తతో మామబ్రవీద్రామః స్మయమానో రణాజిరే । రథో మే మేదినీ భీష్మ వాహా వేదాః సదశ్వవత్
అప్పుడు రాముడు యుద్ధభూమిలో చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: 'భీష్మా! ఈ భూమే నా రథం, వేదాలే నా ఉత్తమమైన గుర్రాలు.'
సూతశ్చ మాతరిశ్వా వై కవచం వేదమాతరః । సుసంవీతో రణే తాభిర్యోత్స్యేఽహం కురునన్దన
'వాయువే నా రథసారథి, వేదమాతలు నా కవచాలు. వీటితో నేను బాగా సిద్ధమై, యుద్ధంలో నిన్ను ఎదుర్కొంటాను, కురువంశానందా!'
ఏవం బ్రువాణో గాన్ధారే రామో మాం సత్యవిక్రమః। శరవ్రాతేన మహతా సర్వతః ప్రత్యవారయత్
అలా గాంధారదేశ రాముడు, నిజమైన పరాక్రమవంతుడు, నన్ను చుట్టూ పెద్ద ఎత్తున బాణవర్షంతో అడ్డగించాడు.
తతోఽపశ్యం జామదగ్న్యం రథమధ్యే వ్యవస్థితమ్ । సర్వాయుధవరే శ్రీమత్యద్భుతోపమదర్శనే
ఆ తరువాత నేను జామదగ్ని కుమారుణ్ణి, రథం మధ్యలో నిలబడి, అన్ని ఆయుధాలతో, ప్రకాశవంతంగా, ఆశ్చర్యకరంగా కనిపిస్తూ చూశాను.
మనసా విహితే పుణ్యే విస్తీర్ణే నగరోపభే । దివ్యాశ్వయుజి సన్నద్వే కాఞ్చనేన విభూషితే
ఆయన రథం, మనసులో ఊహించినట్టు నిర్మించబడినది, పవిత్రంగా, పట్టణపు అంచులంత విస్తృతంగా, దివ్యశ్వాలతో జోడించబడి, బంగారంతో అలంకరించబడింది.
కవచేన మహాబాహో సోమార్కకృతలక్ష్మణా। ధనుర్ధరో బద్ధతూణో బద్ధగోధాఙ్గులిత్రవాన్
ఆ మహాబాహువు చంద్రుని, సూర్యుని చిహ్నాలతో ఉన్న కవచం ధరించి, విల్లు పట్టుకుని, బాణమంచిని కట్టుకుని, గోదా చర్మంతో చేసిన కవచాన్ని చేతులకు ధరించి ఉన్నాడు.
సారథ్యం కృతవాంస్తత్ర యుయుత్సోరకుతవ్రణః । సఖా వేదవిదత్యన్తం దయితో భార్గవస్య హ
అక్కడ యుద్ధానికి సిద్ధంగా, భయమేమీ లేని, వేదాలలో నిపుణుడైన, భార్గవునికి ప్రియమైన స్నేహితుడు రథసారథిగా ఉన్నాడు.
ఆహ్వయానః స మాం యుద్ధే మనో హర్షయతీవ మే । పునః పునరభిక్రోశన్నభియాహీతి భార్గవః
భార్గవుడు నన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తూ, 'రా, సమీపించు' అని మళ్లీ మళ్లీ అరుస్తూ, నా మనసును ఉల్లాసపరిచాడు.
తమాదిత్యమివోద్యన్తమనాధృష్యం మహాబలమ్ । క్షత్రియాన్తకరం రామమేకమేకః సమాసదూమ్
అప్పుడు నేను, క్షత్రియులను సంహరించేవాడైన రాముణ్ణి, ఉదయించే సూర్యుని దగ్గరకు వెళ్ళినట్టు, ఒంటరిగా, అతని వద్దకు చేరుకున్నాను.
తతోఽహం బాణపాతేషు త్రిషు వాహాన్నిగృహ్య వై । అవతీర్య ధనుర్న్యస్య పదాతిర్ఋషిసత్తమమ్
తర్వాత బాణవర్షం నుంచి నా గుర్రాలను ఆపి, రథం దిగిపోయి, విల్లు పక్కన పెట్టి, కాలినడకన ఆ మహర్షిని దగ్గరికి వెళ్లాను.
