ఇతి సంచిన్త్య యత్నేన సమిత్రః సబలానుగః । వఞ్చితోఽస్మీతి మన్వానో మాం కిలోద్ధర్తుమిచ్ఛతి
ఇలా ఆలోచిస్తూ, స్నేహితులు, సైన్యంతో కలిసి, 'నన్ను మోసం చేశారు; అతను నన్ను నాశనం చేయాలని చూస్తున్నాడు' అని భావించాడు.
కిమత్ర తథ్యం సుశ్రోణి మిథ్యా కిం బ్రూహి శోభనే । శ్రుత్వా త్వత్తః శుభం వాక్యం సంవిధాస్యామ్యహం తథా
'ఇక్కడ నిజం ఏమిటి, అబద్ధం ఏమిటి, ఓ సుందరి నడుము కలదానీ, నీవు చెప్పు. నీ నుండి శుభవాక్యం విని, నేను అలాగే కార్యాచరణ చేస్తాను.'
అహం హి సంశయప్రాప్తో బాలా చేయం శిఖణ్డినీ । త్వం చ రాజ్ఞి మహత్కృచ్ఛ్రం సంప్రాప్తా వరవర్ణిని
'నాకు అనుమానం కలిగింది. ఈ శిఖండినీ ఇంకా చిన్నది. నీవు కూడా, ఓ సుందరీ, పెద్ద కష్టంలో పడిపోయావు.'
సా త్వం సర్వవిమోక్షాయ తత్త్వమాఖ్యాహి పృచ్ఛతః। తథా విదధ్యాం సుశ్రోణి కృత్యమాశు శుచిస్మితే
'అందుకే, అందరికి విముక్తి కలగాలని నేను అడిగినప్పుడు నీవు నిజాన్ని చెప్పు. అప్పుడు, ఓ సుందరీ నడుము కలదానీ, శుభహాసిని, నేను తక్షణమే చేయాల్సిన పని చేస్తాను.'
శిఖణ్డిని చ మా భైస్త్వం విధాస్యే తత్ర తత్త్వతః । కృపయాహం వరారోహే వఞ్చితః పుత్రధర్మతః
'శిఖండినీ, నీవు భయపడవద్దు. నేను అక్కడ అన్నీ నిజంగా నిర్వహిస్తాను. కరుణతో, ఓ సుందరీ, కుమారుని ధర్మంలో నేను మోసపోయాను.'
మయా దాశార్ణకో రాజా వఞ్చితః స మహీపతిః । తదాచక్ష్వ మహాభాగే విధాస్యే తత్ర యద్ధితమ్
'నా వల్ల దశార్ణ రాజు, ఆ మహారాజు మోసపోయాడు. కాబట్టి, ఓ మహాభాగే, నీవు నాకు చెప్పు. నేను అక్కడ ఏది మంచిదో చేస్తాను.'
జనాతా హ నరేన్ద్రేణ ఖ్యాపనార్థం పరస్య వై । ప్రకాశం చోదితా దేవీ ప్రత్యువాచ మహీపతిమ్
అందరికి ఈ విషయం స్పష్టంగా తెలియజేయాలని రాజు ఆజ్ఞ ఇచ్చినప్పుడు, రాణి అందరూ వినేలా రాజుతో స్పష్టంగా మాట్లాడింది.
తతః శిఖణ్డినో మాతా యథాతత్త్వం నరాధిప। ఆచచక్షే మహాబాహో భర్త్ర కన్యాం శిఖణ్డినీమ్
ఆ తరువాత, శిఖండినికి తల్లి నిజంగా ఏం జరిగిందో మహాబాహువుతో అయిన రాజుకు వివరంగా చెప్పింది — తన కుమార్తె శిఖండిని పెళ్లి చేసిందని తెలిపింది.
అపుత్రయా మయా రాజన్సపత్నీనాం భయాదిదమ్ । కన్యా శిఖణ్డినీ జాతా పురుషో వై నివేదితా
రాజా! నాకు కుమారుడు లేకపోవడం, ఇతర భార్యల భయంతో, అమ్మాయిగా పుట్టిన నా కుమార్తె శిఖండినిని నేను అబ్బాయిగా ప్రకటించాను.
త్వయా చైవ నరశ్రేష్ఠ తన్మే ప్రీత్యాఽనుమోదితమ్ । పుత్రకర్మ కృతం చైవ కన్యాయాః పార్థివర్షభ
నరశ్రేష్ఠా! నీవు కూడా నాకు ప్రేమతో అంగీకరించావు. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! ఆ అమ్మాయికి అబ్బాయి కోసం చేసే కార్యాలు అన్నీ నిర్వహించాం.
