తతో రామో హృషితో రాజసింహ దృష్ట్వా తదస్త్రం వినివర్తితం వై। జితోఽస్మి భీష్మేణ సుమన్దబుద్ధి- రిత్యేవ వాక్యం సహసా వ్యముఞ్చత్
రాజసింహా, అప్పుడు రాముడు ఆనందంతో, ఆ అస్త్రాన్ని ఉపసంహరించినదాన్ని చూసి, 'నా బుద్ధి బలహీనమైనా భీష్ముడు నన్ను జయించాడు' అని అకస్మాత్తుగా పలికాడు.
తతోఽపశ్యత్పితరం జామదగ్న్యః పితుస్తథా పితరం చాస్య మాన్యమ్। తే తత్ర చైనం పరివార్య తస్థు- రూచుశ్చైనం సాన్త్వపూర్వం తదనీమ్
ఆ తర్వాత జమదగ్ని కుమారుడు తన తండ్రిని, తన తండ్రి గౌరవనీయుడైన తాతను కూడా చూశాడు. వారు అక్కడ చుట్టుముట్టి నిలబడి, మృదువుగా ఇలా అన్నారు.
మా స్మైవం సాహసం తాత పునః కార్షీః కథఞ్చన । భీష్మేణ సంయుగం గన్తుం క్షత్రియేణ విశేషతః
తాత, ఇకపై ఇలాంటి తొందరపాటు పనులు ఎప్పుడూ చేయవద్దు. ముఖ్యంగా భీష్ముడితో, క్షత్రియుడితో యుద్ధానికి దిగకూడదు.
క్షత్రియస్య తు ధర్మోఽయం యద్యుద్ధం భృగునన్దన । స్వాధ్యాయో వ్రతచర్యాఽథ బ్రాహ్మణానాం పరం ధనమ్
భృగునందన, క్షత్రియుడికి యుద్ధమే ధర్మం. బ్రాహ్మణులకు విద్యాభ్యాసం, వ్రతాచరణే గొప్ప సంపద.
ఇదం నిమిత్తే కస్మింశ్చిదస్మాభిః ప్రాగుదాహృతమ్ । శస్త్రధారణమత్యుగ్రం తచ్చాకార్యం కృతం త్వయా
ఇదే కారణంగా మేము ముందు చెప్పినట్టు, ఆయుధధారణం చాలా తీవ్రమైనది. నీవు అది చేయకూడదని చెప్పాం, కాని నీవు చేసావు.
వత్స పర్యాప్తమేతావద్భీష్మేణ సహ సంయుగే । విమర్దస్తే మహాబాహో వ్యపయాహి రణాదితః
బిడ్డా, భీష్ముడితో యుద్ధం ఇంతవరకూ చాలును. మహాబాహువా, ఈ యుద్ధాన్ని విడిచి వెళ్ళిపో.
పర్యాప్తమేతద్భద్రం తే తవ కార్ముకధారణమ్ । విసర్జయైతద్దుర్ధర్ష తపస్తప్యస్వ భార్గవ
ఇంతవరకూ నీ విల్లు ధరించడమే చాలును, సుభద్రుడు. ఈ దుర్జయమైన ఆయుధాన్ని విడిచిపెట్టు, భృగునందన, తపస్సు చేయు.
ఏష భీష్మః శాన్తనవో దేవైః సర్వైర్నివారితః। నివర్తస్వ రణాదస్మాదితి చైవ ప్రసాదితః
ఈ భీష్ముడు, శాంతనువు కుమారుడు, దేవతలందరితో ఆపబడ్డాడు. దయచేసి, ఈ యుద్ధాన్ని వదిలిపెట్టు.
రామేణ సహ మాయోత్సీర్గురుణేతి పునః పునః । న హి రామో రణే జేతుం త్వయా న్యాయ్యః కురూద్వహ
రాముడితో, నీ గురువుతో మళ్లీ మళ్లీ పోటీ పడవద్దు. కురువంశశ్రేష్ఠ, యుద్ధంలో రాముడిని నీవు జయించడం సమంజసం కాదు.
మానం కురుష్వ గాఙ్గేయ బ్రాహ్మణస్య రణాజిరే। వయం తు గురవస్తుభ్యం తస్మాత్త్వాం వారయామహే
గంగా కుమారుడా, యుద్ధరంగంలో బ్రాహ్మణుడిని గౌరవించు. మేము నీకు గురువులమై, అందుకే నిన్ను ఆపుతున్నాము.
