్శీ సర్వస్య భూతభవ్యభవిష్యవిత్
ఓ భారతా, అన్నీ కాలాలను ప్రత్యక్షంగా తెలిసిన, గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తు విషయాలను తెలుసు గావల్గణుడు యుద్ధ భూమిలోనుంచి వచ్చాడు.
ధ్యాయతే ధృతరాష్ట్రాయ సహసోత్పత్య దుఃఖితః । ఆచష్ట నిహతం భీష్మం భరతానాం పితామహమ్
ఆయన మనసులో ధ్యానం చేస్తున్న ధృతరాష్ట్రుని దగ్గరకు త్వరగా, విచారంతో వచ్చి, భారతుల పితామహుడు భీష్ముడు హతుడయ్యాడని తెలిపాడు.