మన్యుప్రహరణా విప్రా న విప్రాః శస్త్రపాణయః
బ్రాహ్మణులు చేతిలో ఆయుధాలు కాకుండా, కోపమే ఆయుధంగా వాడుతారు.
మన్యునా ఘ్నన్తి తే శత్రూన్వజ్రేణేన్ద్ర ఇవాసురాన్। అగ్నిర్దహతి తేజోభిః సూర్యో దహతి రశ్మిభిః
వారు కోపంతో శత్రువులను సంహరిస్తారు, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో దానవులను సంహరించినట్లు. అగ్ని తన తేజంతో, సూర్యుడు తన కిరణాలతో కాలుస్తాడు.
రాజా దహతి దణ్డేన బ్రాహ్మణో మన్యునా దహేత్। క్రోధితా మన్యునా ఘ్నన్తి వజ్రపాణిరివాసురాన్
రాజు దండంతో శిక్షిస్తాడు, బ్రాహ్మణుడు కోపంతో కాలుస్తాడు. కోపంతో ఉన్నప్పుడు వారు వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్నవాడు రాక్షసులను సంహరించినట్లు శత్రువులను నాశనం చేస్తారు.
జానే భద్రే మహర్షిం తం తస్య మన్యుర్న విద్యతే।' ఇచ్ఛామి త్వాం వరారోహే భజమానామనిన్దితే। త్వదర్థం మాం స్థితం విద్ధి త్వద్గతం హి మనో మమ
సుభగే! ఆ మహర్షిని నాకు తెలుసు, ఆయనకు కోపం ఉండదు. నన్ను కోరుతున్న నీవు నాకు ఇష్టమైనవాడివి. నీ కోసమే నేను ఇక్కడ ఉన్నాను, నా మనసంతా నీవైపే ఉంది.
ఆత్మనో బన్ధురాత్మైవ గతిరాత్మైవ చాత్మనః। ఆత్మనైవాత్మనో దానం కర్తుమర్హసి ధర్మతః
మనిషికి తానే స్నేహితుడు, తానే ఆశ్రయం. ధర్మబద్ధంగా తానే తనను తాను ఇస్తూ ఉండాలి.
అష్టావేవ సమాసేన వివాహా ధర్మతః స్మృతాః। బ్రాహ్మో దైవస్తథైవార్షః ప్రాజాపత్యస్తథాఽఽసురః
సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, ధర్మానికి అనుగుణంగా ఎనిమిది రకాల వివాహాలు ఉన్నాయి: బ్రాహ్మ, దైవ, ఆర్ష, ప్రజాపత్య, ఆసుర.
గాన్ధర్వో రాక్షసశ్చైవ పైశాచశ్చాష్టమః స్మృతః। తేషాం ధర్మ్యాన్యథాపూర్వం మనుః స్వాయంభువోఽబ్రవీత్
గంధర్వ, రాక్షస, పిశాచ అనే మూడూ ఎనిమిదవ రకంగా గుర్తించబడ్డాయి. వీటి గురించి మనువు, మునుపటి విధంగా, వాటి ధర్మాన్ని వివరించాడు.
ప్రశస్తాంశ్చతురః పూర్వాన్బ్రాహ్మణస్యోపధారయ। షడానుపూర్వ్యా క్షత్రస్య విద్ధి ధర్మ్యాననిన్దితే
ముందు చెప్పిన నాలుగు వివాహ విధానాలు బ్రాహ్మణులకు ప్రశంసించబడినవని తెలుసుకో. క్షత్రియులకు ఆరు విధానాలు వరుసగా ధర్మబద్ధమైనవని, అపవాదం లేనివని గుర్తించు.
రాజ్ఞాం తు రాక్షసోఽప్యుక్తో విట్శూద్రేష్వాసురః స్మృతః। పఞ్చానాం తు త్రయో ధర్మ్యా అధర్మ్యౌ ద్వౌ స్మృతావిహ
రాజులకు రాక్షస విధానమూ అనుమతించబడింది. వైశ్య, శూద్రులలో ఆసుర విధానం గుర్తించబడింది. ఐదు విధానాల్లో మూడు ధర్మబద్ధమైనవిగా, రెండు అధర్మమైనవిగా ఇక్కడ భావించబడ్డాయి.
