తతో జగామ వసుధాం మమ బాణప్రపీడితః । జానుభ్యాం ధనురుత్సృజ్య రామో మోహవశం గతః
అప్పుడు నా బాణాల తాకిడికి రాముడు తన ధనుస్సును వదిలి, మోకాళ్ల మీద పడిపోయి, అయోమయంతో భూమిపై కూలిపోయాడు.
తతస్తస్మిన్నిపతితే రామే భూరిసహస్రదే । ఆవవ్రుర్జలదా వ్యోమ క్షరన్తో రుధిరం బహు
రాముడు పడిపోయిన వెంటనే, వేలాది మేఘాలు ఆకాశాన్ని కప్పుకొని, విరివిగా రక్తాన్ని కురిపించాయి.
ఉల్కాశ్చ శతశః పేతుః సనిర్ఘాతాః సకమ్పనాః। అర్కం చ సహసా దీప్తం స్వర్భానురభిసంవృణోత్
వందలాది ఉల్కలు గర్జనతో, భయంకరంగా కదిలిపడగా, ఆకస్మాత్తుగా స్వర్భాను ప్రకాశవంతమైన సూర్యుని కమ్మేశాడు.
వవుశ్చ వాతాః పరుషాశ్చలితా చ వసుంధరా । గృధ్రా బలాశ్చ కఙ్కాశ్చ పరిపేతుర్గుదా యుతాః
దారుణమైన గాలులు వీశాయి, భూమి కంపించిపోయింది, గద్దలు, నక్కలు, కాకులు గుంపులుగా చుట్టూ దిగి వచ్చాయి.
దీప్తాయాం దిశి గోమాయుర్దారుణం ముహురున్నదత్ । అనాహతా దున్దుభయో వినేదుర్భృశనిఃస్వనాః
అక్కడ ఒక దిశలో మంటలతో గోమాయుడు భయంకరంగా మళ్లీ మళ్లీ అరవగా, ఎవ్వరూ ముట్టకుండానే డుండుభులు ఘోరమైన శబ్దంతో మోగాయి.
ఏతదౌత్పాతికం సర్వం ఘోరమాసీద్భయంకరమ్ । విసంజ్ఞకల్పే ధరణీం గతే రామే మహాత్మని
ఈ భయంకరమైన అపశకునాలన్నీ, మహాత్ముడు రాముడు స్పృహ కోల్పోయి భూమిపై పడినప్పుడు సంభవించాయి.
తతో వై సహసోత్థాయ రామో మామభ్యవర్తత । పునర్యుద్ధాయ కౌరవ్య విహ్వలః క్రోధమూర్ఛితః
ఆ తరువాత రాముడు అకస్మాత్తుగా లేచి, కోపంతో ఉలిక్కిపడి, మళ్లీ యుద్ధానికి నన్ను ఎదుర్కొనడానికి వచ్చాడు, ఓ కౌరవా!
ఆదదానో మహాబాహుః కార్ముకం తాలసన్నిభమ్ । తతో మయ్యాదదానం తం రామమేవ న్యవారయన్
బలమైన భుజాలు కలిగిన రాముడు తాళపాకను పోలిన ధనుస్సును తీసుకున్నప్పుడు, నేను అతన్ని ఆపేశాను.
మహర్షయః కృపాయుక్తాః క్రోధావిష్టోఽపి భార్గవః । సమాహరదమేయాత్మా శరం కాలానలోపమమ్
మహర్షులు కరుణతో నిండిపోయి ఉండగా, కోపంతో ఉన్న భార్గవుడు, దుర్జయుడు అయిన రాముడు కాలాగ్ని వంటి బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
సతో రవిర్మన్దమరీచిమణ్డలో జగామాస్తం పాంసుపుఞ్జావగూఢః నిశా వ్యగాహత్సుఖశీతమారుతా తతో యుద్ధం ప్రత్యవహారయావ-
సూర్యుడు మృదువైన కిరణాలతో, ధూళి మబ్బులతో కమ్మబడి అస్తమించగా, చల్లని గాలులతో రాత్రి విస్తరించింది. అందువల్ల మేము యుద్ధాన్ని వాయిదా వేసుకున్నాము.
