పాఞ్చాలరాజం ద్రుపదం దుఃఖశోకసమన్వితః। తతః కామ్పిల్యమాసాద్య దశార్ణాధిపతిస్తతః
దశార్ణాధిపతి దుఃఖంతో కూడిన హృదయంతో కాంపిల్యానికి వచ్చి పాంచాల రాజు ద్రుపదుని కలిసాడు.
ప్రేషయామాస సత్కృత్య దూతం బ్రహ్మవిదాం వరమ్। బ్రూహి మద్వచనాద్దూత పాఞ్చాల్యం తం నృపాధమమ్
వేదాల్లో నిపుణుడైన దూతను గౌరవంగా పంపించి, 'నా మాటను పాంచాలరాజు ద్రుపదునికి చెప్పు' అని ఆదేశించాడు.
యన్మే కన్యాం స్వకన్యార్థే వృతవానసి దుర్మతే। ఫలం తస్యావలేపస్య ద్రక్ష్యస్యద్య న సంశయః
నీ కుమార్తె కోసం నా కుమార్తెను పెళ్లి చేయాలనుకున్న నీ అహంకారానికి ఫలితం నువ్వు ఈరోజు తప్పక చూస్తావు, దుర్మతి!
ఏవముక్తశ్చ తేనాసౌ బ్రాహ్మణో రాజసత్తమ। దూతః ప్రయాతో నగరం దాశార్ణనృపచోదితః
అలా రాజు చెప్పిన మాటలు విని, బ్రాహ్మణ దూతుడు దశార్ణ రాజు ఆజ్ఞతో పట్టణానికి బయలుదేరాడు.
తతః ఆసాదయామాస పురోధా ద్రుపదం పురే। తస్మై పాఞ్చాలకో రాజా గామర్ఘ్యం చ సుసత్కృతమ్
ఆ తరువాత పురోహితుడు పట్టణంలో ద్రుపదుని కలిసాడు. పాంచాల రాజు శిఖండితో కలిసి అతనికి గౌరవంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు.
ప్రాపయామాస రాజేన్ద్ర సహ తేన శిఖణ్డినా । తాం పూజాం నాభ్యనన్దత్స వాక్యం చేదమువాచ హ
కానీ పురోహితుడు ఆ గౌరవాన్ని అంగీకరించలేదు. అప్పుడు ఇలా అన్నాడు:
యదుక్తం తేన వీరేణ రాజ్ఞా కాఞ్చనవర్మణా । యత్తేఽహమధమాచార దుహిత్రాఽస్మ్యభివఞ్చితః
అవును, కాంచనవర్ముడు చెప్పిన మాటలు, నీ కుమార్తె వల్ల నాకు జరిగిన మోసాన్ని గురించి చెప్పబోతున్నాను.
తస్య పాపస్య కరణాత్ఫలం ప్రాప్నుహి దుర్మతే । దేహి యుద్ధం నరపతే మమాద్య రణమూర్ధని
ఆ పాపకార్యానికి ఫలితాన్ని నీవు తప్పక అనుభవిస్తావు, దుర్మతి! రాజా, నాతో యుద్ధానికి సిద్ధమవు.
ఉద్ధరిష్యామి తే సద్యః సామాత్యసుతబాన్ధవమ్ । తదుపాలమ్భసంయుక్తం శ్రావితః కిల పార్థివః
నీతో పాటు నీ మంత్రులు, కుమారులు, బంధువులందరినీ వెంటనే నాశనం చేస్తాను! ఇలాంటి అపహాస్యపూరితమైన మాటలు రాజుకు వినిపించబడ్డాయి.
దశార్ణపతినా చోక్తో మన్త్రిమధ్యే పురోధసా। అభవద్భరతశ్రేష్ఠ ద్రుపదః ప్రణయానతః
దశార్ణాధిపతి పురోహితుడు మంత్రుల మధ్య ఈ మాటలు చెప్పగా, భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రుపదు వినయంతో తల వంచాడు.
యదాహ మాం భవాన్బ్రహ్మన్సంబన్ధివచనాద్వచః । అస్యోత్తరం ప్రతివచో దూతో రాజ్ఞే వదిష్యతి
బ్రాహ్మణుడా, మీరు నాకు ఆ సంబంధం గురించి చెప్పిన మాటలు, ఇప్పుడు ఈ దూత రాజుకు సమాధానంగా చెప్పబోతున్నాడు.
