తతోఽహం రామమాయాన్తం దృష్ట్వా సమరకాఙ్క్షిణమ్ । ధనుఃశ్రేష్ఠం సమిత్సృజ్య సహసావతరం రథాత్
అప్పుడు రాముడు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ముందుకు వస్తున్నాడని గమనించి, నేను నా శ్రేష్ఠమైన విల్లు పక్కన పెట్టి, వెంటనే రథం నుండి దిగిపోయాను.
అభివాద్య తథైవాహం రథమారుహ్య భారత । యుయుత్సుర్జామదగ్న్యస్య ప్రముఖే వీతభీః స్థితః
ఆ విధంగానే నమస్కరించి, రథంపైకి ఎక్కి, భయమేమీ లేకుండా జమదగ్ని కుమారుడి ఎదుట యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలిచాను, ఓ భారత.
తతోఽహం శరవర్షేణ మహతా సమవాకిరమ్ । స చ మాం శరవర్షేణ వర్షన్తం సమవాకిరమ్
తర్వాత నేను అతనిపై గొప్ప బాణవర్షం కురిపించాను. అదే విధంగా అతడూ నన్ను బాణాలతో కప్పేశాడు.
సంక్రుద్ధో జామదగ్న్యస్తు పునరేవ సుతేజితాన్ । సంప్రైషీన్మే శరాన్ఘోరాన్దీప్తాస్యానురగానివ
కోపంతో ఉన్న జమదగ్ని కుమారుడు మళ్లీ వేగంగా, భయంకరమైన, అగ్నిలా మండుతున్న బాణాలను నాపై పంపాడు.
తతోఽహం నిశితైర్భల్లైః శతశోఽథ సహస్రశః । అచ్ఛిదం సహసా రాజన్నన్తరిక్షే పునః పునః
అప్పుడు రాజా! నేను ఆ పదుల కొద్దీ, వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ వచ్చిన పదునైన బాణాలను ఆకాశంలోనే వెంట వెంటనే కోసేశాను.
తతస్త్వస్త్రాణి దివ్యాని జామదగ్న్యః ప్రతాపవాన్ । మయి ప్రయోజయామాస తాన్యహం ప్రత్యషేధయమ్
తర్వాత పరాక్రమశాలి జమదగ్ని కుమారుడు నాపై దివ్యాస్త్రాలను ప్రయోగించాడు. కానీ నేను వాటన్నింటినీ ఎదుర్కొని నిలిపేశాను.
అస్త్రైరేవ మహాబాహో చికీర్షన్నధికాం క్రియామ్। తతో విది మహాన్నాదః ప్రాదురాసీత్సమన్తతః
ఓ మహాబాహువా! ఆయుధాలతో ఇంకా గొప్ప కార్యాన్ని చేయాలని ప్రయత్నించగా, ఆ సమయంలో చుట్టూ భయంకరమైన గొప్ప శబ్దం వినిపించింది.
తతోఽహమస్త్రం వాయవ్యం జామదగ్న్యే ప్రయుక్తవాన్। ప్రత్యాజఘ్నే చ తద్రామో గుహ్యకాస్త్రేణ భారత
అప్పుడు నేను జమదగ్ని కుమారుడిపై వాయవ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాను. కానీ రాముడు ఒక రహస్యాస్త్రంతో దాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు, ఓ భారత.
తతోఽహమస్త్రమాగ్నేయమనుమన్త్ర్య ప్రయుక్తవాన్ । వారుణేనైవ తద్రామో వారయామాస మే విభుః
తర్వాత నేను అగ్నేయాస్త్రాన్ని మంత్రోచ్ఛారణతో ప్రయోగించాను. కానీ ప్రభావశాలి రాముడు ఆస్త్రాన్ని జలాస్త్రంతో నిలిపేశాడు.
ఏవమస్త్రాణి దివ్యాని రామస్యాహమవారయమ్ । రామశ్చ మమ తేజస్వీ దివ్యాస్త్రవిదరిన్దమః
ఈ విధంగా నేను రాముని దివ్యాస్త్రాలను ఎదుర్కొన్నాను. అలాగే శత్రువులను జయించే తేజోవంతుడైన రాముడు నా దివ్యాస్త్రాలను కూడా ఎదుర్కొన్నాడు.
