చకార యత్నం ద్రుపదః సుతాయాః సర్వకర్మసు। తతో లేఖ్యాదిషు తథా శిల్పేషు చ పరంతప
ద్రుపదుడు తన బిడ్డకు అన్ని పనుల్లో ఎంతో శ్రద్ధ పెట్టాడు. రాయడం, కళల్లో కూడా ఆమెను నేర్పించాడు.
ఇష్వస్త్రే చైవ రాజేన్ద్ర ద్రోణశిష్యో బభూవ హ। తస్య మాతా మహారాజ రాజానం వరవర్ణినీ
ధనుర్విద్యలో కూడా, రాజా, ఆమె ద్రోణుని శిష్యురాలయ్యింది. ఆమె తల్లి, అందమైనవాడైన రాజుని, కుమార్తె పెళ్లి కోసం ప్రోత్సహించింది.
చోదయామాస భార్యార్థం కన్యాయాః పుత్రవత్తదా । తతస్తాం పార్షతో దృష్ట్వా కన్యాం సంప్రాప్తయౌవనామ్ । స్త్రియం మత్వా తతశ్చిన్తాం ప్రపేదే సహ భార్యయా
ఆమె కుమారుడిలా ఆ కుమార్తె పెళ్లి విషయాన్ని రాజును ప్రోత్సహించింది. పర్షతుడు ఆ యువతిని యవ్వనంలోకి వచ్చినదిగా చూసి, ఆమెను స్త్రీగా భావించి భార్యతో కలసి ఆందోళన చెందాడు.
కన్యా మమేయం సంప్రాప్తా యౌవనం శోకవర్ధినీ । మయా ప్రచ్ఛాదితా చేయం వచనాచ్ఛూలపాణినః
ఈ నా కుమార్తె యవ్వనంలోకి వచ్చి నా బాధను పెంచింది. శూలపాణి మాట నమ్మి నేను ఆమెను రహస్యంగా ఉంచాను.
న తన్మిథ్యా మహారాజ భవిష్యతి కథంచన । త్రైలోక్యకర్తా కస్మాద్ధి వృథా వక్తుమిహార్హతి
రాజా, అది ఎప్పటికీ అబద్ధం కాదని నాకు నమ్మకం. మూడు లోకాలను సృష్టించినవాడు ఇక్కడ వృథాగా ఎందుకు మాట్లాడుతాడు?
యది తే రోచతే రాజన్వక్ష్యామి శ్రృణు మే వచః। శ్రుత్వేదానీం ప్రపద్యేథాః స్వాం మతిం పృషతాత్మజ
రాజా, నీకు నచ్చితే నేను చెప్పగలను. నా మాట విను. వినిన తర్వాత నీవు నీ మనసుకు అనుగుణంగా నిర్ణయం తీసుకోగలవు, పృషతుని కుమారుడా.
క్రియతామస్య యత్నేన విధివద్దారసంగ్రహః । భవితా తద్వచః సత్యమితి మే నిశ్చితా మతిః
ఆమెకు శ్రద్ధగా, విధిగా పెళ్లి జరిపించాలి. ఆ దేవుని మాట తప్పకుండా నిజమవుతుందని నాకు నిశ్చయం ఉంది.
తతస్తౌ నిశ్చయం కృత్వా తస్మిన్కార్యేఽథ దంపతీ । వరయాఞ్చక్రతుః కన్యాం దశార్ణాధిపతేః సుతామ్
అలా ఆ ఇద్దరూ ఆ విషయం మీద నిర్ణయం తీసుకుని, దశార్ణ రాజు కుమార్తెను వధువుగా ఎంచుకున్నారు.
తతో రాజా ద్రుపదో రాజసింహః సర్వాన్రాజ్ఞః కులతః సన్నిశామ్య। దాశార్ణకస్య నృపతేస్తనూజాం శిఖణ్డినే వరయామాస దారాన్
అంతలో రాజు ద్రుపదుడు, రాజులలో సింహుడు, అన్ని రాజకుటుంబాలను పరిశీలించి, దశార్ణ రాజు కుమార్తెను శిఖండికి భార్యగా ఎంచుకున్నాడు.
హిరణ్యవర్మేతి నృపో యోఽసౌ దాశార్ణకః స్మృతః। స చ ప్రాదాన్మహీపాలః కన్యాం తస్మై శిఖణ్డినే
దశార్ణుడని పిలవబడే హిరణ్యవర్ముడు అనే రాజు, తన కుమార్తెను శిఖండికి ఇచ్చాడు, ఓ భూస్వామి.
