దక్షిణేన తు శ్వేతస్య నీలస్యైవోత్తరేణ తు। వర్షం రమణకం నామ జాయన్తే తత్ర మానవాః
శ్వేత పర్వతానికి దక్షిణంగా, నీల పర్వతానికి ఉత్తరంగా రమణక అనే ప్రాంతం ఉంది. అక్కడ మనుషులు పుడతారు.
శుక్లాభిజనసంపన్నాః సర్వే సుప్రియదర్శనాః। నిఃసపత్నాశ్చ తే సర్వే జాయన్తే తత్ర మానవాః
అక్కడ పుట్టే మనుషులందరూ మంచి వంశావళి కలవారు, అందంగా ఉంటారు, వారికి ఎవరూ పోటీగా ఉండరు.
దశవర్షసహస్రాణి శతాని దశ పఞ్చ చ। జీవన్తి తే మహారాజ నిత్యం ముదితమానసాః
ఓ మహారాజా, వారు పదివేల ఐదువందల సంవత్సరాలు సంతోషంగా, ఆనందంగా జీవిస్తారు.
దక్షిణే శృఙ్గిణశ్చైవ శ్వేతస్యాథోత్తరేణ తు। వర్షం హిరణ్మయం నామ యత్ర హైరణ్వతీ నదీ
శృంగి పర్వతానికి దక్షిణంగా, శ్వేత పర్వతానికి ఉత్తరంగా హిరణ్మయ అనే దేశం ఉంది, అక్కడ హైరణ్వతి నది ప్రవహిస్తుంది.
యత్ర చాయం మహారాజ పక్షిరాట్ పతగోత్తమః। యక్షానుగా మహారాజ ధనినః ప్రియదర్శనాః
అక్కడ, ఓ మహారాజా, పక్షిరాజు అయిన ఉత్తమమైన పక్షి నివసిస్తాడు. అలాగే, యక్షులు ధనికులు, అందంగా కనిపించే వారు అక్కడ ఉంటారు.
మహాబలాస్తత్ర జనా రాజన్ముదితమానసాః। ఏకాదశసహస్రాణి వర్షాణాం తే జనాధిప
అక్కడ ప్రజలు మహాబలశాలులు, రాజా, ఎల్లప్పుడూ సంతోషంగా ఉంటారు. వారు పదకొండువేల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు, ఓ మనుష్యుల అధిపతీ.
ఆయుఃప్రమాణం జీవన్తి శతాని దశ పఞ్చ చ। శ్రృఙ్గాణి వై శ్రృఙ్గవతస్త్రీణ్యేవ మనుజాధిప
వారి ఆయుష్షు పదివేల ఐదువందల సంవత్సరాలు. శృంగవత్ పర్వతానికి మూడు శిఖరాలు ఉన్నాయి, ఓ రాజా.
ఏకం మణిమయం తత్ర తథైకం రౌక్మమద్భుతమ్ । సర్వరత్నమయం చైకం భవనైరుపశోభితమ్ । తత్ర స్వయంప్రభా దేవీ నిత్యం వసతి శాణ్డిలీ
అక్కడ ఒక మణులతో చేసిన మహాలయం, ఒకటి అద్భుతమైన బంగారంతో, మరొకటి అన్ని రకాల రత్నాలతో నిర్మించబడినది, అందమైన భవనాలతో అలంకరించబడింది. అక్కడ స్వయంప్రభ అనే దేవీ ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తుంది.
ఉత్తరేణ తు శ్రృఙ్గస్య సముద్రాన్తే జనాధిప । వర్షమైరావతం నామ తస్మాచ్ఛృఙ్గవతః పరమ్
శృంగ పర్వతానికి ఉత్తరంగా, సముద్రం అంచున, శృంగవత్కు అవతలగా, ఐరావత అనే దేశం ఉంది, ఓ రాజా.
న తత్ర సూర్యస్తపతి న జీర్యన్తే చ మానవాః । చన్ద్రమాశ్చ సనక్షత్రో జ్యోతిర్భూత ఇవావృతః
అక్కడ సూర్యుడు ప్రకాశించడు, మనుషులు వృద్ధాప్యంలోకి వెళ్లరు. చంద్రుడు నక్షత్రాలతో కలసి వెలుగుతో నిండినట్టు కనిపిస్తాడు.