భార్యా చోఢా త్వయా రాజన్దశార్ణాధిపతేః సుతా। మయా చ ప్రత్యభిహితం దేవవాక్యార్థదర్శనాత్। కన్యా భూత్వా పుమాన్భావీత్యేవం చైతదుపేక్షితమ్
రాజా! నీవు దశార్ణాధిపతికి కుమార్తెను పెళ్లి చేసావు. నేను కూడా దేవతల మాట అర్థం చేసుకుని, అమ్మాయిగా పుట్టినా, భవిష్యత్తులో అబ్బాయిగా మారుతుందని చెప్పాను. అందుకే ఈ విషయం పట్టించుకోలేదు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా ద్రుపదో యజ్ఞసేనః సర్వం తత్త్వం మన్త్రవిద్భ్యో నివేద్య। మన్త్రం రాజా మన్త్రయామాస రాజన్ యథాయుక్తం రక్షణే వై ప్రజానామ్
ఇది విన్న యజ్ఞసేనుని కుమారుడు ద్రుపదుడు, జరిగినదంతా మంత్రులకు వివరంగా చెప్పాడు. రాజు, ప్రజలను ఎలా కాపాడాలో వారితో ఆలోచించాడు.
సంబన్ధకం చైవ సమర్థ్య తస్మిన్ దాశార్ణకే వై నృపతౌ నరేన్ద్ర। స్వయం కృత్వా విప్రలమ్భం యథావ- న్మన్త్ర్యైకాగ్రో నిశ్చయం వై జగామ
దశార్ణ రాజుతో బంధుత్వాన్ని బలపరిచిన తరువాత, తానే తగినట్లు మోసం చేసిన రాజు, మంత్రులతో సలహా చేసి, నిర్ణయానికి వచ్చాడు.
స్వభావగుప్తం నగరమాపత్కాలే తు భారత। గోపయామాస రాజేన్ద్ర సర్వతః సమలఙ్కృతమ్
భారతా! ఆపద సమయంలో, రాజు నగరాన్ని అన్ని వైపులా అలంకరించి, గట్టిగా కాపాడుతూ, నిజమైన విషయం బయటపడకుండా జాగ్రత్తపడ్డాడు.
ఆర్తిం చ పరమాం రాజా జగామ సహ భార్యయా। దశార్ణపతినా సార్ధం విరోధే భరతర్షభ
భారత వంశ శ్రేష్ఠుడా! రాజు తన భార్యతో కలిసి, దశార్ణపతితో విరోధంలో తీవ్రమైన బాధను అనుభవించాడు.
కథం సంబన్ధినా సార్ధం న మే స్యాద్విగ్రహో మహాన్। ఇతి సంచిన్త్య మనసా దేవతామర్చయత్తదా
నా బంధువుతో గొప్ప కలహం ఎలా రాకుండా చూడాలి? అని మనసులో ఆలోచిస్తూ, అప్పుడతను దేవతలను మనసులో పూజించాడు.
తం తు దృష్ట్వా తదా రాజన్దేవీ దేవపరం తదా। అర్చాం ప్రయుఞ్జానమథో భార్యా వచనమబ్రవీత్
అప్పుడు రాజు దేవతారాధనలో మునిగిపోయినట్టు చూసిన దేవీపతి భక్తురాలు అయిన రాణి తన భర్తతో ఇలా చెప్పింది.
దేవానాం ప్రతిపత్తిశ్చ సత్యం సాధుమతా సతామ్ । కిము దుఃస్వార్ణవం ప్రాప్య తస్మాదర్చయతాం గురూన్
దేవతలను పొందడం సత్యమైనది, మంచిదే, ధర్మవంతులకు మేలు చేస్తుంది. కానీ దుర్లభమైన సముద్రాన్ని చేరడం వల్ల ప్రయోజనం ఏముంటుంది? అందువల్ల గురువులను పూజించు.
దైవతాని చ సర్వాణి పూజ్యనాం భూరిదక్షిణమ్ । అగ్నయశ్చాపి హృయన్తాం దాశార్ణప్రతిషేధనే
అన్ని దేవతలను సమృద్ధిగా దానాలు ఇస్తూ పూజించాలి. దశార్ణపతి నుండి రక్షణ కోసం అగ్నులను కూడా ప్రీతిపడేలా చేయాలి.