ఏవం రాజన్నవహారో బభూవ తతః పునర్విమలేఽభూత్సుఘోరమ్। కల్యంకల్యం వింశతిం వై దినాని తథైవ చాన్యాని దినాని త్రీణి
ఇలా, ఓ రాజా, యుద్ధం వాయిదా పడింది. ఆ తరువాత రాత్రి స్పష్టంగా ఉన్నప్పుడు, భయంకరమైన యుద్ధం మళ్లీ మొదలైంది. ఇరవై రోజులు, తరువాత మరో మూడు రోజులు కూడా అదే విధంగా కొనసాగింది.
తతోఽహం నిశి రాజేన్ద్ర ప్రణమ్య శిరసా తదా। బ్రాహ్మణానాం పితౄణాం చ దేవతానాం చ సర్వశః
ఆ రాత్రి, ఓ రాజేంద్రా, నేను నా తల వంచి, బ్రాహ్మణులు, పితృదేవతలు, ఇతర దేవతలందరికీ నమస్కరించాను.
నక్తంచరాణాం భూతానాం రాజన్యానాం విశాంపతే। శయనం ప్రాప్య రహితే మనసా సమచిన్తయమ్
రాత్రిపూట, ఒంటరిగా నా మంచంలోకి వెళ్లి, నిశాచరులు, భూతాలు, రాజులు, మనుషుల గురించి నా మనసులో ఆలోచించాను.
జామదగ్న్యేన మే యుద్ధమిదం పరమదారుణమ్ । అహాని చ బహూన్యద్య వర్తతే సుమహాత్యయమ్
జమదగ్ని కుమారుడైన రామునితో నా యుద్ధం చాలా ఘోరంగా సాగుతోంది. ఎన్నో రోజులు ఈ మహా అపాయంలో గడిచిపోయాయి.
న చ రామం మహావీర్యం శక్నోమి రణమూర్ధని । విజేతుం సమరే విప్రం జామదగ్న్యం మహాబలమ్
యుద్ధంలో మహావీరుడైన బ్రాహ్మణుడు, జమదగ్ని కుమారుడైన రాముడిని నేను ఓడించలేకపోతున్నాను.
యది శక్యో మయా జేతుం జామదగ్న్యః ప్రతాపవాన్ । దైవతాని ప్రసన్నాని దర్శయన్తు నిశాం మమ
నేను శక్తివంతుడైన జమదగ్ని కుమారుడిని ఓడించగలనని దేవతలు అనుగ్రహిస్తే, ఈ రాత్రి నాకు ఏదైనా శుభసూచకాన్ని చూపించాలి.
తతో నిశి చ రాజేన్ద్ర ప్రసుప్తః శరవిక్షతః । దక్షిణేనేహ పార్శ్వేన ప్రభాతసమయే తదా
ఆ రాత్రి, ఓ రాజేంద్రా, బాణాల గాయాలతో నేను కుడివైపు పడుకుని, ఉదయం వరకు నిద్రపోయాను.
తతోఽహం విప్రముఖ్యైస్తైర్యైరస్మి పతితో రథాత్। ఉత్థాపితో ధృతశ్చైవ మా భైరితి చ సాన్త్వితః
ఆ తరువాత, అగ్రగణ్యులైన బ్రాహ్మణులు నన్ను రథం నుంచి పడిపోయిన తర్వాత లేపి, పట్టుకొని, 'భయపడవద్దు' అని ఓదార్చారు.
త ఏవ మాం మహారాజ స్వప్నే దర్శనమేత్య వై । పరివార్యాబ్రువన్వాక్యం తన్నిబోధ కురూద్వహ
ఓ మహారాజా, ఆ దేవతలు నా కలలో ప్రత్యక్షమై, నన్ను చుట్టుముట్టి ఇలా అన్నారు. ఓ కురువంశశ్రేష్ఠా, ఆ మాటలు నీవు విను.
ఉత్తిష్ఠ మా భైర్గాఙ్గేయ న భయం తేఽస్తి కించన। రక్షామహే త్వాం కౌరవ్య స్వశరీరం హి నో భవాన్
ఓ గంగా కుమారుడా, లేవు, భయపడకూ. నీకు ఎలాంటి ప్రమాదం లేదు. మేము నిన్ను రక్షిస్తాము, ఎందుకంటే నువ్వు మాకు మన శరీరంలాంటివాడివి.