తతః సంప్రేషయామాస ద్రుపదోఽపి మహాత్మనే । హిరణ్యవర్మణే దూతం బ్రాహ్మణం వేదపారగమ్
ఆ తరువాత ద్రుపదుడు కూడా మహాత్ముడైన హిరణ్యవర్ముని వద్దకు వేదాలు నేర్చుకున్న ఒక బ్రాహ్మణ దూతను పంపించాడు.
తమాగమ్య తు రాజానం దశార్ణాధిపతిం తదా। తద్వాక్యమాదదే రాజన్యదుక్తం ద్రుపదేన హ
ఆ బ్రాహ్మణుడు దశార్ణాధిపతిని చేరి, ద్రుపదుడు చెప్పిన సందేశాన్ని ఆ రాజుకు చెప్పాడు.
ఆగమః క్రియతాం వ్యక్తః కుమారోఽయం సుతో మమ । మిథ్యైతదుక్తం కేనాపి తదశ్రద్ధేయమిత్యుత
పరిశీలన జరపించండి; ఈ కుమారుడు నిజంగా నా కుమారుడే. ఎవరో చెప్పినదంతా అబద్ధం, నమ్మకూడదు.
తతః స రాజా ద్రుపదస్య శ్రుత్వా। విమర్శయుక్తో యువతీర్వరిష్ఠాః। సంప్రేషయామాస సుచారురూపాః శిఖణ్డినం స్త్రీపుమాన్వేతి వేత్తుమ్
ద్రుపదుని మాటలు విని ఆ రాజు ఆలోచించి, అందమైన, ప్రతిభావంతమైన యువతులను పంపించి, శిఖండిని మగవాడా, ఆడవాడా అని తెలుసుకోమని ఆదేశించాడు.
తాః ప్రేషితాస్తత్త్వభావం విదిత్వా ప్రీత్యా రాజ్ఞే తచ్ఛశంసుర్హి సర్వమ్ । శిఖణ్డినం పురుషం కౌరవేన్ద్ర దాశార్ణరాజాయ మహానుభావమ్
ఆ యువతులు నిజాన్ని తెలుసుకుని ఆనందంతో రాజుకు చెప్పాయి: 'శిఖండిని మగవాడే, కౌరవేంద్రా! దశార్ణరాజా, ఈయన గొప్పవాడు.'
తతః కృత్వా తు రాజా స ఆగమం ప్రీతిమానథ। సంబన్ధినా సమాగమ్య హృష్టో వాసమువాస హ
ఆ రాజు పరిశీలన చేసి సంతోషంతో తన బంధువుతో కలసి ఆనందంగా నివసించాడు.
శిఖణ్డినే చ ముదితః ప్రాదాద్విత్తం జనేశ్వరః । హస్తినోఽశ్వాంశ్చ గాశ్చైవ దాసీర్బహుశతాస్తథా । పూజితశ్చ ప్రతియయౌ నిర్భర్త్స్య తనయాం కిల
శిఖండిని మీద ఆనందంతో, జనాధిపతి అతనికి ధనం, ఏనుగులు, గుర్రాలు, ఆవులు, వందలాది దాసీలను ఇచ్చాడు. గౌరవం పొందిన రాజు, తన కుమార్తెను మందలిస్తూ తిరిగి వెళ్లాడు.
వినీతకిల్విషే ప్రీతే హేమవర్మణి పార్థివే । ప్రతియాతే దశార్ణే తు హృష్టరూపా శిఖణ్డినీ
పాపాలు తొలగిపోయి హేమవర్ముడు సంతోషంగా దశార్ణకు వెళ్లిన తరువాత, శిఖండినీ ఆనందంగా కనిపించింది.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య కుబేరో నరవాహనః । లోకయాత్రాం ప్రకుర్వాణః స్థూణస్యాగాన్నివేశనమ్
కొంతకాలం తరువాత, ధనాధిపతి కుబేరుడు తన పనుల్లో భాగంగా స్థూణుని ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
స నద్గృహస్యోపరి వతమాన ఆలోకయామాస ధనాధిగోప్తా। స్థూణస్య యక్షస్య వివేశ వేశ్మ స్వలంకృతం మాల్యగుణైర్విచిత్రైః
ఆ ధనరక్షకుడు ఆ ఇంటి పైన తేలుతూ, వివిధ రకాల పుష్పమాలలతో అలంకరించబడిన స్థూణుని యక్షుని ఇంటిని చూశాడు.