తతో మాం సవ్యతో రాజన్రామః కుర్వన్ద్విజోత్తమః। ఉరస్యవిధ్యత్సంక్రుద్ధో జామదగ్న్యః ప్రతాపవాన్
అప్పుడు రాజా! ద్విజశ్రేష్ఠుడైన రాముడు కోపంతో నా ఎడమవైపు నుంచి వచ్చి, నా ఛాతీపై బలంగా బాణంతో కొట్టాడు.
తతోఽహం భారతశ్రేష్ఠ సంన్యషీదం రథోత్తమే। తతో మాం కశ్మలావిష్టం సూతస్తూర్ణముదావహత్
అప్పుడు ఓ భారతశ్రేష్ఠా! నేను నా ఉత్తమ రథంలో కూర్చొని నీరసంగా పడిపోయాను. వెంటనే నా రథసారథి నన్ను అక్కడి నుంచి తీసుకెళ్లాడు.
గ్లాయన్తం భరశ్రేష్ఠ రామబాణప్రపీడితమ్ । తతో మామపయాతం వై భృశం విద్ధమచేతసమ్
ఓ భరతశ్రేష్ఠా! రాముని బాణాల వల్ల నేను బాగా గాయపడి, శక్తిహీనంగా, స్పృహ కోల్పోయి అక్కడి నుంచి తీసుకెళ్లబడ్డాను.
రామస్యానుచరా హృష్టాః సర్వే దృష్ట్వా విచుక్రుశుః । అకృతవ్రణప్రభృతయః కాశికన్యా చ భారత
రాముని అనుచరులందరూ, ఇంకా గాయపడని కాశీ యువతులు కూడా, నన్ను ఆ స్థితిలో చూసి ఆనందంతో పెద్దగా అరవసాగారు.
తతస్తు లబ్ధసంజ్ఞోఽహం జ్ఞాత్వా సూతమథాబ్రువమ్ । యాహి సూత యతో రామః సజ్జోఽహం గతవేదనః
తర్వాత నాకు స్పృహ వచ్చి, నా రథసారథిని పిలిచి, 'సారథీ! నన్ను రామున్ని ఉన్న చోటికి తీసుకెళ్ళు. ఇప్పుడు నేను సిద్ధంగా, బాధ లేకుండా ఉన్నాను' అని చెప్పాను.
తతో మామవహత్సూతో హయైః పరమశోభితైః । నృత్యద్భిరివ కౌరవ్య మారుతప్రతిమైర్గతౌ
అప్పుడు నా రథసారథి, మేఘాలా అందంగా, గాలి వేగంతో, నాట్యం చేస్తున్నట్టు పరిగెత్తే గుర్రాలతో నన్ను రామున్ని ఉన్నవైపు తీసుకెళ్లాడు, ఓ కౌరవ్య.
తతోఽహం రామమాసాద్య బాణవర్షైశ్చ కౌరవ । అవాకిరం సుసంరబ్ధః సంరబ్ధం చ జిగీషయా
అప్పుడు నేను రాముణ్ని చేరుకొని, విజయ ఆశతో ఉగ్రంగా బాణాల వర్షం కురిపించాను, ఓ కౌరవా!
తానాపతత ఏవాసౌ రామో బాణానజిహ్మగాన్। బాణైరేవాచ్ఛినత్తూర్ణమేకైకం త్రిభిరాహవే
ఆ బాణాలు రాముని వైపు దూసుకొచ్చినప్పుడు, రాముడు తన బాణాలతో ఒక్కో బాణాన్ని మూడు బాణాలతో యుద్ధంలో వెంటనే తెగదెంపాడు.
తతస్తే సూదితాః సర్వే మమ బాణాః సుసంశితాః । రామబాణైర్ద్విధా చ్ఛిన్నాః శతశోఽథ సహస్రశః
అప్పుడు నా పదునైన బాణాలు అన్నీ రాముని బాణాలతో వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ నడుముగా చీలిపోయి నాశనం అయ్యాయి, ఓ భారతా!
తతః పునః శరం దీప్తం సుప్రభం కాలసంమితమ్ । అసృజం జామదగ్న్యాయ రామాయాహం జిఘాంసయా
ఆ తరువాత నేను మరలా, మిణుగురు మంటతో వెలిగిపోయే, కాలమంతటి ప్రభావమున్న బాణాన్ని జామదగ్న్యుడైన రాముని మీద చంపాలని ఉద్దేశంతో వదిలాను.