అభ్యాగచ్ఛం తదా రామమర్చిష్యన్ద్విజసత్తమమ్ । అభివాద్య చైనం విధివదబ్రువం వాక్యముత్తమమ్
ఆ సమయంలో నేను ప్రకాశవంతుడైన బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు రాముణ్ణి దగ్గరికి వెళ్లి, యథావిధిగా నమస్కరించి, ఉత్తమమైన మాటలు పలికాను.
యోత్స్యే త్వయా రణే రామ సదృశేనాధికేన వా । గురుణా ధర్మశీలేన జయమాశాస్వ మే విభో
రామా! నీవు సమానుడైనా, శ్రేష్ఠుడైనా, గురువైనా, నీతో యుద్ధం చేస్తాను. నీ ధర్మనిష్ఠకు నమస్కరిస్తూ, నాకు విజయాన్ని అనుగ్రహించు ప్రభూ.
ఏవమేతత్కురుశ్రేష్ఠ కర్తవ్యం భూతిమిచ్ఛతా। ధర్మో హ్యేష మహాబాహో విశిష్టైః సహ యుధ్యతామ్
అవును కురు వంశశ్రేష్ఠా! కీర్తిని కోరేవాడు ఇలానే చేయాలి. గొప్పవారితో యుద్ధం చేయేవారికి ఇదే ధర్మం, మహాబాహువా!
శపేయం త్వాం నచేదేవమాగచ్ఛేథా విశాంపతే । యుధ్యస్వ త్వం రణే యత్తో ధైర్యమాలమ్బ్య కౌరవ
ఈ విధంగా రాకపోతే, నిన్ను శపించేవాడిని రాజా! ఇప్పుడు ధైర్యంగా యుద్ధానికి సిద్ధమవు కౌరవా!
న తు తే జయమాశాసే త్వాం విజేతుమహం స్థితః । గచ్ఛ యుధ్యస్వ ధర్మేణ ప్రీతోఽస్మి చరితేన తే
కానీ నీకు విజయాన్ని ఆశించను, ఎందుకంటే నిన్ను జయించేందుకే నేను ఇక్కడ ఉన్నాను. పోయి ధర్మబద్ధంగా యుద్ధం చేయు. నీ ప్రవర్తన నాకు సంతోషం కలిగించింది.
తతోఽహం తం నమస్కృత్య రథమారుహ్య సత్వరః । ప్రాధ్మాపయం రణే శఙ్ఖం పునర్హేమపరిష్కృతమ్
తర్వాత నేను అతనికి నమస్కరించి, త్వరగా నా రథంపై ఎక్కి, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న శంఖాన్ని మళ్లీ యుద్ధంలో ఊదాను.
తతో యుద్ధం సమభవన్మమ తస్య చ భారత । దివసాన్సుబహూన్రాజన్పరస్పరజిగీషయా
అంతటితో, భరతా! మా ఇద్దరి మధ్య అనేక రోజులపాటు, ఒకరిని ఒకరు జయించాలనే ఉద్దేశంతో ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
స మే తస్మిన్రణే పూర్వం ప్రాహరత్కఙ్ఖపత్రిభిః । వష్ట్యా శతైశ్చ నవభిః శరాణాం నతషర్వణామ్
ఆ యుద్ధంలో, అతను ముందుగా నన్ను గిడుగు ఈకలతో చేసిన బాణాలతో, తొమ్మిది వందల వంకర బాణాలతో గాయపరిచాడు.
చత్వారస్తేన మే వాహాః సూతశ్చైవ విశాంపతే । ప్రతిరుద్ధాస్తథైవాహం సమరే దంశితః స్థితః
అతని చేత నా నలుగురు గుర్రాలు, రథసారథి, రాజా! అడ్డుకోబడ్డారు. నేనూ గాయపడి యుద్ధంలో స్థిరంగా నిలిచాను.
నమస్కృత్య చ దేవేభ్యో బ్రాహ్మణేభ్యో విశేషతః । తమహం స్మయన్నివ రణే ప్రత్యభాషం వ్యవస్థితమ్
దేవతలకు, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి, యుద్ధంలో చిరునవ్వుతో, సిద్ధంగా ఉన్న అతనిని ఇలా ఉద్దేశించి పలికాను.
