యథావిధి యథాన్యాయం క్రియాః సర్వాస్త్వకారయత్। దన్తైః శుక్లైః శిఖరిభిఃసింహసంహననోఽభవత్
కణ్వుడు అన్ని కర్మలను నియమానుసారం, న్యాయంగా నిర్వహించాడు. ఆ బాలుడు దంతాలు దంతపాలు లాగా తెల్లగా, శరీరం సింహంలా బలంగా పెరిగాడు.
చక్రాఙ్కితకరః శ్రీమాన్స్వయం విష్ణురివాపరః। `చతుష్కిష్కుర్మహాతేజా మహామూర్ధా మహాబలః
ఆ బాలుని చేతిపై చక్రం గుర్తు మెరిసింది. అతడు మహాతేజస్సుతో, పరిపూర్ణంగా, విశ్ణువు లాంటి వాడిగా, విస్తారమైన ఛాతితో, గొప్ప బలంతో కనిపించాడు.
కుమారో దేవగర్భాభః స తత్రాశు వ్యవర్ధత। `ఋషేర్భయాత్తు దుష్యన్తః స్మరన్నైవాహ్వయత్తదా
దేవతా కుమారుడిలా కనిపించే ఆ బాలుడు అక్కడ త్వరగా పెరిగిపోతూ ఉండగా, ఋషిని భయపడి, దుశ్యంతుడు అతడిని పిలవకపోయాడు, అయినా మనసులో మాత్రం గుర్తు చేసుకున్నాడు.
గతే కాలే తు మహతి న సస్మార తపోధనామ్।' షడ్వర్షేషు తతో బాలః కణ్వాశ్రమపదం ప్రతి
చాలా కాలం గడిచినా రాజు ఆ తపస్విని గురించి ఆలోచించలేదు. ఆరు సంవత్సరాలు అయిన తర్వాత ఆ బాలుడు కణ్వాశ్రమం వైపు వెళ్లాడు.
వ్యాఘ్రాన్సింహాన్వరాహాంశ్చ వృకాంశ్చ మహిషాంస్తథా। `ఋక్షాంశ్చాభ్యహనద్వ్యాలాన్పద్భ్యామాశ్రమపీడకాన్
ఆశ్రమాన్ని ఇబ్బంది పెట్టే పులులు, సింహాలు, పందులు, నక్కలు, ఎద్దులు, ఎలుగుబంట్లు వంటి అడవి జంతువులను తన కాళ్లతో కొట్టి పడగొట్టాడు.
బలాద్భుజాభ్యాం సంగృహ్య బలవాన్సంనియమ్య చ।' బద్ధ్వా వృక్షేషు దౌష్యన్తిరాశ్రమస్య సమన్తతః
తన బలంతో ఆ జంతువులను చేతులతో పట్టుకుని, అదుపులోకి తెచ్చి, ఆశ్రమం చుట్టూ ఉన్న చెట్లకు కట్టేశాడు.
ఆరురోహ ద్రుమాంశ్చైవ క్రీడన్స్మ పరిధావతి। `వనం చ లోడయామాస సింహవ్యాఘ్రగణైర్వృతమ్
ఆ బాలుడు చెట్లపైకి ఎక్కుతూ, ఆడుకుంటూ, పరుగెత్తుతూ, సింహాలు పులులతో నిండిన అడవిలో స్వేచ్ఛగా తిరిగాడు.
తతశ్చ రాక్షసాన్సర్వాన్పిశాచాంశ్చ రిపూన్రణే। ముష్టియుద్ధేన తాన్హత్వా ఋషీనారాధయత్తదా
తర్వాత యుద్ధంలో తన ముష్టులతో రాక్షసులను, పిశాచులను చంపి, మహర్షులను సంతోషింపజేశాడు.
కశ్చిద్దితిసుతస్తం తు హన్తుకామో మహాబలః। వధ్యమానాంస్తు దైతేయానమర్షీ తం సమభ్యయాత్
ఒకసారి, దైత్యులను చంపుతున్నందుకు కోపంతో ఉన్న ఒక బలవంతుడైన దితి కుమారుడు, ఆ బాలుడిని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో వచ్చాడు.