భీష్మో వసూనామన్యతమో దిష్ట్యా జీవసి పుత్రక । గాఙ్గేయః శన్తనోః పుత్రో వసురేష మహాయశాః
భీష్ముడు వసువులలో ఒకడు. అదృష్టవశాత్తు నీవు బతికున్నావు బిడ్డా. గంగా కుమారుడు, శాంతనువు కుమారుడు, ఈ మహాయశస్వి వసువు.
కథం శక్యస్త్వయా జేతుం నివర్తస్వేహ భార్గవ । అర్జునః పాణ్డవశ్రేష్ఠః పురన్దరసుతో బలీ
నీవు అతన్ని ఎలా జయించగలవు? ఇక్కడినుంచి వెళ్ళిపో భృగునందన. అర్జునుడు, పాండవులలో శ్రేష్ఠుడు, పురందరుని బలమైన కుమారుడు.
నరః ప్రజాపతిర్వీరః పూర్వదేవః సనాతనః। సవ్యసాచీతి విఖ్యాతస్త్రిషు లోకేషు వీర్యవాన్। భీష్మమృత్యుర్యథాకాలం విహితో వై స్వయంభువా
అతడు పురాణ దేవుడు, ప్రజాపతి, వీరుడు. మూడు లోకాలలో సవ్యసాచిగా ప్రసిద్ధి చెందినవాడు. అతడికి భీష్ముని మృతి లాగానే, సృష్టికర్త నిర్ణయించిన సమయానే మరణం కలుగుతుంది.
ఏవముక్తః స పితృభిః పితౄన్రామోఽబ్రవీదిదమ్। నాహం యుధి నివర్తేయమితి మే వ్రతమాహితమ్। న నివర్తితపూర్వశ్చ కదాచిద్రణమూర్ధని
అప్పుడా పితృదేవతలు ఇలా చెప్పగానే, రాముడు వారితో ఇలా అన్నాడు: "నేను యుద్ధం నుంచి వెనక్కి తగ్గను; ఇదే నా ప్రతిజ్ఞ. యుద్ధరంగంలో ఎప్పుడూ వెనుదిరిగిన దాఖలే లేదు."
నివర్త్యతామాపగేయః కామం యుద్ధాత్పితామహాః। న త్వహం వినివర్తిష్యే యుద్ధాదస్మాత్కథంచన
నదిపుత్రులు అయిన పితామహులు యుద్ధం నుంచి తమ ఇష్టానుసారం వెనక్కి తగ్గవచ్చు; కానీ నేను మాత్రం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఈ యుద్ధం నుంచి వెనక్కి తగ్గను.
తతస్తే మునయో రాజన్నృచీకప్రముఖాస్తదా । నారదేనైవ సహితాః సమాగమ్యేదమబ్రువన్
అప్పుడు రాజా, ఋచీకుడు ముందుండగా, నారదుడు సహా ఆ మునులు అందరూ కలిసి ఇలా అన్నారు.
నివర్తస్వ రణాత్తాత మానయస్వ ద్విజోత్తమమ్ । ఇత్యవోచమహం తాంశ్చ క్షత్రధర్మవ్యపేక్షయా
యుద్ధం నుంచి వెనక్కి తగ్గు తండ్రీ, ఆ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడిని గౌరవించు అని నేను వారితో, క్షత్రియ ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని చెప్పాను.
మమ వ్రతమిదం లోకే నాహం యుద్ధాత్కదాచన। విముఖో వినివర్తేయం పృష్ఠతోఽభ్యాహతః శరైః
ఈ లోకంలో నా ప్రతిజ్ఞ ఇదే: యుద్ధం నుంచి నేను ఎప్పుడూ వెనక్కి తగ్గను; వెనుక నుంచి బాణాలు తగిలినా కూడా వెనుదిరగను.
నాహం లోభాన్న కార్పణ్యాన్న భయాన్నార్థకారణాత్। త్యజేయం శాశ్వతం ధర్మమితి మే నిశ్చితా మతిః
లోభం వల్లా, దుర్బలత వల్లా, భయం వల్లా, లేక స్వార్థం కోసం అయినా నేను శాశ్వత ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టను; ఇదే నా స్థిరమైన నిర్ణయం.
తతస్తే మునయః సర్వే నారదప్రముఖా నృప। భాగీరథీ చ మే మాతా రణమధ్యం ప్రపేదిరే
అప్పుడు నారదుడు ముందుండగా మునులు అందరూ, నా తల్లి భాగీరథి కూడా, యుద్ధమధ్యంలోకి వచ్చారు.
