తతస్తే కథయామాసుః కథాస్తాస్తా మనోరమాః । ధన్యా దివ్యాశ్చ రాజేన్ద్ర ప్రీతిహర్షముదా యుతాః
అప్పుడా రాజా, వారు ఆనందంగా, ఉల్లాసంగా, దైవికమైన, మధురమైన కథలు చెప్పుకుంటూ కాలం గడిపారు.
తతః కథాన్తే రాజర్షిర్మహాత్మా హోత్రవాహనః । రామం శ్రేష్ఠం మహర్షీణామపృచ్ఛదకృతవ్రణమ్
కథలు ముగిసిన తరువాత, మహాత్ముడైన హోత్రవాహనుడు, మహర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన రాముడిని, అకృతవ్రణుని గురించి అడిగాడు.
క్వ సంప్రతి మహాబాహో జామదగ్న్యః ప్రతాపవాన్ । అకృతవ్రణ శక్యో వై ద్రుష్టుం వేదవిదాం వర
ఓ బలవంతుడైన జామదగ్న్యా! వేదాలను బాగా తెలిసిన అకృతవ్రణుడు ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? అతడిని ఎక్కడ చూడవచ్చు?
భవన్తమేవ సతతం రామః కీర్తయతి ప్రభో। సృఞ్జయో మే ప్రియసఖో రాజర్షిరితి పార్థివ
ప్రభూ! రాముడు ఎప్పుడూ నిన్నే పొగిడుతూ, 'సృంజయుడు నా ప్రియ స్నేహితుడు, రాజర్షి' అని చెబుతుంటాడు, ఓ రాజా!
ఇహ రామః ప్రభాతే శ్వో భవితేతి మతిర్మమ। ద్రష్టస్యేనమిహాయాన్తం తవ దర్శనకాఙ్క్షయా
నా అభిప్రాయం ప్రకారం రేపు ఉదయానికే రాముడు ఇక్కడికి వస్తాడు. నువ్వు అతడిని నీ దర్శనం కోసం వచ్చేటప్పుడు చూస్తావు.
ఇయం చ కన్యా రాజర్షే కిమర్థం వనమాగతా। కస్య చేయం తవ చ కా భవతీచ్ఛామి వేదితుమ్
ఓ రాజర్షీ! ఈ యువతీ ఎందుకు అడవికి వచ్చింది? ఆమె ఎవరి కుమార్తె? నీకు ఆమెతో ఏ సంబంధం? తెలుసుకోవాలని ఉంది.
దౌహిత్రీయం మమ విభో కాశిరాజసుతా ప్రియా। జ్యేష్ఠా స్వయంవరే తస్థౌ భగినీభ్యాం సహానధ
ప్రభూ! ఆమె నా మనుమరాలు. కాశిరాజు కుమార్తె. స్వయంవరంలో తన ఇద్దరు చెల్లెళ్లతో పాటు, ఎవరికంటే తక్కువగా కాకుండా నిలిచింది.
ఇయమమ్బేతి విఖ్యాతా జ్యేష్ఠా కాశిపతేః సుతా। అమ్బికామ్బాలికే కన్యే కనీయస్యౌ తపోధన
ఈమె 'అంబ'గా ప్రసిద్ధి. కాశిరాజు పెద్ద కుమార్తె. అంబిక, అంబాలికలు ఆమె కన్న చిన్నవారు, ఓ తపస్సు కలవాడా!
సమేతం పార్థివం క్షత్రం కాశిపుర్యాం తతోఽభవత్। కన్యానిమిత్తం విప్రర్షే తత్రాసీదుత్సవో మహాన్
ఆమె కోసం అన్ని రాజులు కాశిపట్టణంలో చేరారు. ఓ మునివరా! అక్కడ పెద్ద ఉత్సవం జరిగింది.
తతా కిల మహావీర్యో భీష్మః శాన్తనవో నృపాన్ । అధిక్షిప్య మహాతేజాస్తిస్త్రః కన్యా జహార తాః
అక్కడ శాంతనువు కుమారుడు, మహావీరుడైన భీష్ముడు తన తేజంతో రాజులను ఓడించి, ఆ ముగ్గురు యువతులను తీసుకెళ్లాడు.