పైశాచ ఆసురశ్చైవ న కర్తవ్యౌ కదాచన। అనేన విధినా కార్యో ధర్మస్యైషా గతిః స్మృతా
పిశాచ, ఆసుర వివాహాలు ఎప్పుడూ చేయకూడదు. ఈ విధంగా నడుచుకుంటే ధర్మమార్గం అనుసరించినవారవుతారు.
గాన్ధర్వరాక్షసౌ క్షత్రే ధర్మ్యౌ తౌ మా విశఙ్కిథాః। పృథగ్వా యది వా మిశ్రౌ కర్తవ్యౌ నాత్ర సంశయః
గంధర్వ, రాక్షస వివాహాలు క్షత్రియులకు ధర్మబద్ధమైనవే — దీనిలో సందేహం అవసరం లేదు. వేర్వేరుగా అయినా, కలిపి అయినా చేయవచ్చు.
సా త్వం మమ సకామస్య సకామా వరవర్ణినీ। గాన్ధర్వేణ వివాహేన భార్యా భవితుమర్హసి
నీవు నన్ను కోరినట్టు నేను నిన్ను కోరుతున్నాను, అందమైనవాడా! గంధర్వ వివాహంతో నీవు నా భార్య కావడానికి అర్హురాలు.
యది ధర్మపథస్త్వేవ యది చాత్మా ప్రభుర్మమ। ప్రదానే పౌరవశ్రేష్ఠ శృణు మే సమయం ప్రభో
ధర్మమార్గం నిజంగా నాదైతే, నా మనస్సు నాకు స్వతంత్రమైతే, పురువులలో శ్రేష్ఠుడా! నిన్ను నేను అడిగే ఒక నిబంధన విను.
సత్యం మే ప్రతిజానీహి యథా వక్ష్యామ్యహం రహః। మయి జాయేత యః పుత్రః స భవేత్త్వదనన్తరః
నేను రహస్యంగా చెప్పబోయే మాటను నమ్మకంగా ప్రమాణం చేయు. నన్ను బట్టి పుట్టే కుమారుడు నీ తరువాతి వారసుడవాలి.
యువరాజో మహారాజ సత్యమేతద్బ్రవీమి తే। యద్యేతదేవం దుష్యన్త అస్తు మే సఙ్గమస్త్వయా
ఆ కుమారుడు యువరాజు అవ్వాలి, మహారాజా! ఇదే నిజంగా నీకు చెబుతున్నాను. ఇది ఒప్పుకుంటే, దుశ్యంతా! మన కలయిక జరగాలి.
తస్యాస్తు సర్వం సంశ్రుత్య యథోక్తం స విశాంపతిః। దుష్యన్తః పునరేవాహ యద్యదిచ్ఛసి తద్వద
ఆమె చెప్పిన ప్రతిదీ అంగీకరించిన ఆ ప్రజలాధిపతి దుశ్యంతుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నీకు ఇంకేమైనా కావాలంటే చెప్పు.'
ఖ్యాతో లోకప్రవాదోయం వివాహ ఇతి శాస్త్రతః। వైవాహికీం క్రియాం సన్తః ప్రశంసన్తి ప్రజాహితామ్
ఈ వివాహం శాస్త్రానుసారం లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందినది. ప్రజలకు మేలు కలిగించే ఈ వివాహ కర్మను జ్ఞానులు ప్రశంసిస్తారు.
లోకప్రవాదశాన్త్యర్థం వివాహం విధినా కురు। సన్త్యత్ర యజ్ఞపాత్రాణి దర్భాః సుమనసోఽక్షతాః
ప్రజల్లో అపవాదం నివారించేందుకు, నీవు విధిగా వివాహాన్ని జరుపు. ఇక్కడ యజ్ఞపాత్రలు, దర్భలు, పువ్వులు, అక్షతలు ఉన్నాయి.
యథా యుక్తో వివాహః స్యాత్తథా యుక్తా ప్రజా భవేత్। తస్మాదాజ్యం హవిర్లాజాః సికతా బ్రాహ్మణాస్తవ
వివాహం సరిగ్గా జరిగితే, సంతానం కూడా మంచి గుణాలవాళ్లు అవుతారు. అందుకే, clarified నెయ్యి, హవిస్సులు, లాజలు, మట్టి, బ్రాహ్మణుడా, నీవు సమర్పించు.
