తథైవాత్తశరో ధన్వీ తథైవ దృఢనిశ్చయః । స్థితోఽహమాహవే యోద్ధుం తతస్తే రామమబ్రువన్
అదే విధంగా, విల్లు ఎక్కించి, బాణాలు సిద్ధంగా పెట్టుకొని, పట్టు కోల్పోకుండా నేను యుద్ధరంగంలో నిలిచాను. అప్పుడు వారు రామునితో మాట్లాడారు.
సమేత్య సహితా భూయః సమరే భృగునన్దనమ్ । నావనీతం హి హృదయం విప్రాణాం శామ్య భార్గవ
అందరూ కలిసి యుద్ధరంగంలో భృగునందనుడిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నారు: "బ్రాహ్మణుల హృదయాలు కఠినంగా ఉండవు; భార్గవా, నీవు శాంతించు."
రామ రామ నివర్తస్వ యుద్ధాదస్మాద్ద్విజోత్తమ । అవధ్యో వై త్వయా భీష్మస్త్వం చ భీష్మస్య భార్గవ
రామా, రామా, ఈ యుద్ధం నుంచి వెనక్కి తగ్గు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా; భీష్ముని నువ్వు చంపలేవు, నిన్ను భీష్ముడు చంపలేడు, భార్గవా.
ఏవం బ్రువన్తస్తే సర్వే ప్రతిరుద్ధ్య రణాజిరమ్ । న్యాసయాఞ్చక్రిరే శస్త్రం పితరో భృగునన్దనమ్
వారు అందరూ ఇలా చెప్పుతూ యుద్ధరంగాన్ని ఆపి, భృగునందనుడి ముందు ఆయుధాలు పడేశారు.
తతోఽహం పునరేవాథ తానష్టౌ బ్రహ్మవాదినః । అద్రాక్షం దీప్యమానాన్వై గ్రహానష్టావివోదితాన్
తర్వాత మళ్లీ ఆ ఎనిమిది బ్రహ్మవాదులు, ఎనిమిది గ్రహాల్లా ప్రకాశిస్తూ, నా ఎదుట నిలబడ్డారు.
తే మాం సప్రణయం వాక్యమబ్రువన్సమరే స్థితమ్ । ప్రైహి రామం మహాబాహో గురుం లోకహితం కురు
యుద్ధరంగంలో నేను నిలిచినప్పుడు, వారు ప్రేమతో ఇలా అన్నారు: "మహాబాహువైనవాడా, రాముని దగ్గరకు వెళ్ళి, గురువును గౌరవించు, లోకానికి మేలు చేయు."
దృష్ట్వా నివర్తితం రామం సుహృద్వాక్యేన తేన వై। లోకానాం చ హితం కుర్వన్నహమప్యాదదే వచః
స్నేహితుని మాట విని రాముడు వెనక్కి తగ్గినదాన్ని చూసి, లోకాల మేలు కోసం ఆయన చేసిన పనిని గమనించి, నేనూ వారి మాటను అంగీకరించాను.
తతోఽహం రామమాసాద్య వవన్దే భృశవిక్షతః। రామశ్చాభ్యుత్స్మయన్ప్రేమ్ణా మామువాచ మహాతపాః
తర్వాత నేను రాముని దగ్గరకు వెళ్లి, గాఢంగా గాయపడినవాడిగా నమస్కరించాను. అప్పుడు మహాతపస్వి రాముడు ప్రేమతో నవ్వుతూ నాతో ఇలా అన్నాడు.
త్వత్సమో నాస్తి లోకేఽస్మిన్క్షత్రియః పృథివీచరః । గమ్యతాం భీష్మ యుద్ధేఽస్మింస్తోషితోఽహం భృశం త్వయా
భీష్మా, ఈ భూమిపై నీవంతటి క్షత్రియుడు మరొకడు లేడు. ఇప్పుడు వెళ్ళు; ఈ యుద్ధంలో నీవు నాకు ఎంతో సంతృప్తిని ఇచ్చావు.
మమ చైవ సమక్షం తాం కన్యామాహూయ భార్గవః। ఉక్తవాన్దీనయా వాచా మధ్యే తేషాం మహాత్మనామ్
అంతటా, ఆ మహాత్ముల సమక్షంలో భార్గవుడు ఆ కన్యను పిలిచి, వినయంగా ఆమెతో మాట్లాడాడు.