నిర్జిత్య పృథివీపాలానథ భీష్మో జగాహ్వయమ్ । ఆజగామ విశుద్ధాత్మా కన్యాభిః సహ భారతః
భూమిపైని రాజులను జయించిన తరువాత, పవిత్రమైన మనసున్న భీష్ముడు ఆ యువతులతో కలిసి హస్తినపురానికి వచ్చాడు, ఓ భారతవంశజా!
సత్యవత్యై నివేద్యాథ వివాహం సమనన్తరమ్ । భ్రాతుర్విచిత్రవీర్యస్య సమాజ్ఞాపయత ప్రభుః
ఆ తరువాత సత్యవతికి తెలియజేసి, వెంటనే తన తమ్ముడు విచిత్రవీర్యుని పెళ్లి చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు.
తం తు వైవాహికం దృష్ట్వా కన్యేయం సముపార్జితమ్ । అబ్రవీత్తత్ర గాఙ్గేయం మన్త్రిమధ్యే ద్విజర్షభ
కానీ ఆ యువతికి పెళ్లి ఏర్పాటవుతున్నప్పుడు, ఆమె అక్కడే, మంత్రి సమక్షంలో గంగా కుమారుడైన భీష్మునితో మాట్లాడింది, ఓ మునిశ్రేష్ఠా!
మయా సాల్వపతిర్వీరో మనసాఽభివృతః పతిః । న మమార్హసి ధర్మజ్ఞ దాతుం భ్రాత్రేఽన్యమానసామ్
నా మనసులో సాల్వరాజును భర్తగా కోరుకున్నాను. నీకు ధర్మం తెలిసినవాడివి, నన్ను ఇంకొకరికి ఇవ్వడం సరికాదు.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం భీష్మః సంమన్త్ర్య సహ మన్త్రిభిః । నిశ్చిత్య విససర్జేమాం సత్యవత్యా మతే స్థితః
ఆమె మాటలు విని, భీష్ముడు మంత్రులతో ఆలోచించి, సత్యవతికి అనుగుణంగా ఆమెను విడిచిపెట్టాడు.
అనుజ్ఞాతా తు భీష్మేణ సాల్వం సౌభపతిం తతః। కన్యేయం ముదితా తత్ర కాలే వాచనమబ్రవీత్
భీష్ముడు అనుమతినిచ్చిన తరువాత, ఆ యువతి ఆనందంతో సౌభపతి సాల్వుని సమయానికి కలిసింది.
విసర్జితాస్మి భీష్మేణ ధర్మం మాం ప్రతిపాదయ। మనసాభివృత్తః పూర్వం మయా త్వం పార్థివర్షమ
భీష్ముడు నన్ను విడిచిపెట్టాడు. నువ్వు నా మనసులో ముందే కోరుకున్నవాడివి. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నన్ను ధర్మబద్ధంగా స్వీకరించు.
ప్రత్యాచఖ్యౌ చ సాల్వోఽస్యాశ్చారిత్రస్యాభిశఙ్కితః । సేయం తపోవనం ప్రాప్తా తాపస్యేఽభిరతా భృశమ్
కానీ సాల్వుడు ఆమె ప్రవర్తనపై సందేహంతో తిరస్కరించాడు. అందుకే ఆమె తపస్సుకు ఆసక్తిగా ఈ తపోవనానికి వచ్చింది.
మయా చ ప్రత్యభిజ్ఞాతా వంశస్య పరికీర్తనాత్। అస్య దుఃఖస్య చోత్పత్తిం భీష్మమేవేహ మన్యతే
నేను కూడా వంశాన్ని వివరంగా చెప్పినప్పుడు అతడిని గుర్తించాను. ఈ బాధకు కారణం భీష్ముడేనని ఇక్కడ అందరూ భావిస్తున్నారు.
భగవన్నేవమేవేహ యథాహ పృథివీపతిః। శరీరకర్తా మాతుర్మే సృఞ్జయో హోత్రవాహనః
ప్రభువా, ఇక్కడ భూమిపతి చెప్పినట్లే నిజం. నా తల్లి భర్త, నా శరీరానికి జన్మనిచ్చినవాడు, సృంజయుడు హోత్రవాహనుడే.