తమాగతం ప్రహస్యైవ బాహుభ్యాం పరిగృహ్య చ। దృఢం చాబధ్య బాహుభ్యాం పీడయామాస తం తదా
ఆయన వచ్చినప్పుడు, బాలుడు నవ్వుతూ, తన చేతులతో అతడిని బలంగా పట్టుకుని, గట్టిగా కట్టేసి, నొక్కిపెట్టాడు.
మర్దితో న శశాకాస్మాన్మోచితుం బలవత్తయా। ప్రాక్రోశద్భైరవం తత్ర ద్వారేభ్యో నిఃసృతం త్వసృక్
బాలుని బలానికి తట్టుకోలేక, అతడు తనను విడిపించుకోలేకపోయాడు. అతని నోటి నుంచి రక్తం కారుతూ, ద్వారాల వద్ద భయంగా అరవసాగాడు.
తేన శబ్దేన విత్రస్తా మృగాః సింహాదయో గణాః। సుస్రువుశ్చ శకృన్మూత్రమాశ్రమస్థాశ్చ సుస్రువుః
ఆ అరుపు విని, జింకలు, సింహాలు మొదలైన జంతు గుంపులు భయంతో పారిపోయాయి. ఆశ్రమంలో ఉన్నవారు కూడా భయంతో శరీర నియంత్రణ కోల్పోయారు.
నిరసుం జానుభిః కృత్వా విససర్జ చ సోఽపతత్। తద్దృష్ట్వా విస్మయం జగ్ముః కుమారస్య విచేష్టితమ్
ఆ దైత్యుడు మోకాళ్లమీద నెమ్మదిగా లాగుకుంటూ వెళ్లి, తప్పించుకుని పడిపోయాడు. ఇది చూసి అందరూ ఆ బాలుడి కార్యాలకు ఆశ్చర్యపోయారు.
నిత్యకాలం వధ్యమానా దైతేయా రాక్షసైః సహ। కుమారస్య భయాదేవ నైవ జగ్ముస్తదాశ్రమమ్
బాలుడు వారిని తరచూ సంహరిస్తుండగా, దైత్యులు, రాక్షసులు అతడిని భయపడి ఇక ఆశ్రమానికి దగ్గరకి రాలేకపోయారు.
తతోఽస్య నామ చక్రుస్తే కణ్వాశ్రమనివాసినః। కణ్వేన సహితాః సర్వే దృష్ట్వా కర్మాతిమానుషమ్
ఆ బాలుడు చేసిన అద్భుత కార్యాలను చూసి, కణ్వుడు సహా ఆశ్రమవాసులు అందరూ కలిసి అతడికి ఒక పేరు పెట్టారు.
అస్త్వయం సర్వదమనః సర్వం హి దమయత్యసౌ। స సర్వదమనో నామ కుమారః సమపద్యత
'ఇతడు అన్నీ జయించగలడు కనుక ఇతడికి సర్వదమనుడు అనే పేరు ఉండాలి' అని నిర్ణయించి, ఆ బాలుడికి సర్వదమనుడు అనే పేరు పెట్టారు.
విక్రమేణౌజసా చైవ బలేన చ సమన్వితః। `అప్రేషయతి దుష్యన్తే మహిష్యాస్తనయస్య చ
పరాక్రమం, బలాన్ని, శక్తిని కలిగి ఉన్నవాడు బాధపడుతున్నవారిని, రాణినీ కుమారునినీ, ఎప్పుడూ దూరం చేయడు.
పాణ్డుభావపరీతాఙ్గీం చిన్తయా సమభిప్లుతామ్। లమ్బాలకాం కృశాం దీనాం తథా మలినవాససమ్
ఆమె శరీరం చంద్రునిలా వెలుతురు కోల్పోయి, ఆలోచనలతో మునిగి, జుట్టు వదిలిపడి, క్షీణించి, దుఃఖంతో, మురికైన వస్త్రాలు ధరించి ఉంది.
శకున్తలాం చ సంప్రేక్ష్య ప్రదధ్యౌ స మునిస్తదా। శాస్త్రాణి సర్వవేదాశ్చ ద్వాదశాబ్దస్య చాభవన్
అలాంటి శకుంతలను చూసి, ఆ ఋషి అన్ని శాస్త్రాలు, వేదాలు, పన్నెండు సంవత్సరాలు గుర్తు చేసుకున్నాడు.