ఆచార్యతా మానితా మే నిర్మర్యాదే హ్యపి త్వయి । భూయశ్చ శృణు మే బ్రహ్మన్సంపదం ధర్మసంగ్రహే
నీవు నియమాలు పాటించకపోయినా, నేను నిన్ను గురువుగా గౌరవించాను. ఇప్పుడు, బ్రాహ్మణా, నా ధర్మ సంపద గురించి మరింత విను.
యే తే వేదాః శరీరస్థా .... యచ్చ తే మహత్ । తపశ్చ తే మహత్తప్తం న తేభ్యః ప్రహరామ్యహమ్
నీ శరీరంలో ఉన్న వేదాలు, నీ గొప్ప తపస్సు — వీటిని నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ హాని చేయను.
ప్రహరే క్షత్రధర్మస్య యం త్వం రామ సమాశ్రితః । బ్రాహ్మణః క్షత్రియత్వం హి యాతి శస్త్రసముద్యమాత్
రామా! నీవు క్షత్రియ ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి యుద్ధం చేయగలవు. ఎందుకంటే, బ్రాహ్మణుడు ఆయుధాన్ని ఎత్తినప్పుడు అతడు క్షత్రియ స్వభావాన్ని పొందుతాడు.
పశ్య మే ధనుషో వీర్యం పశ్య బాహ్వోర్బలం మమ। ఏష తే కార్ముక వీర ఛినద్మి నిశితేషుణా
నా విల్లుయొక్క శక్తిని చూడు, నా భుజబలాన్ని చూడు. ఓ వీరా! ఈ పదునైన బాణంతో నీ విల్లు నేను తెంపుతాను.
తస్యాహం నిశితం భల్లం చిక్షేప భరతర్షభ । తేనాస్య ధనుషః కోటిం ఛిత్వా భూమావపాతయమ్
అప్పుడు నేను ఒక పదునైన బాణాన్ని విసిరాను, భారతవంశశిరోమణీ! ఆ బాణంతో అతని విల్లుయొక్క తల భాగాన్ని తెంచి నేలపై పడేసాను.
తథైవ చ పృషత్కానాం శతాని నతపర్వణామ్ । చిక్షేప కఙ్కపత్రాణాం జామదగ్న్యరథం ప్రతి
అదే విధంగా, గద్దపక్షి రెక్కలతో అలంకరించిన వంకరపర్వాల బాణాల నూరడిని జమదగ్ని కుమారుని రథంపై వదిలాను.
కాయే విషక్తాస్తు తదా వాయునా సముదీరితాః। చేలుః క్షరన్తో రుధిరం నాగా ఇవ చ తే శరాః
ఆ బాణాలు గాలివేగంతో అతని శరీరంలోకి దూసుకెళ్లి, రక్తాన్ని కారుస్తూ, పాముల్లా కదిలాయి.
క్షతజోక్షితసర్వాఙ్గః క్షరన్స రుధిరం రణే। బభౌ రామస్తథా రాజన్ప్రఫుల్ల ఇవ కింశుకః
రాముడు యుద్ధంలో రక్తంతో తడిసి, శరీరం అంతా రక్తం కారుస్తూ, వికసించిన కింశుకవృక్షంలా ప్రకాశించాడు, ఓ రాజా!
హేమన్తాన్తేఽశోక ఇవ రక్తస్తబకమణ్డితః। బభౌ రామస్తథా రాజన్ప్రఫుల్ల ఇవ కింశుకః
హేమంతకాలం చివరలో ఎర్ర పువ్వులతో అలంకరించబడిన అశోకవృక్షంలా, వికసించిన కింశుకంలా రాముడు మెరిసిపోయాడు, ఓ రాజా!
తతోఽన్యద్ధనురాదాయ రామః క్రోధసమన్వితః । హేమపుఙ్ఖాన్సునిశితాఞ్శరాంస్తాన్హి వవర్ష సః
అప్పుడా రాముడు కోపంతో మరో విల్లు తీసుకుని, బంగారు పుంఖాలతో పదునైన బాణాలను వర్షంలా వదిలాడు.