మహోత్సాహా మహాత్మానో ధార్మికాః సత్యవాదినః। ప్రియదర్శనా వపుష్మన్తో మహావీర్యా ధనుర్ధరాః
వారు మహోత్సాహులు, మహాత్ములు, ధార్మికులు, సత్యవాదులు, అందంగా కనిపించే వారు, శరీరసంపన్నులు, మహావీరులు, విలువిద్యలో నిపుణులు.
వరార్హా యుధి జాయన్తే క్షత్రియాః శూరసత్తమాః। త్రేతాయాం క్షత్రియా రాజన్సర్వే వై చక్రవర్తినః
పోరాటంలో గౌరవానికి అర్హులైన, శూరులైన క్షత్రియులు జన్మిస్తారు; త్రేతాయుగంలో, రాజా, అందరూ క్షత్రియులు సామ్రాట్లు అవుతారు.
సర్వవర్ణాశ్చ జాయన్తే సదా చైవ చ ద్వాపరే । మహోత్సాహా వీర్యవన్తః పరస్పరజయైషిణః
ద్వాపరయుగంలో అన్ని వర్ణాలవారు ఎప్పుడూ జన్మిస్తారు; వారు మహోత్సాహంతో, వీర్యంతో, ఒకరినొకరు జయించాలనే తపనతో ఉంటారు.
తేజసాల్పేన సంయుక్తాః క్రోధనాః పురుషా నృప। లుబ్ధా అనృతకాశ్చైవ తిష్యే జాయన్తి భారత
రాజా, తిష్యయుగంలో పురుషులు తక్కువ తేజస్సుతో, కోపానికి లోనయ్యే వారు, లోభులు, అబద్ధాలు చెప్పే వారు జన్మిస్తారు, ఓ భారత.
ఈర్ష్యా మానస్తథా క్రోధో మాయాఽసూయా తథైవ చ। తిష్యే భవతి భూతానాం రాగో లోభశ్చ భారత
తిష్యయుగంలో, ఓ భారత, ప్రజలకు ఈర్ష్య, గర్వం, కోపం, మాయ, అసూయ, అలాగే కామం, లోభం పెరుగుతాయి.
సంక్షేపో వర్తతే రాజన్ద్వాపరేఽస్మిన్నరాధిప । గుణోత్తరం హైమవతం హరివర్షం తతః పరమ్
రాజా, ఈ ద్వాపరయుగంలో క్షీణత వస్తుంది; ఆ తరువాత హిమవంతుని ప్రాంతం, హరివర్షం గుణాలలో శ్రేష్ఠంగా ఉంటాయి.
జమ్బూఖణ్డస్త్వయా ప్రోక్తో యథావదిహ సఞ్జయ। విష్కమ్భమస్య ప్రబ్రూహి పరిమాణం తు తత్త్వతః
సంజయా, నువ్వు జంబూద్వీపాన్ని సరిగ్గా వివరించావు; ఇప్పుడు దాని వెడల్పు, నిజమైన పరిమాణం చెప్పు.
సముద్రస్య ప్రమాణం చ సమ్యగచ్ఛిద్రదర్శనమ్ । శాకద్వీపం చ మే బ్రూహి కుశద్వీపం చ సఞ్జయ
సముద్ర పరిమాణాన్ని, దాని నిజమైన విస్తారాన్ని, అలాగే శాకద్వీపం, కుశద్వీపం గురించి కూడా నాకు వివరించు, సంజయా.
శాల్మలిం చైవ తత్త్వేన క్రౌఞ్చద్వీపం తథైవ చ। బ్రూహి గావల్గణే సర్వం రాహోః సోమార్కయోస్తథా
గావల్గణా, నీవు నాకు శాల్మలీ ద్వీపం, క్రౌంచ ద్వీపం, అలాగే రాహు, చంద్రుడు, సూర్యుడు — వీటిని కూడా పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు.
రాజన్సుబహవో ద్వీపా యైరిదం సన్తతం జగత్। సప్త ద్వీపాన్ప్రవక్ష్యామి చన్ద్రాదిత్యౌ గ్రహం తథా
ఓ రాజా, ఈ లోకమంతా ఎన్నో ద్వీపాలతో నిండిపోయింది. ఇప్పుడు నేను ఏడు ద్వీపాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలు గురించి వివరిస్తాను.
అష్టాదశ సహస్రాణి యోజనాని విశాంపతే। షట్ శతాని చ పూర్ణాని విష్కమ్భో జమ్బుపర్వతః
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, జంబు పర్వతానికి వెడల్పు పదివెయ్యి ఎనుబది ఆరు వందల యోజనాలు ఉంది.
లావణస్య సముద్రస్య విష్కమ్భో ద్విగుణః స్మృతః । నానాజనపదాకీర్ణో మణివిద్రుమచిత్రితః
అలాగే ఉప్పు సముద్రానికి వెడల్పు దాని కంటే రెట్టింపు. అక్కడ అనేక ప్రజలు నివసిస్తున్నారు, మణులు, పద్మరాగాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
నైకధాతువిచిత్రైశ్చ పర్వతైరుపశోభితః। సిద్ధచారణసంకీర్ణః సాగరః పరిమణ్డలః
ఆ వృత్తాకార సముద్రం ఎన్నో లోహాలూ, ఖనిజాల పర్వతాలతో అందంగా ఉంది. అక్కడ సిద్ధులు, చారణులు సమూహంగా ఉంటారు.
శాకద్వీపం చ వక్ష్యామి యథావదిహ పార్థివ । శృణు మే త్వం యథాన్యాయం బ్రువతః కురునన్దన
పార్థివా, ఇప్పుడు నేను నీకు శాక ద్వీపాన్ని యథావిధిగా వివరించబోతున్నాను. కురునందన, నేను చెప్పేది జాగ్రత్తగా విను.
జమ్బూద్వీపపరమాణేన ద్విగుణః స నరాధిప । విష్కమ్భేణ మహారాజ సాగరోఽపి విభాగశః
మహారాజా, శాక ద్వీపానికి వెడల్పు జంబూ ద్వీపానికి రెట్టింపు. దాని చుట్టూ సముద్రం కూడా అంతే పరిమాణంలో ఉంది.
క్షీరోదో భరతశ్రేష్ఠ యేన సంపరివారితాః । తత్ర పుణ్యా జనపదాస్తత్ర న మ్రియతే జనః। కుత ఏవ హి దుర్భిక్షం క్షమాతేజోయుతా హి తే
భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ ద్వీపాన్ని క్షీరసముద్రం చుట్టి ఉంది. అక్కడ జనపదాలు పవిత్రంగా ఉంటాయి, ప్రజలు మరణించరు. భూమి శక్తి, తేజస్సుతో నిండిన వారు కావడంతో అక్కడ దుర్భిక్షం ఉండదు.
శాకద్వీపస్య సంక్షేపో యథావద్భరతర్షభ। ఉక్త ఏష మహారాజ కిమన్యత్కథయామి తే
భరతులలో పౌరుషశాలి, శాక ద్వీపం సంగ్రహంగా ఎలా ఉందో చెప్పాను మహారాజా. ఇంకా ఏమి చెప్పాలనుకుంటున్నావు?
శాకద్వీపస్య సంక్షేపో యథావదిహ సఞ్జయ । ఉక్తస్త్వయా మహాప్రాజ్ఞ విస్తరం బ్రూహి తత్త్వతః
సంజయా, నీవు శాక ద్వీపాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించావు. ఇప్పుడు దాని పూర్తి వివరాన్ని నిజంగా చెప్పు మహాపండితా.
తథైవ పర్వతా రాజన్సప్తాత్ర మణిభూషితాః। రత్నాకరాస్తథా నద్యస్తేషాం నామాని మే శృణు
ఓ రాజా, ఇక్కడ కూడా మణులతో అలంకరించబడిన ఏడు పర్వతాలు, రత్న ఖనిజాలు, నదులు ఉన్నాయి. వాటి పేర్లు నా నుండి విను.
అతీవ గుణవత్సర్వం తత్ర పుణ్యం జనాధిప
ఓ జనాధిపతి, అక్కడ ఉన్న ప్రతిదీ చాలా ఉత్తమమైనది, పవిత్రమైనదే.
దేవర్షిగన్ధర్వయుతః ప్రథమో మేరురుచ్యతే। ప్రాగాయతో మహారాజ మలయో నామ పర్వతః
మొదటి పర్వతం మేరు, అది దేవతలు, ఋషులు, గంధర్వులతో కూడి ఉంటుంది. తూర్పున మలయ అనే గొప్ప పర్వతం విస్తరించి ఉంది.