తం కుమారమృషిర్దృష్ట్వా కర్మ చాస్యాతిమానుషమ్। సమయో యౌవరాజ్యాయ ఇత్యనుధ్యాయ స ద్విజః
ఆ బాలుడిని, అతని అసాధారణమైన కార్యాలను చూసి, ఋషి యువరాజ్యాభిషేకానికి సమయం వచ్చిందని భావించాడు.
శృణు భద్రే మమ సుతే మమ వాక్యం శుచిస్మితే
నాకు ప్రియమైన కుమార్తె, స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా, నా మాట విను.
పతివ్రతానాం నారీణాం విశిష్టమితి చోచ్యతే। పతిశుశ్రూషణం పూర్వం మనోవాక్కాయచేష్టితైః
పతివ్రతలైన స్త్రీలకు, మనస్సుతో, మాటతో, చేతలతో భర్తకు సేవ చేయడమే ప్రధాన కర్తవ్యం అని చెబుతారు.
అనుజ్ఞాతా మయా పూర్వం పూజయైతద్వ్రతం తవ। ఏతేనైవ చ వృత్తేన పుణ్యాఁల్లోకానవాప్య చ
నీవు నా అనుమతితో ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించావు. ఈ నడవడితో పుణ్య లోకాలను పొందుతావు.
తస్యాన్తే మానుషే లోకే విశిష్టాం తప్స్యసే శ్రియమ్। తస్మాద్భద్రేఽద్య యాతవ్యం సమీపం పౌరవస్య హ
ఇది పూర్తయిన తర్వాత, మానవ లోకంలో నీవు గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతావు. అందువల్ల, ప్రియమైనవాడా, నేడు పౌరవుని సమీపానికి వెళ్లాలి.
స్వయం నాయాతి మత్వా తే గతం కాలం శుచిస్మితే। గత్వాఽఽరాధయ రాజానం దుష్యన్తం హితకామ్యయా
అతను స్వయంగా రాకపోవడం, సమయం గడిచిపోయిందని భావించడం వల్ల, స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా, నీవు వెళ్లి రాజు దుశ్యంతుని మేలు కోరుతూ ప్రార్థించు.
దౌష్యన్తిం యౌవరాజ్యస్థం దృష్ట్వా ప్రీతిమవాప్స్యసి। దేవతానాం గురూణాం చ క్షత్రియాణాం చ భామిని
దౌష్యంతి యువరాజ్య పదవిలో ఉన్న దుశ్యంతుని చూసి నీవు ఆనందపడతావు. దేవతలు, పెద్దలు, క్షత్రియులు అందరూ సంతోషిస్తారు, అందమైనవాడా.
భర్తౄణాం చ విశేషేమ హితం సంగమనం భవేత్। తస్మాత్పుత్రి కుమారేణ గన్తవ్యం మత్ప్రియేప్సయా
భర్తలకు ముఖ్యంగా కలయిక మేలు చేస్తుంది. అందువల్ల కుమార్తె, నా ఆనందం కోసం నీవు కుమారుడితో కలిసి వెళ్లాలి.
ప్రతివాక్యం న దద్యాస్త్వం శపితా మమ పాదయోః
నీవు ఏ ప్రతివాక్యం చెప్పకూడదు. నా ఆజ్ఞకు లోబడినవాడివి.
ఏవముక్త్వా సుతాం తత్ర పౌత్రం కణ్వోఽభ్యభాషత। పరిష్వజ్య చ బాహుభ్యాం మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ పౌరవమ్
అలా తన కుమార్తెతో చెప్పి, కణ్వుడు తన మనవడిని చేతులతో ఆలింగనం చేసి, తల ముద్దాడి పలికాడు.
సోమవంశోద్భవో రాజా దుష్యన్త ఇతి విశ్రుతః। తస్యాగ్రమహిషీ చైషా తవ మాతా శుచివ్రతా
సోమ వంశంలో పుట్టిన రాజు దుశ్యంతుడు ప్రసిద్ధుడు. ఈ స్వచ్ఛమైన వ్రతాన్ని ఆచరించేవారు అతని ప్రధాన రాణి, నీ తల్లి.