లాచైశ్చ గన్ధైశ్చ తథా వితానై- రభ్యర్చితం ధృనధృపితం చ। ధ్వజైః పతాకాభిరలంకృతం చ భక్ష్యాన్నపేయామిపదత్తమోదమ్
ఆ ఇల్లు పూదులు, సుగంధాలు, పందిళ్లు, జెండాలు, పతాకలతో అలంకరించబడి, రుచికరమైన భోజనాలు, పానీయాలతో నిండిపోయి, అందరికీ ఆనందాన్ని కలిగించేది.
తత్స్థానం తస్య దృష్ట్వా తు సర్వతః సమలంకృతమ్। మణిరత్నసువర్ణానాం మాలాభిః పరిపూరితమ్
ఆ స్థలాన్ని అన్ని వైపులా మణులు, రత్నాలు, బంగారు హారాలతో అలంకరించబడి ఉన్నదిగా చూసి, అతడు ఆశ్చర్యపోయాడు.
నానాకుసూమగన్ధాఢ్యం సిక్తసంమృష్టశోభితమ్ । అథాబ్రవీద్యక్షపతిస్తాన్యక్షాననుగాంస్తదా
వివిధ పుష్పాల సుగంధాలతో నిండిన, నీటితో చల్లబడి మెరిసిపోతున్న ఆ ఇంటిని చూసి, యక్షపతి తన సేవకులకు ఇలా చెప్పాడు.
స్వలంకృతమిదం వేశ్మ స్థూణస్యామితవిక్రమాః । నోపసర్పతి మాం చైవ కస్మాదద్య స మన్దధీః
'అమితవిక్రములారా, స్థూణుని ఇల్లు ఎంత అందంగా ఉంది! కానీ ఈ రోజు ఆ మూర్ఖుడు నన్ను ఎందుకు కలవడానికి రాలేదు?'
యస్మాజ్జానన్స మన్దాత్మా మామసౌ నోపసర్పతి । తస్మాత్తస్మై మహాదణ్డో ధార్యః స్యాదితి మే మతిః
'అతడు నన్ను తెలుసుకుంటూ కూడా దగ్గరకి రాకపోవడం వల్ల, అతనికి పెద్ద శిక్ష విధించాలి అనేది నా నిర్ణయం.'
ద్రుపదస్య సుతా రాజన్రాజ్ఞో జాతా శిఖణ్డినీ। తస్యా నిమిత్తే కస్మింశ్చిత్ప్రాదాత్పురుషలక్షణమ్
రాజా, ద్రుపదుని కుమార్తె అయిన శిఖండినీ, ఒక సందర్భంలో మగవాడి లక్షణాలు పొందింది.
అగ్రహీల్లక్షణం స్త్రీణాం స్త్రీభూతా తిష్ఠతే గృహే। నోపసర్పతి తేనాసౌ సవ్రీడః స్త్రీసరూపవాన్
అతడు ఆడవారి లక్షణాలు తీసుకుని, ఆడవాడిగా ఇంట్లో ఉంటున్నాడు. సిగ్గుతో, ఆడవారి రూపంతో ఉన్నందున, అతడు దగ్గరకు రాలేకపోతున్నాడు.
ఏతస్మాత్కారణాద్రాజన్స్థూణో న త్వాఽద్య సర్పతి। శ్రుత్వా కురు యథాన్యాయం విమానమిహ తిష్ఠతామ్
ఈ కారణంతో, రాజా, ఈ రోజు స్థూణుడు నీ దగ్గరకు రాడు. నీవు విన్నాక న్యాయంగా వ్యవహరించు. ఈ విమానం ఇక్కడే ఉండనివ్వు.
ఆనీయతాం స్థూణ ఇతి తతో యక్షాధిపోఽబ్రవీత్ । కర్తాస్మి నిగ్రహం తస్య ప్రత్యువాచ పునః పునః
అప్పుడు యక్షాధిపతి ఇలా అన్నాడు: 'స్థూణుడిని ఇక్కడ తీసుకురా.' నేను అతన్ని నియంత్రిస్తాను అని మళ్లీ మళ్లీ చెప్పాడు.