అష్టాదశ సహస్రాణి యోజనాని విశాంపతే। షట్ శతాని చ పూర్ణాని విష్కమ్భో జమ్బుపర్వతః
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, జంబు పర్వతానికి వెడల్పు పదివెయ్యి ఎనుబది ఆరు వందల యోజనాలు ఉంది.
లావణస్య సముద్రస్య విష్కమ్భో ద్విగుణః స్మృతః । నానాజనపదాకీర్ణో మణివిద్రుమచిత్రితః
అలాగే ఉప్పు సముద్రానికి వెడల్పు దాని కంటే రెట్టింపు. అక్కడ అనేక ప్రజలు నివసిస్తున్నారు, మణులు, పద్మరాగాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
నైకధాతువిచిత్రైశ్చ పర్వతైరుపశోభితః। సిద్ధచారణసంకీర్ణః సాగరః పరిమణ్డలః
ఆ వృత్తాకార సముద్రం ఎన్నో లోహాలూ, ఖనిజాల పర్వతాలతో అందంగా ఉంది. అక్కడ సిద్ధులు, చారణులు సమూహంగా ఉంటారు.
శాకద్వీపం చ వక్ష్యామి యథావదిహ పార్థివ । శృణు మే త్వం యథాన్యాయం బ్రువతః కురునన్దన
పార్థివా, ఇప్పుడు నేను నీకు శాక ద్వీపాన్ని యథావిధిగా వివరించబోతున్నాను. కురునందన, నేను చెప్పేది జాగ్రత్తగా విను.
జమ్బూద్వీపపరమాణేన ద్విగుణః స నరాధిప । విష్కమ్భేణ మహారాజ సాగరోఽపి విభాగశః
మహారాజా, శాక ద్వీపానికి వెడల్పు జంబూ ద్వీపానికి రెట్టింపు. దాని చుట్టూ సముద్రం కూడా అంతే పరిమాణంలో ఉంది.
క్షీరోదో భరతశ్రేష్ఠ యేన సంపరివారితాః । తత్ర పుణ్యా జనపదాస్తత్ర న మ్రియతే జనః। కుత ఏవ హి దుర్భిక్షం క్షమాతేజోయుతా హి తే
భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ ద్వీపాన్ని క్షీరసముద్రం చుట్టి ఉంది. అక్కడ జనపదాలు పవిత్రంగా ఉంటాయి, ప్రజలు మరణించరు. భూమి శక్తి, తేజస్సుతో నిండిన వారు కావడంతో అక్కడ దుర్భిక్షం ఉండదు.
శాకద్వీపస్య సంక్షేపో యథావద్భరతర్షభ। ఉక్త ఏష మహారాజ కిమన్యత్కథయామి తే
భరతులలో పౌరుషశాలి, శాక ద్వీపం సంగ్రహంగా ఎలా ఉందో చెప్పాను మహారాజా. ఇంకా ఏమి చెప్పాలనుకుంటున్నావు?
శాకద్వీపస్య సంక్షేపో యథావదిహ సఞ్జయ । ఉక్తస్త్వయా మహాప్రాజ్ఞ విస్తరం బ్రూహి తత్త్వతః
సంజయా, నీవు శాక ద్వీపాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించావు. ఇప్పుడు దాని పూర్తి వివరాన్ని నిజంగా చెప్పు మహాపండితా.
తథైవ పర్వతా రాజన్సప్తాత్ర మణిభూషితాః। రత్నాకరాస్తథా నద్యస్తేషాం నామాని మే శృణు
ఓ రాజా, ఇక్కడ కూడా మణులతో అలంకరించబడిన ఏడు పర్వతాలు, రత్న ఖనిజాలు, నదులు ఉన్నాయి. వాటి పేర్లు నా నుండి విను.
అతీవ గుణవత్సర్వం తత్ర పుణ్యం జనాధిప
ఓ జనాధిపతి, అక్కడ ఉన్న ప్రతిదీ చాలా ఉత్తమమైనది, పవిత్రమైనదే.
దేవర్షిగన్ధర్వయుతః ప్రథమో మేరురుచ్యతే। ప్రాగాయతో మహారాజ మలయో నామ పర్వతః
మొదటి పర్వతం మేరు, అది దేవతలు, ఋషులు, గంధర్వులతో కూడి ఉంటుంది. తూర్పున మలయ అనే గొప్ప పర్వతం విస్తరించి ఉంది.
