యది భీష్మో రణశ్లాఘీ న కరిష్యతి మే వచః। హనిష్యామ్యేనముద్రిక్తమితి మే నిశ్చితా మతిః
యుద్ధంలో గర్వపడే భీష్ముడు నా మాట వినకపోతే, అతని అహంకారాన్ని సంహరిస్తాను — ఇదే నా দৃఢ సంకల్పం.
న హి బాణా మయోత్సృష్టాః సజ్జన్తీహ శరీరిణామ్। కాయేషు విదితం తుభ్యం పురా క్షత్రియసంగరే
నేను విడిచిన బాణాలు జీవుల శరీరాల్లో నిలవవు; ఇది నీకు క్షత్రియుల యుద్ధాల్లో ఇప్పటికే తెలుసు.
ఏవముక్త్వా తతో రామః సహ తైర్బ్రహ్మవాదిభిః। ప్రయాణాయ మతిం కృత్వా సముత్తస్థౌ మహాతపాః
ఇలా చెప్పి, రాముడు బ్రహ్మవేత్తలతో కలిసి ప్రయాణానికి సిద్ధమై, గొప్ప తపస్సుతో లేచాడు.
తతస్తే తాముషిత్వా తు రజనీం తత్ర తాపసాః । హుతాగ్నయో జప్తజప్యాః ప్రతస్థుర్మఞ్జిఘాంసయా
ఆ రాత్రి అక్కడ గడిపిన అనంతరం, ఆ తపస్వులు హోమాలు చేసి, జపాలు చేసి, ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యారు.
అభ్యగచ్ఛత్తతో రామః సహ తైర్బ్రహ్మవాదిభిః । కురుక్షేత్రం మహారాజ కన్యయా సహ భారత
ఆ తరువాత రాముడు బ్రహ్మవేత్తలతో, ఆ కన్యతో పాటు, మహారాజా, కురుక్షేత్రానికి చేరుకున్నాడు, భారతా.
న్యవిశన్త తతః సర్వే పరిగృహ్య సరస్వతీమ్ । తాపసాస్తే మహాత్మానో భృగుశ్రేష్ఠపురస్కృతాః
తర్వాత అందరూ సరస్వతిని చుట్టుముట్టి అక్కడ నివసించారు. ఆ తపస్వులు, మహాత్ములు, భృగువంశంలో శ్రేష్ఠుడు ముందుండగా అక్కడ ఉండిపోయారు.
తతస్తృతీయే దివసే సమే దేశే వ్యవస్థితః । ప్రేషయామాస మే రాజన్ప్రాప్తోఽస్మీతి మహావ్రతః
మూడవ రోజు, అదే ప్రదేశానికి వచ్చి, మహావ్రతుడు, రాజా, 'నేను వచ్చాను' అని నాకూ సందేశం పంపించాడు.
తమాగతమహం శ్రుత్వా విషయాన్తం మహాబలమ్ । అభ్యగచ్ఛం జవేనాశు ప్రీత్యా తేజోనిధిం ప్రభుమ్
అతడు, మహాబలుడు, నా రాజ్య సరిహద్దుకు వచ్చాడని విని, ఆనందంతో త్వరగా అతని వద్దకు వెళ్లాను, ఆ తేజోనిధి ప్రభువును దర్శించాను.
గాం పురస్కృత్య రాజేన్ద్ర బ్రాహ్మణైః పరివారితః। ఋత్విగ్భిర్దేవకల్పైశ్చ తథైవ చ పురోహితైః
ఓ రాజేంద్ర, ఆవును ముందుంచి, బ్రాహ్మణులు, దేవతలకు సమానమైన ఋత్వికులు, అలాగే పురోహితులతో కూడి,
స మామభిగతం దృష్ట్వా జామదగ్న్యః ప్రతాపవాన్ । ప్రతిజగ్రాహ తాం పూజాం వచనం చేదమబ్రవీత్
అప్పుడు ప్రభావంతుడైన జామదగ్న్యుడు నన్ను దగ్గరకు వస్తున్నట్టు చూసి, నా పూజను స్వీకరించి, ఇలా అన్నాడు.