తతో మేఘాః ప్రవర్తన్తే ప్రభవన్తి చ సర్వశః । తతః పరేణ కౌరవ్య జలధారో మహాగిరిః
అక్కడి నుండి మేఘాలు ఏర్పడి అన్ని విధాలుగా వ్యాపిస్తాయి. ఆ తరువాత, కౌరవా, జలధార అనే మహాపర్వతం ఉంది.
తతో నిత్యుముపాదత్తే వాసవః పరమం జలమ్। తతో వర్షం ప్రభవతి వర్షకాలే జనేశ్వర
అక్కడి నుండి ఇంద్రుడు ఎప్పుడూ ఉత్తమమైన నీటిని తీసుకుంటాడు. అక్కడి నుంచే వర్షకాలంలో వర్షం కురుస్తుంది, ఓ ప్రజల అధిపతీ.
ఉచ్చైర్గిరీ రైవతకో యత్ర నిత్యం ప్రతిష్ఠితా। రేవతీ దివి నక్షత్రం పితామహకృతో విధిః
అక్కడ ఎప్పుడూ ఉన్న ఎత్తైన రైవతక పర్వతం ఉంది. అక్కడే రేవతి అనే నక్షత్రం ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉంటుంది, అది పితామహుడు నిర్ణయించిన విధి.
ఉత్తరేణ తు రాజేన్ద్ర శ్యామో నామ మహాగిరిః । నవమేఘప్రభః ప్రాంశుః శ్రీమానుజ్జ్వలవిగ్రహః । యతః శ్యామత్వమాపన్నాః ప్రజా జనపదేశ్వర
ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తర దిశలో శ్యామ అనే మహాపర్వతం ఉంది. అది కొత్త మేఘంలా నల్లగా, ఎత్తుగా, కాంతివంతంగా, మహిమాన్వితంగా ఉంటుంది. అక్కడి నుంచే ప్రజలకు నల్లటి వర్ణం వచ్చింది, ఓ జనపదాధిపతీ.
సుమహాన్సంశయో మేఽద్య ప్రోక్తోఽయం సఞ్జయ త్వయా। ప్రజాః కథం సూతపుత్ర సంప్రాప్తాః శ్యామతామిహ
సంజయా, నువ్వు నేడు నా పెద్ద సందేహాన్ని చెప్పావు. ఇక్కడి ప్రజలకు నల్లటి వర్ణం ఎలా వచ్చిందో వివరించు, ఓ రథికుని కుమారుడా.
సర్వేష్వేవ మహారాజ ద్వీపేషు కురునన్దన। గౌరః కృష్ణశ్చ పతగస్తయోర్వర్ణాన్తరే నృప
ఓ రాజా, కురు వంశజా, అన్ని ద్వీపాలలో ఆ పక్షి తెలుపు రంగులోను నలుపు రంగులోను ఉంటుంది. ఈ రెండింటికీ మధ్య రంగులో తేడా ఉంటుంది.
శ్యామో యస్మాత్ప్రవృత్తో వై తస్మాచ్ఛ్యామో గిరిఃస్మృతః
ఆ కొండ నలుపు రంగులో ఉండడం వల్ల దానిని 'శ్యామం' అని పిలుస్తారు.
తతః పరం కౌరవేన్ద్ర దుర్గశైలో మహోదయః । కేసరః కేసరయుతో యతో వాతః ప్రవర్తతే
అంతటివాడా కౌరవేంద్రా, ఆ తరువాత దుర్గ అనే గొప్ప కొండ ఉంది. అది ఎంతో ఎత్తుగా, బంగారు పుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. అక్కడినుంచి గాలి ఊదిపోతుంది.
తేషాం యోజనవిష్కమ్భో ద్విగుణః ప్రవిభాగశః। వర్షాణి తేషు కౌరవ్య సప్తోక్తాని మనీషిభిః
అవి రెండింతలు వెడల్పుగా విభజించబడి ఉంటాయి, కౌరవ్యా. ఆ ప్రాంతాల్లో ఏడింటిని జ్ఞానులు పేర్కొన్నారు.