యదాహ మాం భవాన్బ్రహ్మన్సంబన్ధివచనాద్వచః । అస్యోత్తరం ప్రతివచో దూతో రాజ్ఞే వదిష్యతి
బ్రాహ్మణుడా, మీరు నాకు ఆ సంబంధం గురించి చెప్పిన మాటలు, ఇప్పుడు ఈ దూత రాజుకు సమాధానంగా చెప్పబోతున్నాడు.
తతః సంప్రేషయామాస ద్రుపదోఽపి మహాత్మనే । హిరణ్యవర్మణే దూతం బ్రాహ్మణం వేదపారగమ్
ఆ తరువాత ద్రుపదుడు కూడా మహాత్ముడైన హిరణ్యవర్ముని వద్దకు వేదాలు నేర్చుకున్న ఒక బ్రాహ్మణ దూతను పంపించాడు.
తమాగమ్య తు రాజానం దశార్ణాధిపతిం తదా। తద్వాక్యమాదదే రాజన్యదుక్తం ద్రుపదేన హ
ఆ బ్రాహ్మణుడు దశార్ణాధిపతిని చేరి, ద్రుపదుడు చెప్పిన సందేశాన్ని ఆ రాజుకు చెప్పాడు.
ఆగమః క్రియతాం వ్యక్తః కుమారోఽయం సుతో మమ । మిథ్యైతదుక్తం కేనాపి తదశ్రద్ధేయమిత్యుత
పరిశీలన జరపించండి; ఈ కుమారుడు నిజంగా నా కుమారుడే. ఎవరో చెప్పినదంతా అబద్ధం, నమ్మకూడదు.
తతః స రాజా ద్రుపదస్య శ్రుత్వా। విమర్శయుక్తో యువతీర్వరిష్ఠాః। సంప్రేషయామాస సుచారురూపాః శిఖణ్డినం స్త్రీపుమాన్వేతి వేత్తుమ్
ద్రుపదుని మాటలు విని ఆ రాజు ఆలోచించి, అందమైన, ప్రతిభావంతమైన యువతులను పంపించి, శిఖండిని మగవాడా, ఆడవాడా అని తెలుసుకోమని ఆదేశించాడు.
తాః ప్రేషితాస్తత్త్వభావం విదిత్వా ప్రీత్యా రాజ్ఞే తచ్ఛశంసుర్హి సర్వమ్ । శిఖణ్డినం పురుషం కౌరవేన్ద్ర దాశార్ణరాజాయ మహానుభావమ్
ఆ యువతులు నిజాన్ని తెలుసుకుని ఆనందంతో రాజుకు చెప్పాయి: 'శిఖండిని మగవాడే, కౌరవేంద్రా! దశార్ణరాజా, ఈయన గొప్పవాడు.'
తతః కృత్వా తు రాజా స ఆగమం ప్రీతిమానథ। సంబన్ధినా సమాగమ్య హృష్టో వాసమువాస హ
ఆ రాజు పరిశీలన చేసి సంతోషంతో తన బంధువుతో కలసి ఆనందంగా నివసించాడు.
శిఖణ్డినే చ ముదితః ప్రాదాద్విత్తం జనేశ్వరః । హస్తినోఽశ్వాంశ్చ గాశ్చైవ దాసీర్బహుశతాస్తథా । పూజితశ్చ ప్రతియయౌ నిర్భర్త్స్య తనయాం కిల
శిఖండిని మీద ఆనందంతో, జనాధిపతి అతనికి ధనం, ఏనుగులు, గుర్రాలు, ఆవులు, వందలాది దాసీలను ఇచ్చాడు. గౌరవం పొందిన రాజు, తన కుమార్తెను మందలిస్తూ తిరిగి వెళ్లాడు.
వినీతకిల్విషే ప్రీతే హేమవర్మణి పార్థివే । ప్రతియాతే దశార్ణే తు హృష్టరూపా శిఖణ్డినీ
పాపాలు తొలగిపోయి హేమవర్ముడు సంతోషంగా దశార్ణకు వెళ్లిన తరువాత, శిఖండినీ ఆనందంగా కనిపించింది.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య కుబేరో నరవాహనః । లోకయాత్రాం ప్రకుర్వాణః స్థూణస్యాగాన్నివేశనమ్
కొంతకాలం తరువాత, ధనాధిపతి కుబేరుడు తన పనుల్లో భాగంగా స్థూణుని ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
స నద్గృహస్యోపరి వతమాన ఆలోకయామాస ధనాధిగోప్తా। స్థూణస్య యక్షస్య వివేశ వేశ్మ స్వలంకృతం మాల్యగుణైర్విచిత్రైః
ఆ ధనరక్షకుడు ఆ ఇంటి పైన తేలుతూ, వివిధ రకాల పుష్పమాలలతో అలంకరించబడిన స్థూణుని యక్షుని ఇంటిని చూశాడు.
