యథా రామో బాణజాలాభితప్త- స్తథైవాహం సుభృశం గాఢవిద్ధః । తతో యుద్ధం వ్యరమచ్చాపరాహ్ణే భానావస్తం ప్రతియాతే మహీధ్రమ్
రాముడు నా బాణాల వానతో ఎలాగైతే బాధపడ్డాడో, నేనూ అలాగే బలంగా గాయపడ్డాను. ఆ తర్వాత, సూర్యుడు పర్వతాన్ని చేరే సమయానికి, మధ్యాహ్నం యుద్ధం ఆగిపోయింది.
తతః ప్రభాతే రాజేన్ద్ర సూర్యే విమలతాం గతే। భార్గవస్య మయా సార్ధం పునర్యుద్ధమవర్తత
తర్వాత, ఓ రాజేంద్ర, ఉదయం సూర్యుడు ప్రకాశంగా ఉదయించినప్పుడు, భార్గవునితో నాకు మళ్లీ యుద్ధం మొదలైంది.
తతోఽభ్రాన్తే రథే తిష్ఠన్రామః ప్రహరతాం వరః। వవర్ష శరజాలాని మయి మేధ ఇవాచలే
అప్పుడా రథంపై నిలబడి, యుద్ధంలో అగ్రగణ్యుడైన రాముడు, నన్ను కొండపై వర్షం కురిసినట్టు బాణాల వర్షంతో ముంచెత్తాడు.
తతః సూతో మమ సుహృచ్ఛరవర్షేణ తాడితః। అపయాతో రథోపస్థాన్మనో మమ విషాదయన్
ఆ బాణాల వానతో నా రథసారధి గాయపడి, మనసు దిగులుతో నిండిపోయి, రథాన్ని వదిలేసి పారిపోయాడు. దాంతో నా హృదయం కూడా దిగులుతో నిండిపోయింది.
తతః సూతో మమాత్యర్థం కశ్మలం ప్రావిశన్మహత్ । పృథివ్యాం చ శరాఘాతాన్నిపపాత ముమోహ చ
ఆ తర్వాత నా సారధి తీవ్రమైన కలవరానికి లోనై, బాణాల దెబ్బలకు నేలపై పడిపోయి, స్పృహ కోల్పోయాడు.
తతః సూతో జహాత్ప్రాణాన్రామబాణప్రపీడితః। ముహూర్తాదివ రాజేన్ద్ర మాం చ భీరావిశత్తదా
రాముని బాణాల బాధను తట్టుకోలేక నా సారధి తక్షణమే ప్రాణాలు విడిచాడు, రాజేంద్రా! ఆ సమయంలో భయం నన్ను కూడా పట్టుకుంది.
తతః సూతే హతే తస్మిన్క్షిపతస్తస్య మే శరాన్ । ప్రమత్తమనసో రామః ప్రాహిణోన్మృత్యుసంమితమ్
నా సారధి చనిపోయిన తరువాత, నేను నిర్లక్ష్యంగా బాణాలు విసురుతుండగా, నా గమనాన్ని చూసిన రాముడు, మరణానికి సమానమైన ఆయుధాన్ని నాపై ప్రయోగించాడు.
తతః సూతవ్యసనినం విప్లుతం మాం స భార్గవః । శరేణాభ్యహనద్గాఢం వికృష్య బలవద్ధనుః
సారధి మృతి వల్ల నేను కలవరపడి, అయోమయంగా ఉన్న నన్ను, భృగువంశజుడైన రాముడు తన బలమైన విల్లు ఎత్తి బలంగా బాణంతో గాఢంగా గాయపరిచాడు.
స మే భుజాన్తరే రాజన్నిపత్య రుధిరాశనః। మయైవ సహ రాజేన్ద్ర జగామ వసుధాతలమ్
రాజా! ఆ రక్తాన్ని తాగే బాణం నా చేతుల మధ్యలో గుచ్చుకుని, నన్ను వెంట తీసుకుని నేలపై పడిపోయింది.
మత్వా తు నిహతం రామస్తతో మాం భరతర్షభ । మేఘవద్విననాదోచ్చైర్జహృషే చ పునః పునః
నన్ను చనిపోయినవాడనుకొని, భరతులలో శ్రేష్ఠుడా! రాముడు మేఘంలా గట్టిగా అరుస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఆనందించాడు.