తతో మేఘాః ప్రవర్తన్తే ప్రభవన్తి చ సర్వశః । తతః పరేణ కౌరవ్య జలధారో మహాగిరిః
అక్కడి నుండి మేఘాలు ఏర్పడి అన్ని విధాలుగా వ్యాపిస్తాయి. ఆ తరువాత, కౌరవా, జలధార అనే మహాపర్వతం ఉంది.
తతో నిత్యుముపాదత్తే వాసవః పరమం జలమ్। తతో వర్షం ప్రభవతి వర్షకాలే జనేశ్వర
అక్కడి నుండి ఇంద్రుడు ఎప్పుడూ ఉత్తమమైన నీటిని తీసుకుంటాడు. అక్కడి నుంచే వర్షకాలంలో వర్షం కురుస్తుంది, ఓ ప్రజల అధిపతీ.
ఉచ్చైర్గిరీ రైవతకో యత్ర నిత్యం ప్రతిష్ఠితా। రేవతీ దివి నక్షత్రం పితామహకృతో విధిః
అక్కడ ఎప్పుడూ ఉన్న ఎత్తైన రైవతక పర్వతం ఉంది. అక్కడే రేవతి అనే నక్షత్రం ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉంటుంది, అది పితామహుడు నిర్ణయించిన విధి.
ఉత్తరేణ తు రాజేన్ద్ర శ్యామో నామ మహాగిరిః । నవమేఘప్రభః ప్రాంశుః శ్రీమానుజ్జ్వలవిగ్రహః । యతః శ్యామత్వమాపన్నాః ప్రజా జనపదేశ్వర
ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తర దిశలో శ్యామ అనే మహాపర్వతం ఉంది. అది కొత్త మేఘంలా నల్లగా, ఎత్తుగా, కాంతివంతంగా, మహిమాన్వితంగా ఉంటుంది. అక్కడి నుంచే ప్రజలకు నల్లటి వర్ణం వచ్చింది, ఓ జనపదాధిపతీ.
సుమహాన్సంశయో మేఽద్య ప్రోక్తోఽయం సఞ్జయ త్వయా। ప్రజాః కథం సూతపుత్ర సంప్రాప్తాః శ్యామతామిహ
సంజయా, నువ్వు నేడు నా పెద్ద సందేహాన్ని చెప్పావు. ఇక్కడి ప్రజలకు నల్లటి వర్ణం ఎలా వచ్చిందో వివరించు, ఓ రథికుని కుమారుడా.
సర్వేష్వేవ మహారాజ ద్వీపేషు కురునన్దన। గౌరః కృష్ణశ్చ పతగస్తయోర్వర్ణాన్తరే నృప
ఓ రాజా, కురు వంశజా, అన్ని ద్వీపాలలో ఆ పక్షి తెలుపు రంగులోను నలుపు రంగులోను ఉంటుంది. ఈ రెండింటికీ మధ్య రంగులో తేడా ఉంటుంది.
శ్యామో యస్మాత్ప్రవృత్తో వై తస్మాచ్ఛ్యామో గిరిఃస్మృతః
ఆ కొండ నలుపు రంగులో ఉండడం వల్ల దానిని 'శ్యామం' అని పిలుస్తారు.
తతః పరం కౌరవేన్ద్ర దుర్గశైలో మహోదయః । కేసరః కేసరయుతో యతో వాతః ప్రవర్తతే
అంతటివాడా కౌరవేంద్రా, ఆ తరువాత దుర్గ అనే గొప్ప కొండ ఉంది. అది ఎంతో ఎత్తుగా, బంగారు పుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. అక్కడినుంచి గాలి ఊదిపోతుంది.
తేషాం యోజనవిష్కమ్భో ద్విగుణః ప్రవిభాగశః। వర్షాణి తేషు కౌరవ్య సప్తోక్తాని మనీషిభిః
అవి రెండింతలు వెడల్పుగా విభజించబడి ఉంటాయి, కౌరవ్యా. ఆ ప్రాంతాల్లో ఏడింటిని జ్ఞానులు పేర్కొన్నారు.