లాచైశ్చ గన్ధైశ్చ తథా వితానై- రభ్యర్చితం ధృనధృపితం చ। ధ్వజైః పతాకాభిరలంకృతం చ భక్ష్యాన్నపేయామిపదత్తమోదమ్
ఆ ఇల్లు పూదులు, సుగంధాలు, పందిళ్లు, జెండాలు, పతాకలతో అలంకరించబడి, రుచికరమైన భోజనాలు, పానీయాలతో నిండిపోయి, అందరికీ ఆనందాన్ని కలిగించేది.
తత్స్థానం తస్య దృష్ట్వా తు సర్వతః సమలంకృతమ్। మణిరత్నసువర్ణానాం మాలాభిః పరిపూరితమ్
ఆ స్థలాన్ని అన్ని వైపులా మణులు, రత్నాలు, బంగారు హారాలతో అలంకరించబడి ఉన్నదిగా చూసి, అతడు ఆశ్చర్యపోయాడు.
నానాకుసూమగన్ధాఢ్యం సిక్తసంమృష్టశోభితమ్ । అథాబ్రవీద్యక్షపతిస్తాన్యక్షాననుగాంస్తదా
వివిధ పుష్పాల సుగంధాలతో నిండిన, నీటితో చల్లబడి మెరిసిపోతున్న ఆ ఇంటిని చూసి, యక్షపతి తన సేవకులకు ఇలా చెప్పాడు.
స్వలంకృతమిదం వేశ్మ స్థూణస్యామితవిక్రమాః । నోపసర్పతి మాం చైవ కస్మాదద్య స మన్దధీః
'అమితవిక్రములారా, స్థూణుని ఇల్లు ఎంత అందంగా ఉంది! కానీ ఈ రోజు ఆ మూర్ఖుడు నన్ను ఎందుకు కలవడానికి రాలేదు?'
యస్మాజ్జానన్స మన్దాత్మా మామసౌ నోపసర్పతి । తస్మాత్తస్మై మహాదణ్డో ధార్యః స్యాదితి మే మతిః
'అతడు నన్ను తెలుసుకుంటూ కూడా దగ్గరకి రాకపోవడం వల్ల, అతనికి పెద్ద శిక్ష విధించాలి అనేది నా నిర్ణయం.'
ద్రుపదస్య సుతా రాజన్రాజ్ఞో జాతా శిఖణ్డినీ। తస్యా నిమిత్తే కస్మింశ్చిత్ప్రాదాత్పురుషలక్షణమ్
రాజా, ద్రుపదుని కుమార్తె అయిన శిఖండినీ, ఒక సందర్భంలో మగవాడి లక్షణాలు పొందింది.
అగ్రహీల్లక్షణం స్త్రీణాం స్త్రీభూతా తిష్ఠతే గృహే। నోపసర్పతి తేనాసౌ సవ్రీడః స్త్రీసరూపవాన్
అతడు ఆడవారి లక్షణాలు తీసుకుని, ఆడవాడిగా ఇంట్లో ఉంటున్నాడు. సిగ్గుతో, ఆడవారి రూపంతో ఉన్నందున, అతడు దగ్గరకు రాలేకపోతున్నాడు.
ఏతస్మాత్కారణాద్రాజన్స్థూణో న త్వాఽద్య సర్పతి। శ్రుత్వా కురు యథాన్యాయం విమానమిహ తిష్ఠతామ్
ఈ కారణంతో, రాజా, ఈ రోజు స్థూణుడు నీ దగ్గరకు రాడు. నీవు విన్నాక న్యాయంగా వ్యవహరించు. ఈ విమానం ఇక్కడే ఉండనివ్వు.
ఆనీయతాం స్థూణ ఇతి తతో యక్షాధిపోఽబ్రవీత్ । కర్తాస్మి నిగ్రహం తస్య ప్రత్యువాచ పునః పునః
అప్పుడు యక్షాధిపతి ఇలా అన్నాడు: 'స్థూణుడిని ఇక్కడ తీసుకురా.' నేను అతన్ని నియంత్రిస్తాను అని మళ్లీ మళ్లీ చెప్పాడు.