తథా తు పతితే రాజన్మయి రామో ముదా యుతః। ఉదక్రోశన్మహానాదం సహ తైరనుయాయిభిః
అలా నేనిప్పుడు పడిపోయినప్పుడు, రాముడు ఆనందంతో తన అనుచరులతో కలిసి గొప్ప అరుపు విసిరాడు.
మమ తత్రాభవన్యే తు కురవః పార్శ్వతః స్థితాః । ఆగతా అపి యుద్ధం తఞ్జనాస్తత్ర దిదృక్షవః । ఆర్తిం పరమికాం జగ్ముస్తే తదా పతితే మయి
ఆ సమయంలో నా పక్కన నిలబడి, యుద్ధాన్ని చూడటానికి వచ్చిన కౌరవులు, నేను పడిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి, తీవ్రమైన విషాదంలో మునిగిపోయారు.
తతోఽపశ్యం పతితో రాజసింహ ద్విజానష్టౌ సూర్యహుతాశనాభాన్ । తే మాం సమన్తాత్పరిర్వాయ తస్థుః స్వబాహుభిః పరిధార్యాజిమధ్యే
అప్పుడు, రాజసింహా! నేనిప్పుడు పడిపోయినప్పుడు, సూర్యుడు, అగ్ని వంటి ప్రకాశంతో ఉన్న ఎనిమిది ద్విజులు నన్ను చుట్టుముట్టి, తమ చేతులతో యుద్ధమధ్యంలో నన్ను పట్టుకున్నారు.
రక్ష్యమాణశ్చ తైర్విప్రైర్నాహం భూమిముపాస్పృశమ్ । అన్తరిక్షే ధృతో హ్యస్మి తైర్విప్రైర్బాన్ధవైరివ
ఆ బ్రాహ్మణులు నన్ను రక్షించగా, నేనెప్పుడూ నేలను తాకలేదు; వారు బంధువుల్లా నన్ను ఆకాశంలోనే పట్టుకుని నిలబెట్టారు.
శ్వసన్నివాన్తరిక్షే చ జలబిన్దుభిరుక్షితః । తతస్తే బ్రాహ్మణా రాజన్నబ్రువన్పరిగృహ్య మామ్
ఆకాశంలో ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, నీటి చినుకులతో తడిసిన నేను, ఆ బ్రాహ్మణులు నన్ను ఆలింగనం చేసి, రాజా! నన్ను ఉద్దేశించి పలికారు.
మా భైరితి సమం సర్వే స్వస్తి తేఽస్త్వితి చాసకృత్। తతస్తేషామహం వాగ్భిస్తర్పితః సహసోత్థితః । మాతరం సరితాం శ్రేష్ఠామపశ్యం రథమాస్థితామ్
'భయపడకుము' అని అందరూ ఒకేసారి, 'నీకు శుభం కలగాలి' అని పునఃపునః అన్నారు. వారి మాటలతో నేను సంతోషించి, ఒక్కసారిగా లేచి, నదులలో శ్రేష్ఠమైన నా తల్లిని రథంపై నిలబడి చూశాను.
హయాశ్చ మే సంగృహీతాస్తయాఽఽస- న్మహానద్యా సంయతి కౌరవేన్ద్ర। పాదౌ జనన్యాః ప్రతిగృహ్య చాహం తథా పితౄణాం రథమభ్యరోహమ్
కౌరవేంద్రా! ఆ మహానది యుద్ధభూమిలో నా గుర్రాలను కూడగట్టింది. తల్లి పాదాలను పట్టుకుని, ఆ తరువాత పితృపురుషుల రథంపై ఎక్కాను.
రరక్ష సా మాం సరథం హయాంశ్చోపస్కారాణి చ। తామహం ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా పునరేవ వ్యసర్జయమ్
ఆమె నా రథాన్ని, గుర్రాలను, ఆయుధాలను అన్నిటినీ కాపాడింది. నేను చేతులు జోడించి, మరలా ఆమెను నమస్కరించి పంపించాను.
తతోఽహం స్వయముద్యమ్య హయాంస్తాన్వాతరంహసః। అయుధ్యం జామదగ్న్యేన నివృత్తేఽహని భారత
ఆ తరువాత నేను తానే స్వయంగా గుర్రాలను వేగంగా కట్టుకుని, భరతకులలో శ్రేష్ఠుడా! ఆ రోజు ముగిసిన తర్వాత జామదగ్న్యుడితో యుద్ధం చేశాను.