వైవాహికాని చాన్యాని సమస్తానీహ పార్థివ। దురుక్తమపి రాజేన్ద్ర క్షన్తవ్యం ధర్మకారణాత్
ఇంకా వివాహానికి సంబంధించిన అన్ని కర్మలు ఇక్కడ ఉన్నాయి, రాజా! ధర్మం కోసం, ఎవరైనా కఠినంగా మాట్లాడినా, క్షమించాలి.
ఏవమస్త్వితి తాం రాజా ప్రత్యువాచావిచారయన్। అపి చ త్వాం హి నేష్యామి నగరం స్వం శుచిస్మితే
'అలా జరుగనీ' అని రాజు ఆమెకు సందేహించకుండా చెప్పాడు. కానీ, పవిత్రమైన నవ్వుతో ఉన్నవాడా! నిన్ను నా నగరానికి తీసుకెళ్ళను.
యథా త్వమర్హా సుశ్రోణి మన్యసే తద్బ్రవీమి తే। ఏవముక్త్వా స రాజర్షిస్తామనిన్దితగామినీమ్
నీవు ఎంత అర్హురాలివో, అందుకు తగినట్టు నేనూ నీతో మాట్లాడుతున్నాను, సుందర నితంబాలవాడా! ఇలా చెప్పి, రాజర్షి ఆమెను, అపవాదం లేని నడవడికలవారిని, ఉద్దేశించాడు.
పురోహితం సమాహూయ వచనం యుక్తమబ్రవీత్। రాజపుత్ర్యా యదుక్తం వై న వృథా కర్తుముత్సహే
పురోహితుడిని పిలిపించి, రాజు తగిన మాటలు అన్నాడు: 'రాజకుమార్తె చెప్పింది నేను విస్మరించలేను.'
క్రియాహీనో హి న భవేన్మమ పుత్రో మహాద్యుతిః। తథా కురుష్వ శాస్త్రోక్తం వివాహం మా చిరంకురు
నా కుమారుడు కర్మలేని వాడవద్దు. కాబట్టి, శాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా వివాహాన్ని త్వరగా జరుపు.
ఏవముక్తో నృపతినా ద్విజః పరమయన్త్రితః। శోభనం రాజరాజేతి విధినా కృతవాన్ద్విజః
రాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ ద్విజుడు ఎంతో ఒత్తిడిలో ఉన్నా, రాజరిక మంగళకార్యాన్ని విధిగా, అందంగా నిర్వహించాడు.
శాసనాద్విప్రముఖ్యస్య కృతకౌతుకమఙ్గలః।' జగ్రాహ విధివత్పాణావువాస చ తయా సహ
బ్రాహ్మణులలో ప్రముఖుడు ఆజ్ఞతో, శుభకార్యాలు, ఉత్సవాలు పూర్తయ్యాక, ఆ యువతిని సంప్రదాయంగా పాణిప్రదానం చేసి, ఆమెతో కలిసి నివసించాడు.
విశ్వాస్య చైనాం స ప్రాయాదబ్రవీచ్చ పునః పునః। ప్రేషయిష్యే తవార్థాయ వాహినీం చతురఙ్గిణీమ్
ఆమెను నమ్మి, వెళ్లిపోతూ, "నీ కోసం నేను నాలుగు విభాగాల సైన్యాన్ని పంపిస్తాను" అని మళ్లీ మళ్లీ చెప్పాడు.
త్రైవిద్యవృద్ధైః సహితాం నానారాజజనైః సహ। శిబికాసహస్రైః సహితా వయమాయాన్తి బాన్ధవాః
త్రివేదాలు తెలిసిన వృద్ధులు, ఇతర రాజులవారు, వేల శిబికలు, బంధువులతో కలిసి మేము వస్తాము.
మూకాశ్చైవ కిరాతాశ్చ కుబ్జా వామనకైః సహ। సహితాః కఞ్చుకివరైర్వాహినీ సూతమాగధైః
మూగవారు, కిరాతులు, వంకరవారు, చిన్నకాయవారు, మంచి వస్త్రాలు ధరించినవారు, రథసారథులు, గాయకులతో కూడిన సైన్యం కూడా వస్తుంది.
శఙ్ఖదున్దుభినిర్ఘోషైర్వనం చ సముపైష్యతి। తథా త్వామానయిష్యామి నగరం స్వం శుచిస్మితే
శంఖాలు, డుండుభుల ధ్వనులతో ఆ ఊరేగింపు అరణ్యంలోకి చేరుతుంది. అలా, శుచిస్మితే, నిన్ను నా నగరానికి తీసుకెళ్తాను.