న హ్యుత్సహే స్వనగరం ప్రతియాతుం తపోధన । అపమానభయాచ్చైవ వ్రీడయా చ మహామునే
తపస్సుతో నిండిన మహర్షీ, అవమానం భయంతోను, లజ్జతోను, నేను నా ఊరికి తిరిగి వెళ్లలేను.
యత్తు మాం భగవాన్రామో వక్ష్యతి ద్విజసత్తమ । తన్మే కార్యతమం కార్యమితి మే భగవన్మతిః
పూజ్యుడైన రాముడు నాకు ఏమి చెప్పినా, ద్విజశ్రేష్ఠా, అదే నేను చేయదగిన మార్గమని భావిస్తున్నాను.
దుఃఖ ద్వయోరిదం భద్రే కతరస్య చికీర్షసి। ప్రతికర్తవ్యమబలే తత్త్వం వత్సే వదస్వ మే
సుముఖి, ఇక్కడ రెండు విధాల బాధలు ఉన్నాయి. నీవు ఏదిని తొలగించాలనుకుంటున్నావో నన్ను నిజంగా చెప్పు, నా బిడ్డ.
యది సౌభపతిర్భద్రే నియోక్తవ్యో మతస్తవ । నియోక్ష్యతి మహాత్మా స రామస్త్వద్ధితకామ్యయా
సౌభపతి నియమించబడాలని నీకు అనిపిస్తే, సుముఖి, నీ మేలుకోసం మహాత్ముడు రాముడు అతడిని నియమిస్తాడు.
అథాపగేయం భీష్మం త్వం రామేణేచ్ఛసి ధీమతా । రణే వినిర్జితం ద్రష్టుం కుర్యాత్తదపి భార్గవః
లేదా, నీవు ధీరుడైన భీష్ముడు రామునిచే యుద్ధంలో ఓడిపోవడాన్ని చూడాలని కోరుకుంటే, భార్గవుడు అది కూడా చేస్తాడు.
సృఞ్జయస్య వచః శ్రుత్వా తవ చైవ శుచిస్మితే। యదత్ర తే భృశం కార్యం తదద్యైవ విచిన్త్యతామ్
సృంజయుని మాటలు, నీ మాటలు కూడా వినాక, సుందరివి, నీకు అత్యవసరమైనది ఏదైనా, అదే ఈరోజే ఆలోచించు.
అపనీతాస్మి భీష్మేణ భగవన్నవిజానతా। నాభిజానాతి మే భీష్మో బ్రహ్మన్సాల్వగతం మనః
పూజ్యుడా, భీష్ముడు నాకు తెలియకుండానే నన్ను తీసుకెళ్లాడు. బ్రహ్మన్, నా మనసు సాల్వుని దగ్గరే ఉందని భీష్ముడు తెలియదు.
ఏతద్విచార్య మనసా భవానేతద్వినిశ్చయమ్। విచినోతు యథాన్యాయం విధానం క్రియతాం తథా
ఇది మనసులో ఆలోచించి, నీవు నిర్ణయం తీసుకో. న్యాయంగా ఏది చేయాలో నిర్ణయించి, అలాగే అమలు చేయాలి.
భీష్మే వా కురుశార్దూలే శాల్వరాజేఽథవా పునః। ఉభయోరేవ వా బ్రహ్మన్యుక్తం యత్తత్సమాచర
కురువంశశార్దూలా, అది భీష్ముడైనా, సాల్వుని రాజైనా, ఇద్దరైనా, బ్రాహ్మణా, న్యాయమైనదే ఏదైనా, అదే చేయు.
నివేదితం మయా హ్యేతద్దుఃఖమూలం యథాతథమ్ । విధానం తత్ర భగవన్కర్తుమర్హసి యుక్తితః
ఈ బాధకు మూలం ఏమిటో నేను నిజంగా వివరించాను. పూజ్యుడా, ఈ విషయంలో న్యాయంగా ఏది చేయాలో నీవు నిర్ణయించాలి.