మహామేరుర్మహాకాశో జలదః కుముదోత్తరః । జలధారో మహారాజ సుకుమార ఇతి స్మృతః
మహామేరు, మహాకాశం, జలద, కుముదోత్తర, జలధార, ఓ రాజా, ఇంకా సుకుమార అని గుర్తించబడతాయి.
రేవతస్య తు కౌమారః శ్యామస్య మణికాఞ్చనః । కేసరస్యాథ మౌదాకీ పరేణ తు మహాపుమాన్
రేవత కొండకు కౌమారము, శ్యామ కొండకు మణికాంచనము, కేసర కొండకు మౌదాకి, చివరిదానికి మహాపుమాను చెందుతాయి.
పరివార్య తు కౌరవ్య దైర్ఘ్యం హ్రస్వత్వమేవ చ। జమ్బూద్వీపేన సంక్యాతస్తస్య మధ్యే మహాద్రుమః
కౌరవ్యా, అవన్నీ పొడవులోనూ పొడుగులోనూ చుట్టుముట్టి జంబూద్వీపం ఉంది. దాని మధ్యలో ఒక గొప్ప చెట్టు ఉంది.
శాకో నామ మహారాజ ప్రజా తస్య సదానుగా। తత్ర పుణ్యా జనపదాః పూజ్యతే తత్ర శంకరః
ఓ రాజా, దానిని శాక అని పిలుస్తారు. దాని ప్రజలు ఎప్పుడూ దానిని అనుసరిస్తారు. అక్కడ పవిత్రమైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి, అక్కడ శివుడు పూజించబడతాడు.
తత్ర గచ్ఛన్తి సిద్ధాశ్చ చారణా దైవతాని చ। ధార్మికాశ్చ ప్రజా రాజంశ్చత్వారోఽతీవ భారత
అక్కడ సిద్ధులు, చారణులు, దేవతలు వెళ్తారు. అక్కడ ప్రజలు, ఓ భారతా, నాలుగు వర్గాలవారు, ఎంతో ధార్మికులు.
వర్ణాః స్వకర్మనిరతా న చ స్తేనోఽత్ర దృశ్యతే । దీర్ఘాయుషో మహారాజ జరామృత్యువివర్జితాః
వారు తమ తమ కర్తవ్యాలలో నిమగ్నంగా ఉంటారు. అక్కడ దొంగలు కనబడరు. వారు దీర్ఘాయుష్కులు, ఓ రాజా, వారిలో వృద్ధాప్యమూ మరణమూ ఉండవు.
ప్రజాస్తత్ర వివర్ధన్తే వర్షాస్వివ సముద్రగాః। నద్యః పుణ్యజలాస్తత్ర గఙ్గా చ బహుధా గతా
అక్కడ ప్రజలు వర్షాకాలంలో నదులు సముద్రానికి పోయినట్లుగా అభివృద్ధి చెందుతారు. అక్కడ పవిత్రమైన నదులు ఉన్నాయి, గంగా అనేక రూపాల్లో ప్రవహిస్తుంది.
సుకుమారీ కుమారీ చ శీతాశీ వేణికా తథా। మహానదీ చ కౌరవ్య తథా మణిజలా నదీ
సుకుమారి, కుమారి, శీతాశి, వేణికా, ఇంకా ఓ కౌరవ్యా, ఒక మహానది, మణులాంటి నీళ్ళు కలిగిన నది కూడా ఉన్నాయి.
చక్షుర్వర్ధనికా చైవ నదీ భరతసత్తమ । తత్ర ప్రవృత్తాః పుణ్యోదా నద్యః కురుకులోద్వహ
చక్షుర్వర్ధనిక అనే నది కూడా అక్కడ ఉంది, ఓ భారత శ్రేష్ఠా. అక్కడ పవిత్రమైన నీళ్ళు కలిగిన నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి, కురు వంశోద్ధారకా.
సహస్రాణాం శతాన్యేవ యతో వర్షతి వాసవః । న తాసాం నామధేయాని పరిమాణం తథైవ చ
అక్కడ వాసవుడు వర్షం కురిపించే చోట వేలాది శతకాలు నదులు ఉన్నాయి. వాటి పేర్లు, పరిమాణాలు ఎవరికీ తెలియవు.