తతోఽహం తామిషుభిర్దీప్యమానాం సమాయాన్తీమన్తకాలార్కదీప్తామ్ । ఛిత్త్వా త్రిధా పాతయామాస భూమౌ తతో వవౌ పవనః పుణ్యగన్ధిః
ఆ మంటలు మండుతున్న శక్తి నా వైపు వచ్చేటప్పుడు, అంతకాల సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ ఉండగా, నేను బాణాలతో దానిని మూడుగా కోసి భూమిపై పడేసాను. వెంటనే పవిత్రమైన సువాసన గల గాలి వీసింది.
తస్యాం ఛిన్నాయాం క్రోధదీప్తోఽథ రామః శక్తీర్ఘోరాః ప్రాహిణోద్ద్వాదశాన్యాః । తాసాం రూపం భారత నోత శక్యం తేజస్విత్వాల్లాఘవాచ్చైవ వక్తుమ్
ఆ శక్తి నాశనం అయిన వెంటనే, కోపంతో మండిపోతూ రాముడు మరొన్నిద్ది భయంకరమైన పన్నెండు శక్తులను ప్రయోగించాడు. అవి ఎంత తేజస్సుతో, వేగంతో వచ్చాయో, వాటి రూపాన్ని చెప్పడం అసాధ్యం, ఓ భరత.
కిన్త్వేవాహం విహ్వలః సంప్రదృశ్య దిగ్భ్యః సర్వాస్తా మహోత్కా ఇవాగ్నేః । నానారూపాస్తేజసోగ్రేణ దీప్తా యథాఽఽదిత్యా ద్వాదశ లోకసంక్షయే
అవి అంతా నాలుగు దిక్కుల నుంచి మాయంలా వచ్చేటప్పుడు, నేను అయోమయంగా చూసాను. అవి భయంకరమైన తేజస్సుతో మండిపోతూ, లోక వినాశన సమయంలో పన్నెండు సూర్యులు ఎలా ఉంటారో అలా కనిపించాయి.
తతో జాలం బాణమయం వివృత్తం సందృశ్య భిత్త్వా శరజాలేన రాజన్। ద్వాదశేషూన్ప్రాహిణవం రణేఽహం తతః శక్తీరప్యధమం ఘోరరూపాః
అప్పుడు, ఓ రాజా, బాణాల జాలిని చూసి, నేను కూడా నా బాణాలతో దానిని ఛేదించి, ఆ పన్నెండు శక్తులపై పన్నెండు బాణాలను ప్రయోగించాను. ఆ భయంకరమైన ఆయుధాలను నేనెదుర్కొని పడగొట్టాను.
తతో రాజఞ్జామదగ్న్యో మహాత్మా శక్తీర్ఘోరా వ్యాక్షిపద్ధేమదణ్డాః। విచిత్రితాః కాఞ్చనపట్టనంద్ధా యథా మహోల్కా జ్వలితాస్తథా తాః
తర్వాత, ఓ రాజా, జమదగ్ని కుమారుడు మహాత్ముడు బంగారు దండలతో, బంగారు పట్టాలతో అలంకరించిన, అగ్నికాంతితో మండే భయంకరమైన శక్తులను ప్రయోగించాడు. అవి పెద్ద ఉల్కలవలె మెరిసాయి.
తాశ్చాప్యుగ్రాశ్చర్మణా వారయిత్వా ఖఙ్గేనాజౌ పాతయిత్వా నరేన్ద్ర। బాణైర్దివ్యైర్జామదగ్న్యస్య సఙ్ఖ్యే దివ్యానశ్వానభ్యవర్షం ససూతాన్
ఆ ఘోరమైన శక్తులను నేను నా కవచంతో అడ్డుకొని, యుద్ధంలో ఖడ్గంతో నేలకూల్చాను, ఓ రాజా. ఆ తరువాత దివ్యమైన బాణాలతో జమదగ్ని కుమారుని దివ్య అశ్వాలు, సారథిని యుద్ధంలో వర్షంలా కొట్టాను.
నిర్మిక్తానాం పన్నగానాం సరూపా దృష్ట్వా శక్తీర్హేమచిత్రా నికృత్తాః । ప్రాదుశ్చక్రే దివ్యమస్త్రం మహాత్మా క్రోధావిష్టో హైహయేశమమాథీ
పాము ఆకారంలో బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న ఆ శక్తులు నాశనం చేయబడినప్పుడు, హేహయుల అధిపతి మహాత్ముడు కోపంతో నిండిపోయి, ఒక దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
తతః శ్రేణ్యః శలభానామివోగ్రాః సమాపేతుర్విశిఖానాం ప్రదీప్తాః । సమాచినోచ్చాపి భృశం శరీరం హయాన్సూతం సరథం చైవ మహ్యమ్
అప్పుడు, ఓ రాజా, మిడతల దండు లాంటి భయంకరమైన, మండే బాణాల వాన నాపై పడింది. అవి నా శరీరాన్ని, గుర్రాలను, సారథిని, రథాన్ని పూర్తిగా కప్పేశాయి.
రథః శరైర్మే నిచితః సర్వతోఽభూ- త్తథా వాహాః సారథిశ్చైవ రాజన్। యుగం రథేషాం చ తథైవ చక్రే తథైవాక్షః శరకృత్తోఽథ భగ్నః
నా రథం మొత్తం బాణాలతో కప్పబడింది, ఓ రాజా. అలాగే నా గుర్రాలు, సారథి కూడా. రథపు యోగం, చక్రాలు కూడా బాణాలతో విరిగిపోయాయి.
తతస్తస్మిన్బాణవర్షే వ్యతీతే శరౌఘేణ ప్రత్యవర్షం గురుం తమ్। స విక్షతో మార్గణైర్బ్రహ్మరాశి- ర్దేహాదసక్తం ముముచే భూరి రక్తమ్
ఆ బాణాల వాన ముగిసిన తర్వాత, నేను కూడా నా గురువుపై బాణాల వర్షం కురిపించాను. నా బాణాల వల్ల గాయపడి, బ్రహ్మరాశిలా ఉన్న ఆయన శరీరం నుండి విరివిగా రక్తం పారింది.
యథా రామో బాణజాలాభితప్త- స్తథైవాహం సుభృశం గాఢవిద్ధః । తతో యుద్ధం వ్యరమచ్చాపరాహ్ణే భానావస్తం ప్రతియాతే మహీధ్రమ్
రాముడు నా బాణాల వానతో ఎలాగైతే బాధపడ్డాడో, నేనూ అలాగే బలంగా గాయపడ్డాను. ఆ తర్వాత, సూర్యుడు పర్వతాన్ని చేరే సమయానికి, మధ్యాహ్నం యుద్ధం ఆగిపోయింది.
తతః ప్రభాతే రాజేన్ద్ర సూర్యే విమలతాం గతే। భార్గవస్య మయా సార్ధం పునర్యుద్ధమవర్తత
తర్వాత, ఓ రాజేంద్ర, ఉదయం సూర్యుడు ప్రకాశంగా ఉదయించినప్పుడు, భార్గవునితో నాకు మళ్లీ యుద్ధం మొదలైంది.
తతోఽభ్రాన్తే రథే తిష్ఠన్రామః ప్రహరతాం వరః। వవర్ష శరజాలాని మయి మేధ ఇవాచలే
అప్పుడా రథంపై నిలబడి, యుద్ధంలో అగ్రగణ్యుడైన రాముడు, నన్ను కొండపై వర్షం కురిసినట్టు బాణాల వర్షంతో ముంచెత్తాడు.
తతః సూతో మమ సుహృచ్ఛరవర్షేణ తాడితః। అపయాతో రథోపస్థాన్మనో మమ విషాదయన్
ఆ బాణాల వానతో నా రథసారధి గాయపడి, మనసు దిగులుతో నిండిపోయి, రథాన్ని వదిలేసి పారిపోయాడు. దాంతో నా హృదయం కూడా దిగులుతో నిండిపోయింది.
తతః సూతో మమాత్యర్థం కశ్మలం ప్రావిశన్మహత్ । పృథివ్యాం చ శరాఘాతాన్నిపపాత ముమోహ చ
ఆ తర్వాత నా సారధి తీవ్రమైన కలవరానికి లోనై, బాణాల దెబ్బలకు నేలపై పడిపోయి, స్పృహ కోల్పోయాడు.
తతః సూతో జహాత్ప్రాణాన్రామబాణప్రపీడితః। ముహూర్తాదివ రాజేన్ద్ర మాం చ భీరావిశత్తదా
రాముని బాణాల బాధను తట్టుకోలేక నా సారధి తక్షణమే ప్రాణాలు విడిచాడు, రాజేంద్రా! ఆ సమయంలో భయం నన్ను కూడా పట్టుకుంది.
తతః సూతే హతే తస్మిన్క్షిపతస్తస్య మే శరాన్ । ప్రమత్తమనసో రామః ప్రాహిణోన్మృత్యుసంమితమ్
నా సారధి చనిపోయిన తరువాత, నేను నిర్లక్ష్యంగా బాణాలు విసురుతుండగా, నా గమనాన్ని చూసిన రాముడు, మరణానికి సమానమైన ఆయుధాన్ని నాపై ప్రయోగించాడు.
తతః సూతవ్యసనినం విప్లుతం మాం స భార్గవః । శరేణాభ్యహనద్గాఢం వికృష్య బలవద్ధనుః
సారధి మృతి వల్ల నేను కలవరపడి, అయోమయంగా ఉన్న నన్ను, భృగువంశజుడైన రాముడు తన బలమైన విల్లు ఎత్తి బలంగా బాణంతో గాఢంగా గాయపరిచాడు.
స మే భుజాన్తరే రాజన్నిపత్య రుధిరాశనః। మయైవ సహ రాజేన్ద్ర జగామ వసుధాతలమ్
రాజా! ఆ రక్తాన్ని తాగే బాణం నా చేతుల మధ్యలో గుచ్చుకుని, నన్ను వెంట తీసుకుని నేలపై పడిపోయింది.
మత్వా తు నిహతం రామస్తతో మాం భరతర్షభ । మేఘవద్విననాదోచ్చైర్జహృషే చ పునః పునః
నన్ను చనిపోయినవాడనుకొని, భరతులలో శ్రేష్ఠుడా! రాముడు మేఘంలా గట్టిగా అరుస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఆనందించాడు.
తథా తు పతితే రాజన్మయి రామో ముదా యుతః। ఉదక్రోశన్మహానాదం సహ తైరనుయాయిభిః
అలా నేనిప్పుడు పడిపోయినప్పుడు, రాముడు ఆనందంతో తన అనుచరులతో కలిసి గొప్ప అరుపు విసిరాడు.
మమ తత్రాభవన్యే తు కురవః పార్శ్వతః స్థితాః । ఆగతా అపి యుద్ధం తఞ్జనాస్తత్ర దిదృక్షవః । ఆర్తిం పరమికాం జగ్ముస్తే తదా పతితే మయి
ఆ సమయంలో నా పక్కన నిలబడి, యుద్ధాన్ని చూడటానికి వచ్చిన కౌరవులు, నేను పడిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి, తీవ్రమైన విషాదంలో మునిగిపోయారు.
తతోఽపశ్యం పతితో రాజసింహ ద్విజానష్టౌ సూర్యహుతాశనాభాన్ । తే మాం సమన్తాత్పరిర్వాయ తస్థుః స్వబాహుభిః పరిధార్యాజిమధ్యే
అప్పుడు, రాజసింహా! నేనిప్పుడు పడిపోయినప్పుడు, సూర్యుడు, అగ్ని వంటి ప్రకాశంతో ఉన్న ఎనిమిది ద్విజులు నన్ను చుట్టుముట్టి, తమ చేతులతో యుద్ధమధ్యంలో నన్ను పట్టుకున్నారు.
రక్ష్యమాణశ్చ తైర్విప్రైర్నాహం భూమిముపాస్పృశమ్ । అన్తరిక్షే ధృతో హ్యస్మి తైర్విప్రైర్బాన్ధవైరివ
ఆ బ్రాహ్మణులు నన్ను రక్షించగా, నేనెప్పుడూ నేలను తాకలేదు; వారు బంధువుల్లా నన్ను ఆకాశంలోనే పట్టుకుని నిలబెట్టారు.
శ్వసన్నివాన్తరిక్షే చ జలబిన్దుభిరుక్షితః । తతస్తే బ్రాహ్మణా రాజన్నబ్రువన్పరిగృహ్య మామ్
ఆకాశంలో ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, నీటి చినుకులతో తడిసిన నేను, ఆ బ్రాహ్మణులు నన్ను ఆలింగనం చేసి, రాజా! నన్ను ఉద్దేశించి పలికారు.
మా భైరితి సమం సర్వే స్వస్తి తేఽస్త్వితి చాసకృత్। తతస్తేషామహం వాగ్భిస్తర్పితః సహసోత్థితః । మాతరం సరితాం శ్రేష్ఠామపశ్యం రథమాస్థితామ్
'భయపడకుము' అని అందరూ ఒకేసారి, 'నీకు శుభం కలగాలి' అని పునఃపునః అన్నారు. వారి మాటలతో నేను సంతోషించి, ఒక్కసారిగా లేచి, నదులలో శ్రేష్ఠమైన నా తల్లిని రథంపై నిలబడి చూశాను.
హయాశ్చ మే సంగృహీతాస్తయాఽఽస- న్మహానద్యా సంయతి కౌరవేన్ద్ర। పాదౌ జనన్యాః ప్రతిగృహ్య చాహం తథా పితౄణాం రథమభ్యరోహమ్
కౌరవేంద్రా! ఆ మహానది యుద్ధభూమిలో నా గుర్రాలను కూడగట్టింది. తల్లి పాదాలను పట్టుకుని, ఆ తరువాత పితృపురుషుల రథంపై ఎక్కాను.
రరక్ష సా మాం సరథం హయాంశ్చోపస్కారాణి చ। తామహం ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా పునరేవ వ్యసర్జయమ్
ఆమె నా రథాన్ని, గుర్రాలను, ఆయుధాలను అన్నిటినీ కాపాడింది. నేను చేతులు జోడించి, మరలా ఆమెను నమస్కరించి పంపించాను.
తతోఽహం స్వయముద్యమ్య హయాంస్తాన్వాతరంహసః। అయుధ్యం జామదగ్న్యేన నివృత్తేఽహని భారత
ఆ తరువాత నేను తానే స్వయంగా గుర్రాలను వేగంగా కట్టుకుని, భరతకులలో శ్రేష్ఠుడా! ఆ రోజు ముగిసిన తర్వాత జామదగ్న్యుడితో యుద్ధం చేశాను.
తతోఽహం భరతశ్రేష్ఠ వేగవన్తం మహాబలమ్ । అముఞ్చం సమరే బాణం రామాయ హృదయచ్ఛిదమ్
అప్పుడే, భరతులలో శ్రేష్ఠుడా! యుద్ధంలో రాముని హృదయం చీల్చేలా, వేగంగా, బలంగా ఉన్న ఒక బాణాన్ని వదిలాను.