తేన త్వభిహతో గాఢం బాణవేగవశం గతః। ముమోహ సమరే రామో భూమౌ చ నిపపాత హ
ఆ బాణం బలంగా తాకడంతో, బాణశక్తికి లోనై రాముడు యుద్ధంలో తలకిందరై అయోమయంగా భూమిపై పడిపోయాడు.
తతో హాహాకృతం కసర్వం రామే భూతలమాశ్రితే । జగద్భారత సంవిగ్నం యథార్కపతనే భవేత్
రాముడు భూమిపై పడినప్పుడు, ఓ భారతా, చుట్టూ అంతా హాహాకారాలు వినిపించాయి. ఆ లోకం సూర్యుడు పడిపోతే ఎలా కలవరపడుతుందో అలా ఉలిక్కిపడింది.
తత ఏనం సముద్విగ్నాః సర్వ ఏవాభిదుద్రువుః । తపోధనాస్తే సహసా కాశ్యా చ కురునన్దన
అప్పుడు, ఓ కురునందన, అక్కడున్న అన్ని తపస్వులు, కాశ్యపులు భయభ్రాంతులతో ఒక్కసారిగా రాముని దగ్గరకు పరుగెత్తారు.
తత ఏనం పరిష్వజ్య శనైరాశ్వాసయంస్తదా । పాణిభిర్జలశీతైశ్చ జయాశీర్భిశ్చ కౌరవ
తరువాత వారు రాముణ్ని మృదువుగా ఆలింగనం చేసి, చేతులలోని చల్లని నీటితో, విజయాశీస్సులతో ఆయనను ఓదార్చారు, ఓ కౌరవా!
తతః స విహ్వలం వాక్యం రామ ఉత్థాయ చాబ్రవీత్। తిష్ఠ భీష్మ హతోఽసీతి బాణం సంధాయ కార్ముకే
అప్పుడు రాముడు అయోమయంగా లేచి, 'భీష్మా! నిలబడు, నీవు చనిపోయావు!' అని పలికి, తన విల్లుకు బాణాన్ని అమర్చాడు.
స ముక్తో న్యపతత్తూర్ణం సవ్యే పార్శ్వే మహాహవే । యేనాహం భృశముద్విగ్రో వ్యాఘూర్ణిత ఇవ ద్రుమః
ఆ బాణం వదిలిన వెంటనే, యుద్ధరంగంలో నా ఎడమవైపు వేగంగా పడింది. దాని ప్రభావంతో నేను గాలికి ఊగే చెట్టు లాగా బాగా తలకిందరయ్యాను.
హత్వా హయాంస్తతో రామః శీఘ్రాస్త్రేణ మహాహవే । అవాకిరన్మాం విస్రబ్ధో బాణైస్తైర్లోమవాహిభిః
తర్వాత రాముడు తన వేగమైన ఆయుధంతో నా గుర్రాలను చంపి, ఆ మహాయుద్ధంలో నన్ను రోమాలు నిక్కబొడిచేలా చేసే బాణాలతో ధైర్యంగా ముంచెత్తాడు.
తతోఽహమపి శీఘ్రాస్త్రం సమరప్రతివారణమ్ । అవాసృజం మహాబాహో తేన్తరాధిష్ఠితాః శరాః
అప్పుడు నేనూ, బలవంతుడిని, యుద్ధంలో ఎదుర్కొనేందుకు మంత్రబలంతో కూడిన బాణాలను వేగంగా ప్రయోగించాను.
రామస్య మమ చైవాశు వ్యోమావృత్య సమన్తతః। న స్మ సూర్యః ప్రతపతి శరజాలసమావృతః
అప్పుడు రాముని, నా బాణాలతో ఆకాశం అంతటా కప్పబడిపోయింది. బాణాల గుట్ట వల్ల సూర్యకిరణాలు కూడా లోపలికి రాలేకపోయాయి.
మాతరిశ్వా తతస్తస్మిన్మేఘరుద్ధ ఇవాభవత్ । తతో వాయోః ప్రకమ్పాచ్చ సూర్యస్య చ గభస్తిభిః
అప్పుడు, ఓ రాజా, గాలి మేఘాలతో ఆపబడినట్లయింది. ఆ గాలి కదలికతో, సూర్యకిరణాల తాకిడితో—