అయుద్ధేన నివృత్తిం చ మనసా చిన్తయ ప్రభో। దేవతానాం ప్రసాదేన సర్వమేతద్భవిష్యతి
పోరాటం లేకుండా సమస్యను ఎలా పరిష్కరించాలో మనసులో ఆలోచించు ప్రభూ! దేవతల కృపతో ఇది అన్నీ జరుగుతాయి.
మన్త్రిభిర్మన్త్రితం సార్ధం త్వయా పృథులలోచన। పురస్యాస్యావినాశాయ యచ్చ రాజంస్తథా కురు
విస్తారమైన కళ్ళు కలవాడా! మంత్రులతో కలిసి ఈ పట్టణానికి హాని రాకుండా కావాల్సినదంతా చేయు రాజా!
దైవం హి మానుషోపేతం భృశం సిద్ధ్యతి పార్థివ । పరమ్పరవిరోధాద్ధి సిద్ధిరస్తి న చైతయోః
పార్ధివా! మానవ ప్రయత్నంతో కలిపిన దైవం ఎంతో ఫలిస్తుంది. కానీ కేవలం విరోధం లేదా పాత సంప్రదాయంతో విజయం రాదు.
తస్మాద్విధాయ నగరే విధానం సచివైః సహ। అర్చయస్వ యథాకామం దైవతాని విశాంపతే
అందువల్ల, మంత్రులతో కలిసి పట్టణంలో తగిన చర్యలు తీసుకో. ప్రజల అధిపతీ! నీకు ఇష్టమైన విధంగా దేవతలను పూజించు.
ఏవం సంభాషమాణౌ తు దృష్ట్వా శోకపరాయణౌ। శిఖణ్డినీ తదా కన్యా వ్రీడితేవ తపస్వినీ
ఇలా ఇద్దరూ మాట్లాడుకుంటూ, దుఃఖంలో మునిగిపోయిన వారిని చూసి, ఆ సమయంలో శిఖండినీ అనే యువతి సిగ్గుతో, తపస్సులో ఉన్నవారిలా నిలబడింది.
తతః సా చిన్తయామాస మన్కృతే దుఃఖితావుభౌ । ఇమావితి తతశ్చక్రే మతిం ప్రాణవినాశనే
ఆమె తల్లిదండ్రులు తన వల్ల బాధపడుతున్నారని చూసి, ఎంతో విచారంతో తన ప్రాణాలను తానే విడిచిపెట్టాలని నిర్ణయించుకుంది.
ఏవం సా నిశ్చయం కృత్వా భృశం శోకపరాయణా। నిర్జగామ గృహం త్యక్త్వా గహనం నిర్జనం వనమ్
ఈ నిర్ణయం తీసుకుని, తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయిన ఆమె, ఇంటిని వదిలి, ఎవరూ లేని దట్టమైన అడవిలోకి వెళ్లింది.
యక్షేణర్ద్ధిమతా రాజన్స్థూణాకర్ణేన పాలితమ్ । తద్భయాదేవ చ జనో విసర్జయతి తద్వనమ్
ఆ అడవిని శక్తివంతుడైన స్థూణాకర్ణ అనే యక్షుడు కాపాడుతూ ఉండేవాడు. అతడిని భయపడి అక్కడకు ఎవరూ వెళ్లేవారు కాదు.
తత్ర చ స్థూణభవనం సుధామృత్తికలేపనమ్ । లాజోల్లాపికధూమాఢ్యముచ్చప్రాకారతోరణమ్
ఆ అడవిలో స్థూణుని నివాసం ఉండేది. ఆ ఇల్లు సున్నం, మట్టి పూతతో మెరుస్తూ, పొంగిన బియ్యం పొగతో నిండిపోయి, ఎత్తయిన గోడలు, తలుపులతో అలంకరించబడి ఉండేది.
తన్ప్రవిశ్య శిఖణ్డీ సా ద్రుపదస్యాత్మజా నృప । అనశ్నానా బహుతిథం శరీరముదశోపయత్
ఆ ఇంట్లోకి వెళ్లిన ద్రుపదుని కుమార్తె శిఖండిని, ఎన్నో రోజులు ఆహారం లేకుండా తన శరీరాన్ని బాధిస్తూ గడిపింది.
దర్శయామాస తాం యక్షః స్థూణో మార్దవసంయుతః । కిమర్థోఽయం తవారమ్భః కరిష్యే బ్రూహి మాచిరమ్
ఆమెను చూసి, మృదువైన స్వభావమున్న స్థూణుడు యక్షుడు ప్రత్యక్షమై, 'నీవు ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావు? నీ కోరిక ఏమిటో త్వరగా చెప్పు, నేను నీవు కోరింది చేస్తాను' అని అన్నాడు.