పద్మప్రభాః పద్మవర్ణాః పద్మపత్రనిభేక్షణాః । పద్మపత్రసుగన్ధాశ్చ జాయన్తే తత్ర మానవాః
అక్కడ మనుషులు కమలపు ప్రకాశంతో, కమలపు వర్ణంతో, కమలదళపు కన్నులతో, కమలదళపు సువాసనతో జన్మిస్తారు.
అనిష్పన్దా ఇష్టగన్ధా నిరాహారా జితేన్ద్రియాః । దేవలోకచ్యుతాః సర్వే తథా విరజసో నృప
వారు కదలకుండా ఉంటారు, ఇష్టమైన సువాసన కలిగి ఉంటారు, ఆహారం అవసరం లేదు, ఇంద్రియాలను జయించారు. వారు అందరూ దేవలోకంనుంచి వచ్చినవారు, కామరహితులు, ఓ రాజా.
త్రయోదశసహస్రాణి వర్షాణాం తే జనాధిప । ఆయుఃప్రమాణం జీవన్తి నరా భరతసత్తమ
అక్కడ, ఓ భరత వంశ శ్రేష్ఠుడా, మనుషులు పదమూవేల సంవత్సరాలు ఆయుష్షుతో జీవిస్తారు, ఓ రాజా.
క్షీరోదస్య సముద్రస్య తథైవోత్తరతః ప్రభుః । హరిర్వసతి వైకుణ్ఠః శకటే కనకోఞ్జ్వలే
క్షీరసాగరానికి ఉత్తరంగా, ఓ ప్రభూ, హరి వైకుంఠంలో, బంగారు వెలుగు వెదజల్లే రథంలో నివసిస్తాడు.
అష్టచక్రం హి తద్యానం భూతయుక్తం మనోజవమ్ । అగ్నివర్ణం మహాతేజో జామ్బూనదవిభూషితమ్
ఆ రథానికి ఎనిమిది చక్రాలు ఉంటాయి, అనేక జీవులతో నిండివుంటుంది, ఆలోచన వేగంతో పరిగెడుతుంది, అగ్ని వర్ణంతో, మహా తేజస్సుతో, జాంబూనద బంగారంతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
స ప్రభుః సర్వభూతానాం విభుశ్చ భరతర్షభ । సంక్షేపో విస్తరశ్చైవ కర్తా కారయితా తథా
ఆయనే సమస్త భూతాల అధిపతి, విభూతి, ఓ భరత వంశ శ్రేష్ఠుడా. ఆయనే సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా చేయగలవాడు, చేయువాడు, చేయించేవాడు కూడా.
పృథివ్యాపస్తథాఽఽకాశం వాయుస్తేజశ్చ పార్థివ । స యజ్ఞః సర్వభూతనామాస్యం తస్య హుతాశనః
భూమి, నీరు, ఆకాశం, గాలి, అగ్ని — ఇవన్నీ ఆయనే, ఓ రాజా. ఆయనే సమస్త భూతాల యజ్ఞం, ఆయన నోటే హవిస్సులు అర్పించబడతాయి.
ఏవముక్తః సంజయేన ధృతరాష్ట్రో మహామనాః। ధ్యానమన్వగమద్రాజా పుత్రాన్ప్రతి జనాధిప
ఇలా సంజయుడు చెప్పిన తర్వాత, మహాత్ముడు అయిన ధృతరాష్ట్రుడు తన కుమారులను గురించి ధ్యానం చేశాడు.
స విచిన్త్య మహాతేజాః పునరేవాబ్రవీద్వచః। అసంశయం సూతపుత్ర కాలః సంక్షిపతే జగత్
అతడు ఇలా ఆలోచించి, మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నిస్సందేహంగా, ఓ సూతపుత్రా, కాలమే ఈ లోకాన్ని సంక్షిప్తం చేస్తుంది.'
సృజతే చ పునః సర్వం నేహ విద్యతి శాశ్వతమ్ । నరో నారాయణశ్చైవ సర్వజ్ఞః సర్వభూతహృత్
అతడు మళ్లీ అన్నీ సృష్టిస్తాడు, ఇక్కడ శాశ్వతమైనదేమీ లేదు. నరుడు, నారాయణుడు ఇద్దరూ సమస్త భూతాల హృదయంగా, సమస్తాన్ని తెలిసినవారుగా ఉంటారు.
