స చ రాజా దశార్ణేషు మహానాసీత్సుదుర్జయః। హిరణ్యవర్మా దుర్ధర్షో మహాసేనో మహామనాః
దశార్ణ దేశంలో ఉన్న ఆ రాజు చాలా గొప్పవాడు, అతన్ని ఓడించడం చాలా కష్టమైంది. అతని పేరు హిరణ్యవర్మ. అతడిని ఎదుర్కోవడం ఎవరికీ సాధ్యపడదు. అతనికి గొప్ప సైన్యం, ధైర్యం కూడా ఉంది.
కృతే వివాహే తు తదా సా కన్యా రాజసత్తమ। యౌవనం సమనుప్రాప్తా సా చ కన్యా శిఖణ్డినీ
పెళ్లి జరిగిన తర్వాత, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ యువతి యవ్వనానికి చేరుకుంది. ఆ యువతి శిఖండినీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
కృతదారః శిఖణ్డీ చ కామ్పిల్యం పునరాగమత్। న చ సా వేద తాం కన్యాం కంచిత్కాలం స్త్రియం కిల। యదా త్వేనామజానాత్సా స్త్రియమేవ నృపాత్మజా
శిఖండి పెళ్లి చేసుకుని మళ్లీ కాంపిల్య నగరానికి వచ్చాడు. కొంతకాలం పాటు ఆ యువతి తన భార్యను స్త్రీ అని గుర్తించలేదు. కానీ, ఒకప్పుడు ఆమె నిజంగా స్త్రీ అని ఆ రాజకుమారి తెలుసుకుంది.
ధాత్రీణాం చ సఖీనాం చ వ్రీడయానా న్యవేదయత్ । కన్యాం పాఞ్చాలరాజస్య సుతాం తాం వై శిఖణ్డినీమ్
ఆమెకు చాలా సిగ్గుగా అనిపించి, తన దాయాదులు, స్నేహితులకు చెప్పింది — పాంచాల రాజు కుమార్తె శిఖండినీ నిజంగా యువతే అని.
తతస్తా రాజశార్దూల ధాత్ర్యో దాశార్ణికాస్తదా। జగ్మురార్తి పరాం ప్రేష్యాః ప్రేషయామాసురేవ చ
అప్పుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, దశార్ణ దేశానికి చెందిన ఆ దాయాదులు చాలా బాధతో వెళ్లి, దూతలను పంపించమని చెప్పారు.
తతో దశార్ణాధిపతేః ప్రేష్యాః సర్వా న్యవేదయన్ । విప్రలమ్భం యథావృత్తం స చ చుక్రోధ పార్థివః
తర్వాత, దశార్ణాధిపతి దూతలు జరిగిన సంగతులన్నీ రాజుకి వివరంగా చెప్పారు. ఆ రాజు చాలా కోపంగా మారాడు.
శిఖణ్డ్యపి మహారాజ పుంవద్రాజకులే తదా। విజహార మ్రుదా యుక్తః స్త్రీత్వం నైవాతిరోచయన్
అయినా, మహారాజా, శిఖండి రాజకుటుంబంలో పురుషుడిలా ప్రవర్తిస్తూ, ఎంతో మృదువుగా ఉండేవాడు. తన స్త్రీత్వాన్ని ఎప్పుడూ బయటపెట్టలేదు.
తతః కతిపయాహస్య తచ్ఛ్రుత్వా భరతర్షభ । హిరణ్యవర్మా రాజేన్ద్ర రోషాదర్తిం జగామ హ
కొన్ని రోజులు గడిచిన తర్వాత, ఈ విషయం తెలుసుకున్న హిరణ్యవర్మ రాజు, భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడా, కోపంతో ఎంతో బాధపడ్డాడు.
తతో దాశార్ణకో రాజా తీవ్రకోపసమన్వితః । దూతం ప్రస్థాపయామాస ద్రుపదస్య నివేశనమ్
తర్వాత, దశార్ణ రాజు తీవ్రమైన కోపంతో, ద్రుపదుని ఇంటికి ఒక దూతను పంపించాడు.