సోఽభ్యగచ్ఛత యక్షేన్ద్రమాహూతః పృథివీపతే। స్త్రీమరూపో మహారాజ తస్థౌ వ్రీడాసమన్వితః
పృథివీరాజా, పిలవబడిన స్థూణుడు యక్షేంద్రుని దగ్గరకు వచ్చి, స్త్రీ రూపంలో, సిగ్గుతో నిలబడ్డాడు.
తం శశాపాథ సంక్రుద్ధో ధనదః కురూనన్దన । ఏవమేవ భవత్వద్య స్త్రీత్వం పాపస్య గుహ్యకాః
అప్పుడు ధనదుడు కోపంతో, కురునందన, అతనిని శపించాడు: 'ఈ రోజు నీవు పాపానికి గుహ్యకులు స్త్రీగా మారిపోవాలి.'
తతోఽబ్రవీద్యక్షపతిర్మహాత్మా యస్మాదదాస్త్వవమన్యేహ యక్షాన్। శిఖణ్డినో లక్షణం పాపబుద్ధే స్త్రీలక్షణం చాగ్రహీః పాపకర్మన్
అప్పుడు మహాత్ముడైన యక్షపతి ఇలా అన్నాడు: 'నీవు ఇక్కడ యక్షులకు శిఖండినికి ఉన్న లక్షణాలు ఇచ్చావు. పాపబుద్ధితో నీవు స్త్రీ లక్షణాలు తీసుకున్నావు, దుర్మార్గమైన పని చేశావు.'
అప్రవృత్తం సుదుర్బుద్ధే యస్మాదేతత్త్వయా కృతమ్। తస్మాదద్య ప్రభృత్యేవ స్త్రీ త్వం సా పురుషస్తథా
'చాలా చెడ్డ మనసుతో నీవు అనుమతి లేకుండా ఇది చేసావు. అందుకే ఈ రోజు నుండి నీవు స్త్రీగా మారిపోతావు. అతను మగవాడవుతాడు.'
తతః ప్రసాదయామాసుర్యక్షా వైశ్రవణం కిల। స్థూణస్యార్థే కురుష్వాన్తం శాపస్యేతి పునః పునః
అప్పుడు యక్షులు, స్థూణుని శాపం తీరేలా చేయమని, వైశ్రవణుని మళ్లీ మళ్లీ వేడుకున్నారు.
తతో మహాత్మా యక్షేన్ద్రః ప్రత్యువాచానుగామినః । సర్వాన్యక్షగణాంస్తాత శాపస్యాన్తచికీర్షయా
అప్పుడు మహాత్ముడైన యక్షేంద్రుడు, శాపం ముగించాలనే ఉద్దేశంతో, తన వెంట ఉన్న యక్ష గణాలందరినీ ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
శిఖణ్డిని హతే యక్షాః స్వం రూపం ప్రతిపత్స్యతే । స్థూణో యక్షో నిరుద్వేగో భవత్వితి మహామనాః
'శిఖండిని చనిపోతే, యక్షుడు తన అసలు రూపాన్ని తిరిగి పొందుతాడు. స్థూణుడు యక్షుడు ఇక బాధపడకుండా ఉండాలి' అని ఆ మహామనస్కుడు అన్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా భగవాన్దేవో యక్షరాజః సుపూజితః । ప్రయయౌ సహితః సర్వైర్నిమేషాన్తరచారిభిః
ఇలా చెప్పి, పూజలు అందుకున్న యక్షరాజు భగవంతుడు, క్షణంలో సంచరించే వారందరితో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
స్థూణస్తు శాపం సంప్రాప్య తత్రైవ న్యవసత్తదా। సమయే చాగమూత్తూర్ణం శిఖణ్డీ తం క్షపాచరమ్
స్థూణుడు శాపం పొందిన తరువాత అక్కడే ఉండిపోయాడు. నిర్ణీత సమయం వచ్చినప్పుడు, శిఖండీ ఆ రాత్రివేళ సంచరించే వాడిని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
సోఽభిగమ్యాబ్రవీద్వాక్యం ప్రాప్తోఽస్మి భగవన్నితి। తమబ్రవీత్తతః స్థూణః ప్రీతోఽస్మీతి పునః పునః
అతని దగ్గరకు వెళ్లి, 'భగవంతుడా, నేను వచ్చాను' అని అన్నాడు. అప్పుడు స్థూణుడు, 'నాకు ఆనందంగా ఉంది' అని మళ్లీ మళ్లీ చెప్పాడు.