దేవా వైకుణ్ఠ ఇత్యాద్దుర్వేదా విష్ణురితి ప్రభుమ్
దేవతలు ఆయనను వైకుంఠుడు అని పిలుస్తారు; పండితులు ఆయనను విష్ణువు, ప్రభువు అని తెలుసు.
భారతస్యాస్య వర్షస్య తథా హైమవతస్య చ। ప్రమాణమాయుషః సూత బలం చాపి శుభాశుభమ్
సూతా, ఈ భారతదేశానికి, అలాగే హిమవంతుని ప్రాంతానికి ఆయుష్షు, బలము, శుభాశుభ ఫలితాలు ఎంత ఉంటాయో నాకు చెప్పు.
అనాగతమతిక్రాన్తం వర్తమానం చ సంజయ । ఆచక్ష్వ మే విస్తరేణ హరివర్షం తథైవ చ
సంజయా, భవిష్యత్తులో జరిగేవి, గతంలో జరిగినవి, ప్రస్తుతం ఉన్నవి, అలాగే హరివర్షం గురించి కూడా నాకు విస్తారంగా వివరించు.
చత్వారి భారతే వర్షే యుగాని భరతర్షభ। కృతం త్రేతా ద్వాపరం చ తిష్యం చ కురువర్ధన
భరత వంశశ్రేష్ఠా, భారతదేశంలో నాలుగు యుగాలు ఉన్నాయి: కృతయుగం, త్రేతాయుగం, ద్వాపరయుగం, తిష్యయుగం.
పూర్వం కృతయుగం నామ తతస్రేతాయుగం ప్రభో । సంక్షేపాద్ద్వాపరస్యాథ తతస్తిష్యం ప్రవర్తతే
ముందుగా కృతయుగం అని పిలవబడే యుగం వస్తుంది. ఆ తరువాత త్రేతాయుగం, తరువాత సంక్షిప్తంగా ద్వాపరయుగం, తరువాత తిష్యయుగం ప్రారంభమవుతుంది.
చత్వారి తు సహస్రాణి వర్షాణాం కురుసత్తమ। ఆయుఃసంఖ్యా కృతయుగే సంఖ్యాతా రాజసత్తమ
కురువంశశ్రేష్ఠా, కృతయుగంలో మానవుల ఆయుష్షు నాలుగు వేల సంవత్సరాలు అని లెక్క.
తథా త్రీణి సహస్రాణి త్రేతాయాం మనుజాధిప । ద్వే సహస్రే ద్వాపరే తు భువి తిష్ఠన్తి సాంప్రతమ్
మనుజాధిపతి, త్రేతాయుగంలో మానవుల ఆయుష్షు మూడు వేల సంవత్సరాలు, ద్వాపరయుగంలో భూమిపై రెండు వేల సంవత్సరాలు మిగిలి ఉన్నాయి.
న ప్రమాణస్థితిర్హ్యస్తి తిష్యేఽస్మిన్భరతర్షభ । గర్భస్థాశ్చ మ్రియన్తేఽత్ర తథా జాతా మ్రియన్తి చ
భరత వంశశ్రేష్ఠా, ఈ తిష్యయుగంలో ఆయుష్షుకు స్థిరమైన పరిమితి లేదు; కొందరు గర్భంలోనే మరణిస్తారు, మరికొందరు పుట్టిన తరువాత మరణిస్తారు.
మహాబలా మహాసత్వాః ప్రజ్ఞాగుణసమన్వితాః। ప్రజాయన్తే చ జాతాశ్చ శతశోఽథ సహస్రశః
ఆ కాలంలో గొప్ప బలమున్న, మహాత్ములైన, జ్ఞానగుణాలు కలిగిన వారు వందల సంఖ్యలో, వేల సంఖ్యలో జన్మిస్తారు.
జాతాః కృతయుగే రాజన్ధనినః ప్రయదర్శనాః । ప్రజాయన్తే చ జాతాశ్చ మునయో వై తపోధనాః
రాజా, కృతయుగంలో పుట్టినవారు ధనికులు, అందంగా కనిపించే వారు; అలాగే తపస్సుతో సంపన్నులైన మునులు కూడా జన్మిస్తారు.