న త్వాం రామో రణే జేతా జామదగ్న్యః కథంచన । త్వమేవ సమరే రామం విజేతా భరతర్షభ
ఓ భరతవంశవీరా, జమదగ్ని కుమారుడు రాముడు యుద్ధంలో నిన్నెప్పటికీ జయించలేడు. నువ్వే యుద్ధంలో రాముడిని ఓడిస్తావు.
ఇదమస్త్రం సుదయితం ప్రత్యభిజ్ఞాస్యతే భవాన్ । విదితం హి తవాప్యేతత్పూర్వస్మిన్దేహధారణే
ఈ ప్రియమైన ఆయుధాన్ని నువ్వు గుర్తు పట్టగలవు, ఎందుకంటే గత జన్మలోనూ దీనిని నువ్వు తెలుసుకున్నావు.
ప్రాజాపత్యం విశ్వకృతం ప్రస్వాపం నామ భారత । న హీదం వేద రామోఽపి పృథివ్యాం వా పుమాన్క్వచిత్
ఇది ప్రజాపతి ఆయుధం, విశ్వకర్త చేసినది, దీనిని 'నిద్ర' అంటారు. భూమిపై రాముడికీ, మరే మనిషికీ ఇది తెలియదు.
తత్స్మరస్వ మహాబాహో భృశం సంయోజయస్వ చ। ఉపస్థాస్యతి రాజేన్ద్ర స్వయమేవ తవానఘ
ఓ మహాబాహువంతుడా, దీన్ని గుర్తు చేసుకుని, జాగ్రత్తగా ప్రయోగించు. ఓ పాపరహితుడా, ఇది నీ వద్దకు తానే వచ్చి చేరుతుంది.
యేన సర్వాన్మహావీర్యాన్ప్రశాసిష్యసి కౌరవ । న చ రామః క్షయం గన్తా తేనాస్త్రేణ నరాధిప
ఈ ఆయుధంతో నువ్వు అన్ని మహావీరులను అదుపు చేయగలవు, ఓ కౌరవుడా. కానీ రాముడికి దీని వల్ల హాని కలగదు, ఓ రాజా.
ఏనసా న తు సంయోగం ప్రాప్స్యసే జాతు మానద । స్వప్స్యతే జామదగ్న్యోఽసౌ త్వద్బాణబలపీడితః
ఓ గౌరవనీయుడా, దీన్ని ఉపయోగించినా నీకు పాపం కలగదు. జమదగ్ని కుమారుడు నీ బాణాల బలానికి తాళలేక నిద్రలో పడిపోతాడు.
తతో జిత్వా త్వమేవైనం పునరుత్థాపయిష్యసి। అస్త్రేణ దయితేనాజౌ భీష్మ సంబోధనేన వై
ఆ తరువాత నువ్వు అతన్ని జయించిన తర్వాత, యుద్ధంలో ఈ ప్రియమైన ఆయుధంతో, భీష్మా, అతన్ని మళ్లీ మేల్కొలుపుతావు.
ఏవం కురుష్వ కౌరవ్య ప్రభాతే రథమాస్థితః। ప్రసుప్తం వా మృతం వేతి తుల్యం మన్యామహే వయమ్
ఓ కౌరవుడా, ఉదయం రథంపై ఎక్కినప్పుడు ఇదే విధంగా చేయు. అతను నిద్రలో ఉన్నా, చనిపోయినవాడైనా, మాకు రెండూ ఒకటే.
న చ రామేణ మర్తవ్యం కదాచిదపి పార్థివ। తతః సముత్పన్నమిదం ప్రస్వాపం యుజ్యతామితి
ఓ రాజా, నువ్వు ఎప్పుడూ రాముడిని చంపకూడదు. అందుకే ఇప్పుడు ఈ నిద్ర ఆయుధాన్ని ప్రయోగించు.
ఇత్యుక్త్వాన్తర్హితా రాజన్సర్వ ఏవ ద్విజోత్తమాః । అష్టౌ సదృశరూపాస్తే సర్వే భాసురమూర్తయః
ఇలా చెప్పి, ఓ రాజా, ఆ అష్టమంది మహర్షులు, అందరూ ఒకే విధంగా, ప్రకాశవంతమైన రూపాలతో, అక్కడి నుండి అంతర్ధానమయ్యారు.