తతోఽహం భరతశ్రేష్ఠ వేగవన్తం మహాబలమ్ । అముఞ్చం సమరే బాణం రామాయ హృదయచ్ఛిదమ్
అప్పుడే, భరతులలో శ్రేష్ఠుడా! యుద్ధంలో రాముని హృదయం చీల్చేలా, వేగంగా, బలంగా ఉన్న ఒక బాణాన్ని వదిలాను.
తతో జగామ వసుధాం మమ బాణప్రపీడితః । జానుభ్యాం ధనురుత్సృజ్య రామో మోహవశం గతః
అప్పుడు నా బాణాల తాకిడికి రాముడు తన ధనుస్సును వదిలి, మోకాళ్ల మీద పడిపోయి, అయోమయంతో భూమిపై కూలిపోయాడు.
తతస్తస్మిన్నిపతితే రామే భూరిసహస్రదే । ఆవవ్రుర్జలదా వ్యోమ క్షరన్తో రుధిరం బహు
రాముడు పడిపోయిన వెంటనే, వేలాది మేఘాలు ఆకాశాన్ని కప్పుకొని, విరివిగా రక్తాన్ని కురిపించాయి.
ఉల్కాశ్చ శతశః పేతుః సనిర్ఘాతాః సకమ్పనాః। అర్కం చ సహసా దీప్తం స్వర్భానురభిసంవృణోత్
వందలాది ఉల్కలు గర్జనతో, భయంకరంగా కదిలిపడగా, ఆకస్మాత్తుగా స్వర్భాను ప్రకాశవంతమైన సూర్యుని కమ్మేశాడు.
వవుశ్చ వాతాః పరుషాశ్చలితా చ వసుంధరా । గృధ్రా బలాశ్చ కఙ్కాశ్చ పరిపేతుర్గుదా యుతాః
దారుణమైన గాలులు వీశాయి, భూమి కంపించిపోయింది, గద్దలు, నక్కలు, కాకులు గుంపులుగా చుట్టూ దిగి వచ్చాయి.
దీప్తాయాం దిశి గోమాయుర్దారుణం ముహురున్నదత్ । అనాహతా దున్దుభయో వినేదుర్భృశనిఃస్వనాః
అక్కడ ఒక దిశలో మంటలతో గోమాయుడు భయంకరంగా మళ్లీ మళ్లీ అరవగా, ఎవ్వరూ ముట్టకుండానే డుండుభులు ఘోరమైన శబ్దంతో మోగాయి.
ఏతదౌత్పాతికం సర్వం ఘోరమాసీద్భయంకరమ్ । విసంజ్ఞకల్పే ధరణీం గతే రామే మహాత్మని
ఈ భయంకరమైన అపశకునాలన్నీ, మహాత్ముడు రాముడు స్పృహ కోల్పోయి భూమిపై పడినప్పుడు సంభవించాయి.
తతో వై సహసోత్థాయ రామో మామభ్యవర్తత । పునర్యుద్ధాయ కౌరవ్య విహ్వలః క్రోధమూర్ఛితః
ఆ తరువాత రాముడు అకస్మాత్తుగా లేచి, కోపంతో ఉలిక్కిపడి, మళ్లీ యుద్ధానికి నన్ను ఎదుర్కొనడానికి వచ్చాడు, ఓ కౌరవా!
ఆదదానో మహాబాహుః కార్ముకం తాలసన్నిభమ్ । తతో మయ్యాదదానం తం రామమేవ న్యవారయన్
బలమైన భుజాలు కలిగిన రాముడు తాళపాకను పోలిన ధనుస్సును తీసుకున్నప్పుడు, నేను అతన్ని ఆపేశాను.
మహర్షయః కృపాయుక్తాః క్రోధావిష్టోఽపి భార్గవః । సమాహరదమేయాత్మా శరం కాలానలోపమమ్
మహర్షులు కరుణతో నిండిపోయి ఉండగా, కోపంతో ఉన్న భార్గవుడు, దుర్జయుడు అయిన రాముడు కాలాగ్ని వంటి బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
సతో రవిర్మన్దమరీచిమణ్డలో జగామాస్తం పాంసుపుఞ్జావగూఢః నిశా వ్యగాహత్సుఖశీతమారుతా తతో యుద్ధం ప్రత్యవహారయావ-
సూర్యుడు మృదువైన కిరణాలతో, ధూళి మబ్బులతో కమ్మబడి అస్తమించగా, చల్లని గాలులతో రాత్రి విస్తరించింది. అందువల్ల మేము యుద్ధాన్ని వాయిదా వేసుకున్నాము.