సూతికాలే ప్రసూష్వేతి భగవాంస్తే పితాఽబ్రవీత్। కరిష్యామీతి కర్తవ్యం తదా తే సుకృతం భవేత్
ప్రసవ సమయంలో, నీ తండ్రి, భగవాన్, "నా మాట విను" అని అన్నాడు. అది చేయాలి; అప్పుడు నీకు మేలు జరుగుతుంది.
పత్నీనాం వచనం శ్రుత్వా సాధు సాధ్విత్యచిన్తయత్।' గర్భం సుషావ వామోరూః కుమారమమితౌజసమ్
పత్నుల మాట విని, ఆమె "సరే, అలా చేస్తాను" అని అనుకుంది. సన్నని తొడలతో ఉన్న ఆమె, అపార తేజస్సుతో కూడిన కుమారుడిని ప్రసవించింది.
త్రిషు వర్షేషు పూర్ణేషు ప్రాజాయత శకున్తలా। రూపౌదార్యగుణోపేతం దౌష్యన్తిం జనమేజయ
మూడు సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక, శకుంతల ఒక అందం, ఉదారత, మంచి లక్షణాలతో కూడిన కుమారుడిని ప్రసవించింది, ఓ జనమేజయా! అతడు దుశ్యంతుని వంశజుడు.
జాతే' తస్మిన్నన్తరిక్షాత్పుష్పవృష్టిః పపాత హ। దేవదున్దుభయో నేదుర్ననృతుశ్చాప్సరోగణాః
ఆ కుమారుడు జన్మించినప్పుడు, ఆకాశం నుంచి పుష్పవృష్టి కురిసింది; దేవతల డుండుభులు మోగాయి, అప్సరసలు నర్తించాయి.
గాయద్భిర్మధురం తత్ర దేవైః శక్రోఽభ్యువాచ హ। శకున్తలే తవ సుతశ్చక్రవర్తీ భవిష్యతి
అక్కడ దేవతలు మధురంగా పాడుతుండగా, ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: "శకుంతల, నీ కుమారుడుจัก్రవర్తి అవుతాడు."
బలం తేజశ్చ రూపం చ న సమం భువి కేనచిత్। ఆహర్తా వాజిమేధస్య శతసఙ్ఖ్యస్య పౌరవః
భూమిపై ఎవరికీ అతని బలం, తేజస్సు, అందం సమానం ఉండదు. ఆ పౌరవుడు వంద అశ్వమేధ యాగాలు నిర్వహిస్తాడు.
అనేకారపి సాహస్రై రాజసూయాదిభిర్మఖైః। స్వార్థం బ్రాహ్మణసాత్కృత్వా దక్షిణామమితాం దదత్
అనేక రాజసూయాదిక యాగాలతో, బ్రాహ్మణులకు అపారమైన దానాలు ఇచ్చి, తన కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చుతాడు.
దేవతానాం వచః శ్రుత్వా కణ్వాశ్రమనివాసినః। సభాజయన్తః కణ్వస్య సుతాం సర్వే మహర్షయః
దేవతల మాట విని, కన్వాశ్రమంలో ఉన్న మహర్షులు అందరూ, కన్వుని కుమార్తెను గౌరవించారు.
శకున్తలా చ తచ్ఛ్రుత్వా పరం హర్షమవాప సా। ద్విజానాహూయ మునిభిః సత్కృత్య చ మహాయశాః
శకుంతల దేవి ఆ మాటలు విని ఎంతో ఆనందించింది. అప్పుడు ఆమె బ్రాహ్మణులను పిలిపించి, మహర్షులు వారిని గౌరవంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చారు.
జాతకర్మాదిసంస్కారం కణ్వః పుణ్యవతాం వరః। తస్యాథ కారయామాస వర్ధమానస్య చాసకృత్
ధర్మమార్గంలో ముందుండే కణ్వ మహర్షి, ఆ బాలుడికి పుట్టినప్పటి నుండి జరిగే అన్ని శుభకార్యాలను, అతను పెరుగుతున్నప్పుడల్లా పునఃపునః నిర్వహించాడు.
యథావిధి యథాన్యాయం క్రియాః సర్వాస్త్వకారయత్। దన్తైః శుక్లైః శిఖరిభిఃసింహసంహననోఽభవత్
కణ్వుడు అన్ని కర్మలను నియమానుసారం, న్యాయంగా నిర్వహించాడు. ఆ బాలుడు దంతాలు దంతపాలు లాగా తెల్లగా, శరీరం సింహంలా బలంగా పెరిగాడు.