తథైవాత్తశరో ధన్వీ తథైవ దృఢనిశ్చయః । స్థితోఽహమాహవే యోద్ధుం తతస్తే రామమబ్రువన్
అదే విధంగా, విల్లు ఎక్కించి, బాణాలు సిద్ధంగా పెట్టుకొని, పట్టు కోల్పోకుండా నేను యుద్ధరంగంలో నిలిచాను. అప్పుడు వారు రామునితో మాట్లాడారు.
సమేత్య సహితా భూయః సమరే భృగునన్దనమ్ । నావనీతం హి హృదయం విప్రాణాం శామ్య భార్గవ
అందరూ కలిసి యుద్ధరంగంలో భృగునందనుడిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నారు: "బ్రాహ్మణుల హృదయాలు కఠినంగా ఉండవు; భార్గవా, నీవు శాంతించు."
రామ రామ నివర్తస్వ యుద్ధాదస్మాద్ద్విజోత్తమ । అవధ్యో వై త్వయా భీష్మస్త్వం చ భీష్మస్య భార్గవ
రామా, రామా, ఈ యుద్ధం నుంచి వెనక్కి తగ్గు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా; భీష్ముని నువ్వు చంపలేవు, నిన్ను భీష్ముడు చంపలేడు, భార్గవా.
ఏవం బ్రువన్తస్తే సర్వే ప్రతిరుద్ధ్య రణాజిరమ్ । న్యాసయాఞ్చక్రిరే శస్త్రం పితరో భృగునన్దనమ్
వారు అందరూ ఇలా చెప్పుతూ యుద్ధరంగాన్ని ఆపి, భృగునందనుడి ముందు ఆయుధాలు పడేశారు.
తతోఽహం పునరేవాథ తానష్టౌ బ్రహ్మవాదినః । అద్రాక్షం దీప్యమానాన్వై గ్రహానష్టావివోదితాన్
తర్వాత మళ్లీ ఆ ఎనిమిది బ్రహ్మవాదులు, ఎనిమిది గ్రహాల్లా ప్రకాశిస్తూ, నా ఎదుట నిలబడ్డారు.
తే మాం సప్రణయం వాక్యమబ్రువన్సమరే స్థితమ్ । ప్రైహి రామం మహాబాహో గురుం లోకహితం కురు
యుద్ధరంగంలో నేను నిలిచినప్పుడు, వారు ప్రేమతో ఇలా అన్నారు: "మహాబాహువైనవాడా, రాముని దగ్గరకు వెళ్ళి, గురువును గౌరవించు, లోకానికి మేలు చేయు."
దృష్ట్వా నివర్తితం రామం సుహృద్వాక్యేన తేన వై। లోకానాం చ హితం కుర్వన్నహమప్యాదదే వచః
స్నేహితుని మాట విని రాముడు వెనక్కి తగ్గినదాన్ని చూసి, లోకాల మేలు కోసం ఆయన చేసిన పనిని గమనించి, నేనూ వారి మాటను అంగీకరించాను.
తతోఽహం రామమాసాద్య వవన్దే భృశవిక్షతః। రామశ్చాభ్యుత్స్మయన్ప్రేమ్ణా మామువాచ మహాతపాః
తర్వాత నేను రాముని దగ్గరకు వెళ్లి, గాఢంగా గాయపడినవాడిగా నమస్కరించాను. అప్పుడు మహాతపస్వి రాముడు ప్రేమతో నవ్వుతూ నాతో ఇలా అన్నాడు.
త్వత్సమో నాస్తి లోకేఽస్మిన్క్షత్రియః పృథివీచరః । గమ్యతాం భీష్మ యుద్ధేఽస్మింస్తోషితోఽహం భృశం త్వయా
భీష్మా, ఈ భూమిపై నీవంతటి క్షత్రియుడు మరొకడు లేడు. ఇప్పుడు వెళ్ళు; ఈ యుద్ధంలో నీవు నాకు ఎంతో సంతృప్తిని ఇచ్చావు.
మమ చైవ సమక్షం తాం కన్యామాహూయ భార్గవః। ఉక్తవాన్దీనయా వాచా మధ్యే తేషాం మహాత్మనామ్
అంతటా, ఆ మహాత్ముల సమక్షంలో భార్గవుడు ఆ కన్యను పిలిచి, వినయంగా ఆమెతో మాట్లాడాడు.