భీష్మ కాం బుద్ధిమాస్థాయ కాశిరాజసుతా తదా। అకామేన త్వయా నీతా పునశ్చైవ విసర్జితా
భీష్మా, నువ్వు ఆ సమయంలో కాశిరాజు కుమార్తెను ఆమెకు ఇష్టం లేకుండానే తీసుకెళ్లావు, ఆ తరువాత మళ్లీ వదిలిపెట్టావు.
విభ్రంశితా త్వయా హీయం ధర్మాదాస్తే యశస్వినీ । పరామృష్టాం త్వయా హీమాం కో హి గన్తుమిహార్హతి
నీ వల్ల ఈ మహాత్మురాలు తన ధర్మాన్ని కోల్పోయింది; నువ్వు తాకి వదిలేసిన ఆమెను ఇంకెవరు అంగీకరిస్తారు చెప్పు.
ప్రత్యాఖ్యాతా హి సాల్వేన త్వయా నీతేతి భారత। తస్మాదిమాం మన్నియోగాత్ప్రతిగృహ్ణీష్వ భారత
భారతా, నువ్వు ఆమెను తీసుకెళ్లావని సాల్వుడు ఆమెను తిరస్కరించాడు. అందువల్ల నా ఆజ్ఞతో నువ్వు ఆమెను అంగీకరించు.
స్వధర్మం పురుషవ్యాఘ్ర రాజపుత్రీ లభత్వియమ్। న యుక్తస్త్వవమానోఽయం రాజ్ఞాం కర్తుం త్వయాఽనఘ
పురుషశార్దూలా, ఈ రాజకుమార్తెకు తగిన ధర్మం కలగాలి. నీవు నిర్దోషుడివి, రాజులకు అపకీర్తి కలిగించటం సరికాదు.
తతస్తం వై విమనసముదీక్ష్యాహమథాబ్రువమ్। నాహమేనాం పునర్దద్యాం బ్రహ్మన్భ్రాత్రే కథఞ్చన
ఆయన నిరుత్సాహంగా ఉన్నాడు అని చూసి, నేను ఇలా అన్నాను: 'బ్రాహ్మణా, నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఆమెను మళ్లీ నా అన్నకు ఇస్తాను.'
సాల్వస్యాహమితి ప్రాహ పురా మామేవ భార్గవ। మయా చైవాభ్యనుజ్ఞాతా గతేయం నగరం ప్రతి
భార్గవా, అప్పుడే ఆమె తానే 'నేను సాల్వునివాడిని' అని చెప్పింది. నా అనుమతితో ఆమె తన ఊరికి వెళ్లిపోయింది.
న భయాన్నాప్యనుక్రోశాన్నార్థలోభాన్న కామ్యయా। క్షాత్రం ధర్మమహం జహ్యమితి మే వ్రతమాహితమ్
భయం వల్లా, దయ వల్లా, ధనలోభం వల్లా, కోరిక వల్లా కాదు; నేను క్షత్రియ ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టను — ఇదే నా వ్రతం.
అథ మామబ్రవీద్రామః క్రోధపర్యాకులేక్షణః। న కరిష్యసి చేదేతద్వాక్యం మే నరపుఙ్గవ
ఆ తర్వాత రాముడు కోపంతో కళ్లెర్రబెట్టుకుని ఇలా అన్నాడు: 'నువ్వు నా మాట వినకపోతే, నిన్ను నీ మంత్రులతో కలిసి ఈరోజే చంపేస్తాను.'
హనిష్యామి సహామాత్యం త్వామద్యేతి పునః పునః । సంరమ్భాదబ్రవీద్రామః క్రోధపర్యాకులేక్షణః
రాముడు కోపంతో మళ్లీ మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'ఈరోజే నిన్ను నీ మంత్రులతో కలిసి చంపేస్తాను.'
తమహం గీర్భిరిష్టాభి పునః పునరరిన్దమ। అయాచం భృగుశార్దూలం న చైవ ప్రశశామ సః
శత్రువులను జయించే వాడా, నేను మృదువైన మాటలతో ఆ భార్గవ శార్దూలుడిని మళ్లీ మళ్లీ వేడుకున్నాను, అయినా ఆయన శాంతించలేదు.