చక్రాఙ్కితకరః శ్రీమాన్స్వయం విష్ణురివాపరః। `చతుష్కిష్కుర్మహాతేజా మహామూర్ధా మహాబలః
ఆ బాలుని చేతిపై చక్రం గుర్తు మెరిసింది. అతడు మహాతేజస్సుతో, పరిపూర్ణంగా, విశ్ణువు లాంటి వాడిగా, విస్తారమైన ఛాతితో, గొప్ప బలంతో కనిపించాడు.
కుమారో దేవగర్భాభః స తత్రాశు వ్యవర్ధత। `ఋషేర్భయాత్తు దుష్యన్తః స్మరన్నైవాహ్వయత్తదా
దేవతా కుమారుడిలా కనిపించే ఆ బాలుడు అక్కడ త్వరగా పెరిగిపోతూ ఉండగా, ఋషిని భయపడి, దుశ్యంతుడు అతడిని పిలవకపోయాడు, అయినా మనసులో మాత్రం గుర్తు చేసుకున్నాడు.
గతే కాలే తు మహతి న సస్మార తపోధనామ్।' షడ్వర్షేషు తతో బాలః కణ్వాశ్రమపదం ప్రతి
చాలా కాలం గడిచినా రాజు ఆ తపస్విని గురించి ఆలోచించలేదు. ఆరు సంవత్సరాలు అయిన తర్వాత ఆ బాలుడు కణ్వాశ్రమం వైపు వెళ్లాడు.
వ్యాఘ్రాన్సింహాన్వరాహాంశ్చ వృకాంశ్చ మహిషాంస్తథా। `ఋక్షాంశ్చాభ్యహనద్వ్యాలాన్పద్భ్యామాశ్రమపీడకాన్
ఆశ్రమాన్ని ఇబ్బంది పెట్టే పులులు, సింహాలు, పందులు, నక్కలు, ఎద్దులు, ఎలుగుబంట్లు వంటి అడవి జంతువులను తన కాళ్లతో కొట్టి పడగొట్టాడు.
బలాద్భుజాభ్యాం సంగృహ్య బలవాన్సంనియమ్య చ।' బద్ధ్వా వృక్షేషు దౌష్యన్తిరాశ్రమస్య సమన్తతః
తన బలంతో ఆ జంతువులను చేతులతో పట్టుకుని, అదుపులోకి తెచ్చి, ఆశ్రమం చుట్టూ ఉన్న చెట్లకు కట్టేశాడు.
ఆరురోహ ద్రుమాంశ్చైవ క్రీడన్స్మ పరిధావతి। `వనం చ లోడయామాస సింహవ్యాఘ్రగణైర్వృతమ్
ఆ బాలుడు చెట్లపైకి ఎక్కుతూ, ఆడుకుంటూ, పరుగెత్తుతూ, సింహాలు పులులతో నిండిన అడవిలో స్వేచ్ఛగా తిరిగాడు.
తతశ్చ రాక్షసాన్సర్వాన్పిశాచాంశ్చ రిపూన్రణే। ముష్టియుద్ధేన తాన్హత్వా ఋషీనారాధయత్తదా
తర్వాత యుద్ధంలో తన ముష్టులతో రాక్షసులను, పిశాచులను చంపి, మహర్షులను సంతోషింపజేశాడు.
కశ్చిద్దితిసుతస్తం తు హన్తుకామో మహాబలః। వధ్యమానాంస్తు దైతేయానమర్షీ తం సమభ్యయాత్
ఒకసారి, దైత్యులను చంపుతున్నందుకు కోపంతో ఉన్న ఒక బలవంతుడైన దితి కుమారుడు, ఆ బాలుడిని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో వచ్చాడు.
తమాగతం ప్రహస్యైవ బాహుభ్యాం పరిగృహ్య చ। దృఢం చాబధ్య బాహుభ్యాం పీడయామాస తం తదా
ఆయన వచ్చినప్పుడు, బాలుడు నవ్వుతూ, తన చేతులతో అతడిని బలంగా పట్టుకుని, గట్టిగా కట్టేసి, నొక్కిపెట్టాడు.