స చ రాజా దశార్ణేషు మహానాసీత్సుదుర్జయః। హిరణ్యవర్మా దుర్ధర్షో మహాసేనో మహామనాః
దశార్ణ దేశంలో ఉన్న ఆ రాజు చాలా గొప్పవాడు, అతన్ని ఓడించడం చాలా కష్టమైంది. అతని పేరు హిరణ్యవర్మ. అతడిని ఎదుర్కోవడం ఎవరికీ సాధ్యపడదు. అతనికి గొప్ప సైన్యం, ధైర్యం కూడా ఉంది.
కృతే వివాహే తు తదా సా కన్యా రాజసత్తమ। యౌవనం సమనుప్రాప్తా సా చ కన్యా శిఖణ్డినీ
పెళ్లి జరిగిన తర్వాత, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ యువతి యవ్వనానికి చేరుకుంది. ఆ యువతి శిఖండినీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
కృతదారః శిఖణ్డీ చ కామ్పిల్యం పునరాగమత్। న చ సా వేద తాం కన్యాం కంచిత్కాలం స్త్రియం కిల। యదా త్వేనామజానాత్సా స్త్రియమేవ నృపాత్మజా
శిఖండి పెళ్లి చేసుకుని మళ్లీ కాంపిల్య నగరానికి వచ్చాడు. కొంతకాలం పాటు ఆ యువతి తన భార్యను స్త్రీ అని గుర్తించలేదు. కానీ, ఒకప్పుడు ఆమె నిజంగా స్త్రీ అని ఆ రాజకుమారి తెలుసుకుంది.
ధాత్రీణాం చ సఖీనాం చ వ్రీడయానా న్యవేదయత్ । కన్యాం పాఞ్చాలరాజస్య సుతాం తాం వై శిఖణ్డినీమ్
ఆమెకు చాలా సిగ్గుగా అనిపించి, తన దాయాదులు, స్నేహితులకు చెప్పింది — పాంచాల రాజు కుమార్తె శిఖండినీ నిజంగా యువతే అని.
తతస్తా రాజశార్దూల ధాత్ర్యో దాశార్ణికాస్తదా। జగ్మురార్తి పరాం ప్రేష్యాః ప్రేషయామాసురేవ చ
అప్పుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, దశార్ణ దేశానికి చెందిన ఆ దాయాదులు చాలా బాధతో వెళ్లి, దూతలను పంపించమని చెప్పారు.
తతో దశార్ణాధిపతేః ప్రేష్యాః సర్వా న్యవేదయన్ । విప్రలమ్భం యథావృత్తం స చ చుక్రోధ పార్థివః
తర్వాత, దశార్ణాధిపతి దూతలు జరిగిన సంగతులన్నీ రాజుకి వివరంగా చెప్పారు. ఆ రాజు చాలా కోపంగా మారాడు.
శిఖణ్డ్యపి మహారాజ పుంవద్రాజకులే తదా। విజహార మ్రుదా యుక్తః స్త్రీత్వం నైవాతిరోచయన్
అయినా, మహారాజా, శిఖండి రాజకుటుంబంలో పురుషుడిలా ప్రవర్తిస్తూ, ఎంతో మృదువుగా ఉండేవాడు. తన స్త్రీత్వాన్ని ఎప్పుడూ బయటపెట్టలేదు.
తతః కతిపయాహస్య తచ్ఛ్రుత్వా భరతర్షభ । హిరణ్యవర్మా రాజేన్ద్ర రోషాదర్తిం జగామ హ
కొన్ని రోజులు గడిచిన తర్వాత, ఈ విషయం తెలుసుకున్న హిరణ్యవర్మ రాజు, భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడా, కోపంతో ఎంతో బాధపడ్డాడు.
తతో దాశార్ణకో రాజా తీవ్రకోపసమన్వితః । దూతం ప్రస్థాపయామాస ద్రుపదస్య నివేశనమ్
తర్వాత, దశార్ణ రాజు తీవ్రమైన కోపంతో, ద్రుపదుని ఇంటికి ఒక దూతను పంపించాడు.