తతో ద్రుపదమాసాద్య దూతః కాఞ్చనవర్మణః। ఏక ఏకాన్తసుత్సార్య రహో వచనమబ్రవీత్
తర్వాత, కాంచనవర్ముని దూత ద్రుపదుని దగ్గరకు వచ్చి, అందరినీ బయటకు పంపించి, ఒంటరిగా రహస్యంగా ఇలా అన్నాడు.
దాశార్ణరాజో రాజంస్త్వామిదం వచనమబ్రవీత్ । అభిష్గాత్ప్రకుపితో విప్రలబ్ధస్త్వయాఽనఘ
దశార్ణ రాజు నీకు ఈ సందేశం పంపించాడు, ఓ రాజా: నువ్వు నన్ను మోసం చేశావు. అందుకే నేను కోపంతో ఇక్కడికి వచ్చాను.
అవమన్యసే మాం నృపతే నూనం దుర్మన్త్రితం తవ। యన్మే కన్యాం స్వకన్యార్థే మోహాద్యాచితవానసి
నువ్వు నన్ను తక్కువగా చూసావు, రాజా. నీ ఆలోచన తప్పు. నువ్వు మోహంతో నా కుమార్తెను నీ కుమార్తె కోసం అడిగావు.
తస్యాద్య విప్రలమ్భస్య ఫలం ప్రాప్నుహి దుర్మతే । ఏష త్వం సజనామాత్యముద్ధరామి స్థిరో భవ
ఈ మోసానికి ఫలితం ఇప్పుడు నీవు అనుభవించు, దుష్టుడా. నీ కుటుంబంతో, మంత్రులతో సహా నిన్ను నేనిప్పుడు నిర్మూలించడానికి వస్తున్నాను. ధైర్యంగా ఉండు.
అవమత్య చ వీర్యం మే కులం చారిత్రమేవ చ । విప్రలమ్భస్త్వయాపూర్వో మనుష్యేషు ప్రవర్తితః
నువ్వు నా శౌర్యాన్ని, వంశాన్ని, మంచి నడవడిని తక్కువగా చూసి, మనుషుల్లో ఎప్పుడూ లేని మోసాన్ని చేశావు.
కురు సర్వాణి కార్యాణి భుఙ్క్ష్వ కభోగాననుత్తమాన్। అభియాస్యామి శీఘ్రం త్వాం సముద్ధర్తుం సబాన్ధవమ్
నీ పనులన్నీ పూర్తిచేసుకో, నీకు ఇష్టమైన సుఖాలు అనుభవించు. నేను త్వరలోనే వస్తాను, నిన్ను నీ బంధువులతో సహా నాశనం చేయడానికి.
ఏవముక్తస్య దూతేన ద్రుపదస్య తదా నృప। చోరస్యేవ గృహీతస్య న ప్రావర్తత భారతీ
దూత ఈ మాటలు చెప్పిన తర్వాత, ద్రుపదు పట్టుబడిన దొంగలా మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
స యత్నమకరోత్తీవ్రం సంబన్ధిన్యునుమాననే । దూతైర్మధురసంభాషైర్న తదస్తీతి సందిశన్
అతడు బంధువుని ఒప్పించేందుకు చాలా ప్రయత్నించాడు. దూతలను పంపించి, మధురమైన మాటలతో 'అలా కాదు' అని చెప్పించాడు.
స రాజా భూయ ఏవాథ జ్ఞాత్వా తత్త్వమథాగమత్ । కన్యేతి పాఞ్చాలసుతాం త్వరమాణో వినిర్యయౌ
ఆ రాజు నిజాన్ని మళ్లీ తెలుసుకున్న తర్వాత, పాంచాల కుమార్తె నిజంగా యువతి అని గ్రహించి, తొందరగా బయలుదేరాడు.
తతః సంప్రేషకయామాస మిత్రాంణామమితౌజసామ్ । దుహితుర్విప్రలమ్భం తం ధాత్రీణాం వచనాత్తదా
ఆ సమయంలో, ఆ ధాత్రిమణుల మాటలు విని, తన కుమార్తె వేరుపడిన సంగతి గురించి అపారబలశాలి స్నేహితులకు దూతలను పంపించాడు.