ప్రత్యక్షమేతల్లోకానాం సర్వేషామేవ భామిని । యథాశక్త్యా మయా యుద్ధం కృతం వై పౌరుషం పరమ్
అందరికీ స్పష్టంగా తెలిసినదే, ఓ సుందరి! నా శక్తికి మేరకు నేను యుద్ధం చేసి, నా పరాక్రమాన్ని పూర్తిగా చూపించాను.
న చైవమపి శక్నోమి భీష్మం శస్త్రభృతాం వరమ్ । విశేషయితుమత్యర్థముత్తమాస్త్రాణి దర్శయన్
అయినా, ఎంత ప్రయత్నించినా, అస్త్రవిద్యలో అగ్రగణ్యుడైన భీష్ముడిని మించలేకపోతున్నాను.
ఏషా మే పరమా శక్తిరేతన్మే పరమం బలమ్ । యథేష్టం గమ్యతాం భద్రే కిమన్యద్వా కరోమి తే
ఇది నా పరమ శక్తి, ఇది నా అత్యంత బలం. నీ ఇష్టానుసారం పోవచ్చు, ఓ మృదువైనవాడా! నీకు ఇంకేం చేయగలను చెప్పు.
భీష్మమేవ ప్రపద్యస్వ న తేఽన్యా విద్యతే గతిః । నిర్జితో హ్యస్మి భీష్మేణ మహాస్త్రాణి ప్రముఞ్చతా
భీష్ముడినే ఆశ్రయించు, నీకు వేరే మార్గం లేదు. భీష్ముడు మహా అస్త్రాలను వదిలి నన్ను జయించాడు.
ఏవముక్త్వా తతో రామో వినిఃశ్వస్య మహామనాః । తూష్మీమాసీత్తతః కనక్యా ప్రోవాచ భృగునన్దనమ్
ఇలా చెప్పి, మహాత్ముడైన రాముడు లోతుగా ఊపిరి తీసుకుని మౌనంగా ఉన్నాడు. ఆ తరువాత ఆ కన్యక భృగువంశజుడిని అడిగింది.
భగవన్నేవమేవైతద్యథాఽఽహ భగవాంస్తథా । అజేయో యుధి భీష్మోఽయమపి దేవైరుదారధీః
భగవంతుడా! మీరు చెప్పింది నిజమే. భీష్ముడు మహత్తరమైన మనస్కుడై, దేవతలకైనా యుద్ధంలో జయించలేని వాడు.
యథాశక్తి యథోత్సాహం మమ కార్యం కృతం త్వయా । అనివార్యం రణే వీర్యమస్త్రాణి వివిధాని చ
మీ శక్తికి తగినంత, మీ ఉత్సాహానికి తగినంత నాకు సహాయం చేసారు. యుద్ధంలో అతని వీరత్వాన్ని, అనేక అస్త్రాలను ఎవరూ ఎదుర్కోలేరు.
నే చైవ శక్యతే యుద్ధే విశేషయితుమన్తతః । న చాహమేనం యాస్యామి పునర్భీష్మం కథంచన
యుద్ధంలో అతన్ని ఎవరూ మించలేరు. ఇకపై నేను ఎప్పటికీ భీష్ముని దగ్గరకు వెళ్లను.
గమిష్యామి తు తత్రాహం యత్ర భీష్మం తపోధన । సమరే పాతయిష్యామి స్వయమేవ భృగూద్వహ
అయితే, ఓ తపస్సుతో నిండినవాడా! భీష్ముడు ఉన్న చోటికి నేను వెళ్తాను. యుద్ధంలో నేనే అతన్ని పడగొడతాను, ఓ భృగువంశశ్రేష్ఠా!
ఏవముక్త్వా యయౌ కన్యా రోషవ్యాకులలోచనా । తాపస్యే ధృతసంకల్పా సా మే చిన్తయతీ వధమ్
ఇలా చెప్పి, కోపంతో కళ్లు ఎర్రబడ్డ ఆ కన్యక అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయింది. తపస్సులో స్థిరంగా ఉండి, భీష్ముని మరణాన్ని ఆలోచిస్తూ ఉండింది.