మర్దితో న శశాకాస్మాన్మోచితుం బలవత్తయా। ప్రాక్రోశద్భైరవం తత్ర ద్వారేభ్యో నిఃసృతం త్వసృక్
బాలుని బలానికి తట్టుకోలేక, అతడు తనను విడిపించుకోలేకపోయాడు. అతని నోటి నుంచి రక్తం కారుతూ, ద్వారాల వద్ద భయంగా అరవసాగాడు.
తేన శబ్దేన విత్రస్తా మృగాః సింహాదయో గణాః। సుస్రువుశ్చ శకృన్మూత్రమాశ్రమస్థాశ్చ సుస్రువుః
ఆ అరుపు విని, జింకలు, సింహాలు మొదలైన జంతు గుంపులు భయంతో పారిపోయాయి. ఆశ్రమంలో ఉన్నవారు కూడా భయంతో శరీర నియంత్రణ కోల్పోయారు.
నిరసుం జానుభిః కృత్వా విససర్జ చ సోఽపతత్। తద్దృష్ట్వా విస్మయం జగ్ముః కుమారస్య విచేష్టితమ్
ఆ దైత్యుడు మోకాళ్లమీద నెమ్మదిగా లాగుకుంటూ వెళ్లి, తప్పించుకుని పడిపోయాడు. ఇది చూసి అందరూ ఆ బాలుడి కార్యాలకు ఆశ్చర్యపోయారు.
నిత్యకాలం వధ్యమానా దైతేయా రాక్షసైః సహ। కుమారస్య భయాదేవ నైవ జగ్ముస్తదాశ్రమమ్
బాలుడు వారిని తరచూ సంహరిస్తుండగా, దైత్యులు, రాక్షసులు అతడిని భయపడి ఇక ఆశ్రమానికి దగ్గరకి రాలేకపోయారు.
తతోఽస్య నామ చక్రుస్తే కణ్వాశ్రమనివాసినః। కణ్వేన సహితాః సర్వే దృష్ట్వా కర్మాతిమానుషమ్
ఆ బాలుడు చేసిన అద్భుత కార్యాలను చూసి, కణ్వుడు సహా ఆశ్రమవాసులు అందరూ కలిసి అతడికి ఒక పేరు పెట్టారు.
అస్త్వయం సర్వదమనః సర్వం హి దమయత్యసౌ। స సర్వదమనో నామ కుమారః సమపద్యత
'ఇతడు అన్నీ జయించగలడు కనుక ఇతడికి సర్వదమనుడు అనే పేరు ఉండాలి' అని నిర్ణయించి, ఆ బాలుడికి సర్వదమనుడు అనే పేరు పెట్టారు.
విక్రమేణౌజసా చైవ బలేన చ సమన్వితః। `అప్రేషయతి దుష్యన్తే మహిష్యాస్తనయస్య చ
పరాక్రమం, బలాన్ని, శక్తిని కలిగి ఉన్నవాడు బాధపడుతున్నవారిని, రాణినీ కుమారునినీ, ఎప్పుడూ దూరం చేయడు.
పాణ్డుభావపరీతాఙ్గీం చిన్తయా సమభిప్లుతామ్। లమ్బాలకాం కృశాం దీనాం తథా మలినవాససమ్
ఆమె శరీరం చంద్రునిలా వెలుతురు కోల్పోయి, ఆలోచనలతో మునిగి, జుట్టు వదిలిపడి, క్షీణించి, దుఃఖంతో, మురికైన వస్త్రాలు ధరించి ఉంది.
శకున్తలాం చ సంప్రేక్ష్య ప్రదధ్యౌ స మునిస్తదా। శాస్త్రాణి సర్వవేదాశ్చ ద్వాదశాబ్దస్య చాభవన్
అలాంటి శకుంతలను చూసి, ఆ ఋషి అన్ని శాస్త్రాలు, వేదాలు, పన్నెండు సంవత్సరాలు గుర్తు చేసుకున్నాడు.
తం కుమారమృషిర్దృష్ట్వా కర్మ చాస్యాతిమానుషమ్। సమయో యౌవరాజ్యాయ ఇత్యనుధ్యాయ స ద్విజః
ఆ బాలుడిని, అతని అసాధారణమైన కార్యాలను చూసి, ఋషి యువరాజ్యాభిషేకానికి సమయం వచ్చిందని భావించాడు.