ప్రణమ్య తమహం మూర్ధ్నా భూయో బ్రాహ్మణసత్తమమ్ । అబ్రువం కారణం కిం తద్యత్త్వం యుద్ధం మయేచ్ఛసి
ఆ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడికి నేనతడు ముందు వందనం చేసి, మళ్లీ అడిగాను: 'బ్రాహ్మణా, నువ్వు నాతో యుద్ధం చేయాలనుకునే కారణం ఏమిటి?'
ఇష్వస్త్రం మమ బాలస్య భవతైవ చతుర్విధమ్। ఉపదిష్టం మహాబాహో శిష్యోఽస్మి తవ భార్గవ
మహాబాహువా, నేను చిన్నవాడినప్పుడే నీవే నాకు నాలుగు విధాల బాణ విద్య నేర్పావు; నేను నీ శిష్యుడిని, భార్గవా.
తతో మామబ్రవీద్రామః క్రోధసంరక్తలోచనః । జానీషే మాం గురుం భీష్మ గృహ్ణాసీమాం న చైవ హ
ఆ తర్వాత రాముడు కోపంతో కళ్లెర్రబెట్టుకుని ఇలా అన్నాడు: 'భీష్మా, నీవు నన్ను గురువుగా గుర్తుపెట్టుకున్నావు, అయినా ఆమెను అంగీకరించడంలేదు.'
సుతాం కాశ్యస్య కౌరవ్య మత్ప్రియార్థం మహామతే। న హి మే విద్యతే శాన్తిరన్యథా కురునన్దన
కౌరవా, నా కోసమే, మహామతివంతుడా, నువ్వు కాశ్య కుమార్తెను అంగీకరించు; లేకపోతే, కురువంశానందా, నాకు శాంతి ఉండదు.
గృహాణేమాం మహాబాహో రక్షస్వ కులమాత్మనః। త్వయా విభ్రంశితా హీయం భర్తారం నాధిగచ్ఛతి
మహాబాహువా, నువ్వు ఆమెను అంగీకరించి, నీ వంశాన్ని కాపాడుకో. నీవల్ల ఆమెకు భర్త దొరకడం లేదు.
తథా బ్రువన్తం తమహం రామం పరపురంయమ్। నైతదేవం పునర్భావి బ్రహ్మర్షే కిం శ్రమేణ తే
పరపుర జయించేవాడా, రాముడు ఇలా చెప్పినప్పుడు నేను ఇలా అన్నాను: 'బ్రహ్మర్షీ, ఇది మళ్లీ జరగదు; నీ శ్రమ వృథా.'
గురుత్వం త్వయి సంప్రేక్ష్య జామదగ్న్య పురాతనమ్ । ప్రసాదయే త్వాం భగవంస్త్యక్తైషా తు పురా మయా
జామదగ్న్యా, నువ్వు నా పురాతన గురువు అని గుర్తించి, భగవంతుడా, నిన్ను వేడుకుంటున్నాను; కానీ ఆమెను నేను అప్పుడే వదిలేశాను.
కో జాతు పరభావాం హి నారీం వ్యాలీమివ స్థితామ్ । వాసయేత గృహే జానన్స్త్రీణాం దోషో మహాత్యయః
ఇతరులచే తిరస్కరించబడిన సర్పంలాంటి స్త్రీని, ఆమె ప్రమాదాన్ని తెలిసి, ఎవరు ఇంట్లో ఉంచుకుంటారు? స్త్రీలలో ఉన్న అపాయం ఎంతో పెద్దది.
న భయాద్వాసవస్యాపి ధర్మం జహ్యాం మహావ్రత । ప్రసీద మా వా యద్వా తే కార్యం తత్కురు మా చిరమ్
ఇంద్రుడి భయంతో కూడినప్పటికీ, నేను ధర్మాన్ని ఎప్పటికీ వదిలిపెట్టను, మహావ్రతుడా. నీవు దయచూపినా, చూపకపోయినా, నీకు కావలసినది వెంటనే చేయు.
అయం చాపి విశుద్ధాత్మన్పురాణే శ్రూయతే విభో। మరుత్తేన మహాబుద్ధే గీతః శ్లోకో మహాత్మనా
పురాతన కాలంలో, పవిత్ర హృదయుడైన మహాత్ముడు మరుత్తుడు పాడిన ఈ శ్లోకం ప్రసిద్ధంగా వినిపిస్తుంది, ప్రభో.