తతః సముదయం కృత్వా బలానాం రాజసత్తమః । అభియానే మతిం చక్రే ద్రుపదం ప్రతి భారత
అతడు తన సైన్యాన్ని కూడగట్టి, ఓ భారతా, ద్రుపదుని మీద యుద్ధానికి వెళ్లాలని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు.
తతః సంమన్త్రయామాస మన్త్రిభిః స మహీపతిః । హిరణ్యవర్మా రాజేన్ద్ర పాఞ్చాల్యం పార్థివం ప్రతి
ఆ రాజు హిరణ్యవర్ముడు తన మంత్రులతో కలిసి, పాంచాల రాజు విషయంలో ఆలోచన చేశాడు.
తత్ర వై నిశ్చితం తేషామభూద్రాజ్ఞాం మహాత్మనామ్ । తథ్యం భవతి చేదేతత్కన్యా రాజఞ్శిఖణ్డినీ
అక్కడ ఆ మహాత్ములైన రాజులు ఒక నిర్ణయానికి వచ్చారు: 'ఓ రాజా! ఈ విషయం నిజమైతే, శిఖండినీ నిజంగా అమ్మాయే అయితే—'
బద్ధ్వా పాఞ్చాలరాజానమానయిష్యామహే గృహమ్ । అన్యం రాజానమాధాయ పాఞ్చాలేషు నరేశ్వరమ్
'పాంచాల రాజును బంధించి ఇల్లకు తీసుకెళ్లి, పాంచాలులకు మరొక రాజును నియమిద్దాం.'
ఘాతయిష్యామ నృపతిం పాఞ్చాలం సశిఖణ్డినమ్
'పాంచాల రాజును శిఖండితో కలిసి చంపేస్తాం.'
స తదా ద్రుతమాజ్ఞాయ పునర్దూతాన్నరాధిపః। ప్రాస్థాపయత్పార్షతయా నిహన్మీతి స్థిరో భవ
ఆ సమయంలో, రాజు ఈ విషయం త్వరగా తెలుసుకొని, మళ్లీ దూతలను పంపించి, 'నీవు ధైర్యంగా ఉండు, నేను అతన్ని చంపుతాను' అని చెప్పాడు.
స హి ప్రకృత్యా వై భీతః కిల్బిషీ చ నరాధిపః । భయం తీవ్రమనుప్రాప్తో ద్రుపదః పృథివీపతిః
అతడు సహజంగా భయపడే, పాపకర్మలు చేసే వాడు. భయంతో ద్రుపదుడు, భూమిపతి, తీవ్ర భయానికి లోనయ్యాడు.
విసృజ్య దూతాన్దాశార్ణే ద్రుపదః శోకమూర్చ్ఛితః । సమేత్య భార్యాం రహితే వాక్యమాహ నరాధిపః
దశార్ణ దేశపు దూతలను పంపివేసి, ద్రుపదుడు దుఃఖంతో మునిగిపోయి, తన భార్యను ఒంటరిగా కలసి, ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
భయేన మహతాఽఽవిష్టో హృది శోకేన చాహతః । పాఞ్చాలరాజో దయితాం మాతరం వై శిఖణ్డినః
భయంతో బాధపడి, హృదయంలో దుఃఖంతో నిండిపోయిన పాంచాల రాజు, తన ప్రియమైన శిఖండినీ తల్లిని ఇలా ఉద్దేశించాడు.
అభియాస్యతి మాం కోపాత్సంబన్ధీ సుమహాబలః । హిరణ్యవర్మా నృపతిః కర్షమాణో వరూథినీమ్
'హిరణ్యవర్ముడు, నా బంధువు, మహాబలుడు, కోపంతో తన సైన్యాన్ని తీసుకుని నాపై యుద్ధానికి వస్తాడు.'
కిమిదానీం కరిష్యావో మూఢౌ కన్యామిమాం ప్రతి। శిఖణ్డీ కిల పుత్రస్తే కన్యేతి పరిశఙ్కితః
'ఇప్పుడు మనం ఏమి చేయాలి? మేము అయోమయంలో ఉన్నాం. ఈ కుమార్తె విషయంలో ఏమి చేయాలో తెలియడం లేదు. నీ కుమారుడు శిఖండీ నిజంగా అమ్మాయేనని వారు అనుమానిస్తున్నారు.'