తతో ద్రుపదమాసాద్య దూతః కాఞ్చనవర్మణః। ఏక ఏకాన్తసుత్సార్య రహో వచనమబ్రవీత్
తర్వాత, కాంచనవర్ముని దూత ద్రుపదుని దగ్గరకు వచ్చి, అందరినీ బయటకు పంపించి, ఒంటరిగా రహస్యంగా ఇలా అన్నాడు.
దాశార్ణరాజో రాజంస్త్వామిదం వచనమబ్రవీత్ । అభిష్గాత్ప్రకుపితో విప్రలబ్ధస్త్వయాఽనఘ
దశార్ణ రాజు నీకు ఈ సందేశం పంపించాడు, ఓ రాజా: నువ్వు నన్ను మోసం చేశావు. అందుకే నేను కోపంతో ఇక్కడికి వచ్చాను.
అవమన్యసే మాం నృపతే నూనం దుర్మన్త్రితం తవ। యన్మే కన్యాం స్వకన్యార్థే మోహాద్యాచితవానసి
నువ్వు నన్ను తక్కువగా చూసావు, రాజా. నీ ఆలోచన తప్పు. నువ్వు మోహంతో నా కుమార్తెను నీ కుమార్తె కోసం అడిగావు.
తస్యాద్య విప్రలమ్భస్య ఫలం ప్రాప్నుహి దుర్మతే । ఏష త్వం సజనామాత్యముద్ధరామి స్థిరో భవ
ఈ మోసానికి ఫలితం ఇప్పుడు నీవు అనుభవించు, దుష్టుడా. నీ కుటుంబంతో, మంత్రులతో సహా నిన్ను నేనిప్పుడు నిర్మూలించడానికి వస్తున్నాను. ధైర్యంగా ఉండు.
అవమత్య చ వీర్యం మే కులం చారిత్రమేవ చ । విప్రలమ్భస్త్వయాపూర్వో మనుష్యేషు ప్రవర్తితః
నువ్వు నా శౌర్యాన్ని, వంశాన్ని, మంచి నడవడిని తక్కువగా చూసి, మనుషుల్లో ఎప్పుడూ లేని మోసాన్ని చేశావు.
కురు సర్వాణి కార్యాణి భుఙ్క్ష్వ కభోగాననుత్తమాన్। అభియాస్యామి శీఘ్రం త్వాం సముద్ధర్తుం సబాన్ధవమ్
నీ పనులన్నీ పూర్తిచేసుకో, నీకు ఇష్టమైన సుఖాలు అనుభవించు. నేను త్వరలోనే వస్తాను, నిన్ను నీ బంధువులతో సహా నాశనం చేయడానికి.
ఏవముక్తస్య దూతేన ద్రుపదస్య తదా నృప। చోరస్యేవ గృహీతస్య న ప్రావర్తత భారతీ
దూత ఈ మాటలు చెప్పిన తర్వాత, ద్రుపదు పట్టుబడిన దొంగలా మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
స యత్నమకరోత్తీవ్రం సంబన్ధిన్యునుమాననే । దూతైర్మధురసంభాషైర్న తదస్తీతి సందిశన్
అతడు బంధువుని ఒప్పించేందుకు చాలా ప్రయత్నించాడు. దూతలను పంపించి, మధురమైన మాటలతో 'అలా కాదు' అని చెప్పించాడు.
స రాజా భూయ ఏవాథ జ్ఞాత్వా తత్త్వమథాగమత్ । కన్యేతి పాఞ్చాలసుతాం త్వరమాణో వినిర్యయౌ
ఆ రాజు నిజాన్ని మళ్లీ తెలుసుకున్న తర్వాత, పాంచాల కుమార్తె నిజంగా యువతి అని గ్రహించి, తొందరగా బయలుదేరాడు.
తతః సంప్రేషకయామాస మిత్రాంణామమితౌజసామ్ । దుహితుర్విప్రలమ్భం తం ధాత్రీణాం వచనాత్తదా
ఆ సమయంలో, ఆ ధాత్రిమణుల మాటలు విని, తన కుమార్తె వేరుపడిన సంగతి గురించి అపారబలశాలి స్నేహితులకు దూతలను పంపించాడు.
తతః సముదయం కృత్వా బలానాం రాజసత్తమః । అభియానే మతిం చక్రే ద్రుపదం ప్రతి భారత
అతడు తన సైన్యాన్ని కూడగట్టి, ఓ భారతా, ద్రుపదుని మీద యుద్ధానికి వెళ్లాలని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు.