తేన త్వభిహతో గాఢం బాణవేగవశం గతః। ముమోహ సమరే రామో భూమౌ చ నిపపాత హ
ఆ బాణం బలంగా తాకడంతో, బాణశక్తికి లోనై రాముడు యుద్ధంలో తలకిందరై అయోమయంగా భూమిపై పడిపోయాడు.
తతో హాహాకృతం కసర్వం రామే భూతలమాశ్రితే । జగద్భారత సంవిగ్నం యథార్కపతనే భవేత్
రాముడు భూమిపై పడినప్పుడు, ఓ భారతా, చుట్టూ అంతా హాహాకారాలు వినిపించాయి. ఆ లోకం సూర్యుడు పడిపోతే ఎలా కలవరపడుతుందో అలా ఉలిక్కిపడింది.
తత ఏనం సముద్విగ్నాః సర్వ ఏవాభిదుద్రువుః । తపోధనాస్తే సహసా కాశ్యా చ కురునన్దన
అప్పుడు, ఓ కురునందన, అక్కడున్న అన్ని తపస్వులు, కాశ్యపులు భయభ్రాంతులతో ఒక్కసారిగా రాముని దగ్గరకు పరుగెత్తారు.
తత ఏనం పరిష్వజ్య శనైరాశ్వాసయంస్తదా । పాణిభిర్జలశీతైశ్చ జయాశీర్భిశ్చ కౌరవ
తరువాత వారు రాముణ్ని మృదువుగా ఆలింగనం చేసి, చేతులలోని చల్లని నీటితో, విజయాశీస్సులతో ఆయనను ఓదార్చారు, ఓ కౌరవా!
తతః స విహ్వలం వాక్యం రామ ఉత్థాయ చాబ్రవీత్। తిష్ఠ భీష్మ హతోఽసీతి బాణం సంధాయ కార్ముకే
అప్పుడు రాముడు అయోమయంగా లేచి, 'భీష్మా! నిలబడు, నీవు చనిపోయావు!' అని పలికి, తన విల్లుకు బాణాన్ని అమర్చాడు.
స ముక్తో న్యపతత్తూర్ణం సవ్యే పార్శ్వే మహాహవే । యేనాహం భృశముద్విగ్రో వ్యాఘూర్ణిత ఇవ ద్రుమః
ఆ బాణం వదిలిన వెంటనే, యుద్ధరంగంలో నా ఎడమవైపు వేగంగా పడింది. దాని ప్రభావంతో నేను గాలికి ఊగే చెట్టు లాగా బాగా తలకిందరయ్యాను.
హత్వా హయాంస్తతో రామః శీఘ్రాస్త్రేణ మహాహవే । అవాకిరన్మాం విస్రబ్ధో బాణైస్తైర్లోమవాహిభిః
తర్వాత రాముడు తన వేగమైన ఆయుధంతో నా గుర్రాలను చంపి, ఆ మహాయుద్ధంలో నన్ను రోమాలు నిక్కబొడిచేలా చేసే బాణాలతో ధైర్యంగా ముంచెత్తాడు.
తతోఽహమపి శీఘ్రాస్త్రం సమరప్రతివారణమ్ । అవాసృజం మహాబాహో తేన్తరాధిష్ఠితాః శరాః
అప్పుడు నేనూ, బలవంతుడిని, యుద్ధంలో ఎదుర్కొనేందుకు మంత్రబలంతో కూడిన బాణాలను వేగంగా ప్రయోగించాను.
రామస్య మమ చైవాశు వ్యోమావృత్య సమన్తతః। న స్మ సూర్యః ప్రతపతి శరజాలసమావృతః
అప్పుడు రాముని, నా బాణాలతో ఆకాశం అంతటా కప్పబడిపోయింది. బాణాల గుట్ట వల్ల సూర్యకిరణాలు కూడా లోపలికి రాలేకపోయాయి.
మాతరిశ్వా తతస్తస్మిన్మేఘరుద్ధ ఇవాభవత్ । తతో వాయోః ప్రకమ్పాచ్చ సూర్యస్య చ గభస్తిభిః
అప్పుడు, ఓ రాజా, గాలి మేఘాలతో ఆపబడినట్లయింది. ఆ గాలి కదలికతో, సూర్యకిరణాల తాకిడితో—
అభిఘాతప్రభావాచ్చ పావకః సమజాయత । తే శరాః స్వసముత్థేన ప్రదీప్తాశ్చిత్రభానునా
ఆ బాణాల ఢీకొన్న శక్తితో అగ్ని పుట్టుకొచ్చింది. ఆ బాణాలు తమ తాకిడితో తామే మండిపడి అద్భుతమైన వెలుగుతో మెరిశాయి.
భూమౌ సర్వే తదా రాజన్భస్మభూతాః ప్రపేదిరే । తదా శతసహస్రాణి ప్రయుతాన్యర్బుదాని చ
అప్పుడు, ఓ రాజా, ఆ బాణాలన్నీ భూమిపై బూడిదై పడిపోయాయి. అప్పుడు వందల వేల, లక్షల, కోట్లు బాణాలు నాశనం అయ్యాయి.
అయుతాన్యథ ఖర్వాణి నిఖర్వాణి చ కౌరవ । రామః శరాణాం సంక్రుద్ధో మయి తూర్ణం న్యపాతయత్
తరువాత, ఓ కౌరవా, కోపంతో రాముడు లక్షలు, లక్షల కొద్దీ, లెక్కలేనన్ని బాణాలను నా మీద వేగంగా వదిలాడు.
తతోఽహం తానపి రణే శరైరాశీవిషోపమైః । సంఛిద్య భూమౌ నృపతే పాతయేయం నగానివ
అప్పుడు, ఓ రాజా, నేనూ ఆ బాణాలను పాములాంటి బాణాలతో యుద్ధంలో నరికివేసి, అవి చెట్లను కూల్చినట్లు భూమిపై పడేలా చేసాను.
ఏవం తదభవద్యుద్వం తదా భరతసత్తమ । సన్ధ్యాకాలే వ్యతీతే తు వ్యపాయాత్స చ మే గురుః
అలా ఆ సమయానికి యుద్ధం జరిగింది, ఓ భరతశ్రేష్ఠ! సాయంకాలం దాటి పోయిన తర్వాత నా గురువు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయారు.
సమాగతస్య రామేణ పునరేవాతిదారుణమ్। అన్యేద్యుస్తుములం యుద్ధం తదా భరతసత్తమ
రాముడు తిరిగి వచ్చిన తరువాత, ఓ భరతశ్రేష్ఠ! మరుసటి రోజు మరొక భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
తతో దివ్యాస్త్రవిచ్ఛూరో దివ్యాన్యస్త్రాణ్యనేకశఃక । అయోజయత్స ధర్మాత్మా దివసే దివసే విభుః
ఆ సమయంలో ఆ ధర్మాత్ముడు, దివ్యాస్త్రాలలో నిపుణుడు, ప్రతిరోజూ అనేక దివ్య ఆయుధాలను ప్రయోగించాడు.
తాన్యహం తత్ప్రతీఘాతైరస్త్రైరస్త్రాణి భారత। వ్యధమం తుములేయుద్ధేప్రాణాంస్త్యక్త్వాసుదుస్త్యజాన్
ఆ ఘోరమైన యుద్ధంలో, ఓ భరత, నేను నా ఆయుధాలతో అతని ఆయుధాలను ఎదుర్కొంటూ, ప్రాణాలను కూడా లెక్కచేయకుండా పోరాడాను.
అస్త్రైరస్త్రేషు బహుధా హతేష్వేవ చ భారత । అక్రుధ్యత మహాతేజాస్త్యక్తప్రాణః స సంయుగే
అయితే ఆయుధాలతో ఆయుధాలు పరస్పరం నాశనం అయినా, ఓ భరత, ఆ మహాత్ముడు ప్రాణాలు విడిచేందుకు సిద్ధమై, యుద్ధంలో కోపపడలేదు.
తతః శక్తిం ప్రాహిణోద్ధోరరూపా- మస్త్రే రుద్ధే జామదగ్న్యో మహాత్మా। కాలోత్సృష్టాం ప్రజ్వలితామివోల్కాం సందీప్తాగ్రాం తేజసా వ్యాప్య లోకమ్
అప్పుడు జమదగ్ని కుమారుడు మహాత్ముడు, తన ఆయుధం అడ్డుపడినప్పుడు, కాలం వదిలిన అగ్ని మంటలతో దహించిపోయేలా, లోకాలను తేజస్సుతో నింపే ఒక భయంకరమైన శక్తిని ప్రయోగించాడు.
తతోఽహం తామిషుభిర్దీప్యమానాం సమాయాన్తీమన్తకాలార్కదీప్తామ్ । ఛిత్త్వా త్రిధా పాతయామాస భూమౌ తతో వవౌ పవనః పుణ్యగన్ధిః
ఆ మంటలు మండుతున్న శక్తి నా వైపు వచ్చేటప్పుడు, అంతకాల సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ ఉండగా, నేను బాణాలతో దానిని మూడుగా కోసి భూమిపై పడేసాను. వెంటనే పవిత్రమైన సువాసన గల గాలి వీసింది.
తస్యాం ఛిన్నాయాం క్రోధదీప్తోఽథ రామః శక్తీర్ఘోరాః ప్రాహిణోద్ద్వాదశాన్యాః । తాసాం రూపం భారత నోత శక్యం తేజస్విత్వాల్లాఘవాచ్చైవ వక్తుమ్
ఆ శక్తి నాశనం అయిన వెంటనే, కోపంతో మండిపోతూ రాముడు మరొన్నిద్ది భయంకరమైన పన్నెండు శక్తులను ప్రయోగించాడు. అవి ఎంత తేజస్సుతో, వేగంతో వచ్చాయో, వాటి రూపాన్ని చెప్పడం అసాధ్యం, ఓ భరత.
కిన్త్వేవాహం విహ్వలః సంప్రదృశ్య దిగ్భ్యః సర్వాస్తా మహోత్కా ఇవాగ్నేః । నానారూపాస్తేజసోగ్రేణ దీప్తా యథాఽఽదిత్యా ద్వాదశ లోకసంక్షయే
అవి అంతా నాలుగు దిక్కుల నుంచి మాయంలా వచ్చేటప్పుడు, నేను అయోమయంగా చూసాను. అవి భయంకరమైన తేజస్సుతో మండిపోతూ, లోక వినాశన సమయంలో పన్నెండు సూర్యులు ఎలా ఉంటారో అలా కనిపించాయి.
తతో జాలం బాణమయం వివృత్తం సందృశ్య భిత్త్వా శరజాలేన రాజన్। ద్వాదశేషూన్ప్రాహిణవం రణేఽహం తతః శక్తీరప్యధమం ఘోరరూపాః
అప్పుడు, ఓ రాజా, బాణాల జాలిని చూసి, నేను కూడా నా బాణాలతో దానిని ఛేదించి, ఆ పన్నెండు శక్తులపై పన్నెండు బాణాలను ప్రయోగించాను. ఆ భయంకరమైన ఆయుధాలను నేనెదుర్కొని పడగొట్టాను.
తతో రాజఞ్జామదగ్న్యో మహాత్మా శక్తీర్ఘోరా వ్యాక్షిపద్ధేమదణ్డాః। విచిత్రితాః కాఞ్చనపట్టనంద్ధా యథా మహోల్కా జ్వలితాస్తథా తాః
తర్వాత, ఓ రాజా, జమదగ్ని కుమారుడు మహాత్ముడు బంగారు దండలతో, బంగారు పట్టాలతో అలంకరించిన, అగ్నికాంతితో మండే భయంకరమైన శక్తులను ప్రయోగించాడు. అవి పెద్ద ఉల్కలవలె మెరిసాయి.
తాశ్చాప్యుగ్రాశ్చర్మణా వారయిత్వా ఖఙ్గేనాజౌ పాతయిత్వా నరేన్ద్ర। బాణైర్దివ్యైర్జామదగ్న్యస్య సఙ్ఖ్యే దివ్యానశ్వానభ్యవర్షం ససూతాన్
ఆ ఘోరమైన శక్తులను నేను నా కవచంతో అడ్డుకొని, యుద్ధంలో ఖడ్గంతో నేలకూల్చాను, ఓ రాజా. ఆ తరువాత దివ్యమైన బాణాలతో జమదగ్ని కుమారుని దివ్య అశ్వాలు, సారథిని యుద్ధంలో వర్షంలా కొట్టాను.
నిర్మిక్తానాం పన్నగానాం సరూపా దృష్ట్వా శక్తీర్హేమచిత్రా నికృత్తాః । ప్రాదుశ్చక్రే దివ్యమస్త్రం మహాత్మా క్రోధావిష్టో హైహయేశమమాథీ
పాము ఆకారంలో బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న ఆ శక్తులు నాశనం చేయబడినప్పుడు, హేహయుల అధిపతి మహాత్ముడు కోపంతో నిండిపోయి, ఒక దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
తతః శ్రేణ్యః శలభానామివోగ్రాః సమాపేతుర్విశిఖానాం ప్రదీప్తాః । సమాచినోచ్చాపి భృశం శరీరం హయాన్సూతం సరథం చైవ మహ్యమ్
అప్పుడు, ఓ రాజా, మిడతల దండు లాంటి భయంకరమైన, మండే బాణాల వాన నాపై పడింది. అవి నా శరీరాన్ని, గుర్రాలను, సారథిని, రథాన్ని పూర్తిగా కప్పేశాయి.
రథః శరైర్మే నిచితః సర్వతోఽభూ- త్తథా వాహాః సారథిశ్చైవ రాజన్। యుగం రథేషాం చ తథైవ చక్రే తథైవాక్షః శరకృత్తోఽథ భగ్నః
నా రథం మొత్తం బాణాలతో కప్పబడింది, ఓ రాజా. అలాగే నా గుర్రాలు, సారథి కూడా. రథపు యోగం, చక్రాలు కూడా బాణాలతో విరిగిపోయాయి.
తతస్తస్మిన్బాణవర్షే వ్యతీతే శరౌఘేణ ప్రత్యవర్షం గురుం తమ్। స విక్షతో మార్గణైర్బ్రహ్మరాశి- ర్దేహాదసక్తం ముముచే భూరి రక్తమ్
ఆ బాణాల వాన ముగిసిన తర్వాత, నేను కూడా నా గురువుపై బాణాల వర్షం కురిపించాను. నా బాణాల వల్ల గాయపడి, బ్రహ్మరాశిలా ఉన్న ఆయన శరీరం నుండి విరివిగా రక్తం పారింది.