తతో మహేన్ద్రం సహితైరమునిభిర్భృగుసత్తమః । యథాఽఽగతం తథా సోఽగన్మాముపామన్త్ర్య భారత
ఆ తరువాత, ఓ భృగువంశశ్రేష్ఠా! ఆ మునులతో కలిసి నేను మహేంద్రుని దగ్గరకు వెళ్లి, నీకు వీడ్కోలు చెప్పి తిరిగి వచ్చాను, ఓ భారతా!
తతో రథం సమారుహ్య స్తూయమానో ద్విజాతిభిః । ప్రవిశ్య నగరం మాత్రే సత్యవత్యై న్యవేదయమ్
తర్వాత, ద్విజులందరి ప్రశంసలతో నా రథంపై ఎక్కి, నగరంలోకి ప్రవేశించి, జరిగినదంతా తల్లి సత్యవతికి చెప్పాను.
యథావృత్తం మహారాజ సా చ మాం ప్రత్యనన్దత। పురుషాంశ్చాదిశం ప్రాజ్ఞాన్కన్యావృత్తాన్తకర్మణి
ఓ మహారాజా! జరిగినదంతా విన్నాక, తల్లి నన్ను ఆదరించింది. ఆ కన్యక విషయమై జ్ఞానులైన పురుషులకు ఆదేశాలు ఇచ్చింది.
దివసే దివసే హ్యస్యా గతిజల్పితచేష్టితమ్ । ప్రత్యాహరంశ్చ మే యుక్తాః స్థితాః ప్రియహితే సదా
ప్రతి రోజు, నా మేలుకోసం కట్టుబడి ఉన్న వారు ఆ కన్యక ఎక్కడికి వెళ్ళిందో, ఏమన్నదో, ఎలా ప్రవర్తించిందో నాకు తెలియజేస్తూ ఉండేవారు.
యదైవ హి వనం ప్రాయాత్సా కన్యా తపసే ధృతా। తదైవ వ్యథితో దీనో గతచేతా ఇవాభవమ్
ఆ కన్యక తపస్సుకోసం అడవికి వెళ్ళినప్పుడు, నేను ఎంతో బాధపడి, మనస్సు లేని వాడిలా నిరుత్సాహంగా మారిపోయాను.
న హి మాం క్షత్రియః కశ్చిద్వీర్యేణ వ్యజయద్యుధి । ఋతే బ్రహ్మవిదస్తాత తపసా సంశితవ్రతాత్
యుద్ధంలో నా వీరత్వాన్ని మించి నన్నెవ్వరూ ఓడించలేరు, క్షత్రియులు అయితే అసలు కాదు. తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్న ఆ బ్రాహ్మణుడిని తప్ప.
అపి చైతన్మయా రాజన్నారదేఽపి నివేదితమ్ । వ్యాసే చైవ తథా కార్యం తౌ చోభౌ మామవోచతామ్
ఓ రాజా! ఈ విషయం నేను నారదునికీ, వ్యాసునికీ చెప్పాను. వారు ఇద్దరూ నాకు తగిన మాటలు చెప్పారు.
న విషాదస్త్వయా కార్యో భీష్మ కాశిసుతాం ప్రతి। దైవం పురుషకారేణ కో నివర్తితుముత్సహేత్
భీష్మా! కాశిరాజు కుమార్తె విషయమై నీవు విచారించవద్దు. మనుషుల ప్రయత్నంతో దైవాన్ని ఎవరు మార్చగలరు?
సా కన్యా తు మహారాజ ప్రవిశ్యాశ్రమమణ్డలమ్ । యమునాతీరమాశ్రిత్య తపస్తేపేఽతిమానుషమ్
ఓ రాజా, ఆ కన్యక యమునా తీరాన్ని ఆశ్రయించి, ఆశ్రమ పరిసరాల్లోకి ప్రవేశించి, మానవులకు అందని విధంగా కఠిన తపస్సు చేసింది.
నిరాహారా కృశా రూక్షా జటిలా మలపఙ్కినీ । షణ్మాసాన్వాయుభక్షా చ స్థాణుభూతా తపోధనా
ఆమె ఆరు నెలలు అన్నం తినకుండా, బలహీనంగా, పొడిగా, జటలు వేసుకుని, మురికి పూసుకుని, కేవలం గాలిని మాత్రమే పీల్చుతూ, కదలకుండా నిలబడి, తపస్సులో నిమగ్నమై ఉండింది.