సర్వథా భాగధేయాని స్వాని ప్రాప్నోతి మానవః । అనయస్యాస్య తు ముఖం భీష్మః శాన్తనవో మమ
ఏ మనిషికైనా తనకు లభించాల్సిన విధిని తప్ప మరొకటి దక్కదు. అయినా, నా ఈ దురదృష్టానికి మూలకారణం శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడే.
సా భీష్మే ప్రతికర్తవ్యమహం పశ్యామి సాంప్రతమ్ । తపసా వా యుధా వాపి దుఃఖహేతుః స మే మతః
కాబట్టి, ఇప్పుడు భీష్మునికి ఎదురు నిలబడాలని నేను నిర్ణయించుకున్నాను. తపస్సుతోనా, యుద్ధంతోనా అయినా, నా బాధలకు కారణం అతడేనని నాకు అనిపిస్తోంది.
కో ను భీష్మం యుధా జేతుముత్సహేత మహీపతిః । ఏవం సా పరినిశ్చిత్య జగామ నగరాద్బహిః
భీష్ముని యుద్ధంలో ఓడించగల రాజు ఎవడు? ఇలా నిర్ణయించుకుని, ఆమె పట్టణాన్ని విడిచి బయలుదేరింది.
ఆశ్రమం పుణ్యశీలానాం తాపసానాం మహాత్మనామ్ । తతస్తామవసద్రాత్రిం తాపసైః పరివారితా
ఆ virtuous ascetics, great-souled sages hermitage కు వెళ్లింది. అక్కడ ఆ తపస్వుల మధ్య రాత్రి గడిపింది.
ఆచఖ్యౌ చ యథావృత్తం సర్వమాత్మని భారత । విస్తరేణ మహాబాహో నిఖిలేన శుచిస్మితా । హరణం చ విసర్గం చ సాల్వేన చ విసర్జనమ్
భారతా! ఆమె జరిగినదంతా, తన అపహరణ, విడిచిపెట్టడం, సాల్వుని తిరస్కారం — ఇవన్నీ తపస్వులకు స్పష్టంగా, హృదయపూర్వకంగా వివరంగా చెప్పింది.
తతస్తత్ర మహానాసీద్బ్రాహ్మణః సంశితవ్రతః । శైఖావత్యస్తపోబృద్ధః శాస్త్రే చారణ్యకే గురుః
అక్కడ ఒక గొప్ప బ్రాహ్మణుడు ఉన్నాడు. అతడు శైఖావత్యులలో తపస్సులో ప్రావీణ్యమున్నవాడు, ఆరణ్యక శాస్త్రంలో గురువు.
ఆర్తా తామాహ స మునిః శైఖావత్యో మహాతపాః । నిఃశ్వసన్తీం సతీం బాలాం దుఃఖశోకపరాయణామ్
ఆమె బాధతో ఊపిరాడక, దుఃఖంలో మునిగిపోయి ఉన్నప్పుడు, ఆ మహాతపస్సు గల శైఖావత్యుడు ముని ఆమెతో మాట్లాడాడు.
ఏవం గతే తు కిం భద్రే శక్యం కర్తుం తపస్విభిః । ఆశ్రమస్థైర్మహాభాగే తపోయుక్తైర్మహాత్మభిః
ఈ పరిస్థితిలో, ఓ సుభగే! ఆశ్రమంలో నివసించే తపస్వులు, మహాత్ములు నీకు ఏమి చేయగలరు?
సా త్వేనమబ్రవీద్రాజన్క్రియతాం మదనుగ్రహః । ప్రావ్రాజ్యమహమిచ్ఛామి తపస్తప్స్యామి దుశ్చరమ్
ఆమె అతనితో ఇలా చెప్పింది: "మీరందరూ నాకు దయచూపండి. నేను సంసారం విడిచి, కఠినమైన తపస్సు చేయాలనుకుంటున్నాను."
మయైవ యాని కర్మాణి పూర్వదేహే తు మూఢయా। కృతాని నూనం పాపాని తేషామేతత్ఫలం ధ్రువమ్
"మునుపటి జన్మలో నేను మూర్ఖత్వంతో చేసిన పాపకర్మలే ఇప్పుడు నాకు ఈ ఫలితాన్ని ఇచ్చాయని నిశ్చయంగా అనిపిస్తోంది."
నోత్సహే తు పునర్గన్తుం స్వజనం ప్రతి తాపసాః । ప్రత్యాఖ్యాతా నిరానన్దా సాల్వేన చ నిరాకృతా
"తపస్వులారా! నేను మళ్లీ నా కుటుంబానికి వెళ్ళలేను. సాల్వుడు నన్ను తిరస్కరించాడు, ఆనందం లేకుండా చేశాడు."
ఉపదిష్టమిహేచ్ఛామి తాపస్యం వీతకల్మషాః । యుష్మాభిర్దేవసంకాశైః కృపా భవతు వో మయి
"పాపరహితులైన మీరందరూ నాకు తపస్సు మార్గాన్ని నేర్పండి. దేవతలకు సమానమైన మీరందరూ నాపై కరుణ చూపండి."
స తామాశ్వాసయత్కన్యాం దృష్టాన్తాగమహేతుభిః । సాన్త్వయామాస కార్యం చ ప్రతిజజ్ఞే ద్విజైః సహ
ఆ ముని ఉదాహరణలు, కారణాలు చెప్పి, మృదువుగా ఆమెను ఓదార్చాడు. బ్రాహ్మణులతో కలిసి, అవసరమైనది చేయాలని వాగ్దానం చేశాడు.
తతస్తే తాపసాః సర్వే కార్యవన్తోఽభవంస్తదా। తాం కన్యాం చిన్తయన్తస్తే కింకార్యమితి ధర్మిణః
అప్పుడు ఆ తపస్వులందరూ ధర్మబద్ధంగా ఆ యువతికి ఏమి చేయాలో ఆలోచిస్తూ, కార్యసిద్ధికి సిద్ధమయ్యారు.
కేచిదాహుః పితుర్వేశ్మ నీయతామితి తాపసాః । కేచిదస్యదుమాలమ్భే మతిం చక్రుర్హి తాపసాః
కొంతమంది తపస్వులు, "ఈమెను తండ్రి ఇంటికి పంపాలి" అన్నారు. మరికొంతమంది మాత్రం, "ఈమె ఆశ్రమంలోనే ఉండాలి" అని అభిప్రాయపడ్డారు.
కేచిత్సాల్వపతిం గత్వా నియోజ్యమితి మేనిరే। నేతి కేచిద్వ్యవస్యన్తి ప్రత్యాఖ్యాతా హి తేన సా
కొంతమంది, "ఈమెను శాల్వరాజు వద్దకు పంపాలి" అనుకున్నారు. మరికొందరు, "ఆయన ఈమెను తిరస్కరించాడు కాబట్టి అలా చేయకూడదు" అని నిర్ణయించుకున్నారు.
ఏవం గతే తు కిం శక్యం భద్రే కర్తుం మనీషిభిః । పునరూచుశ్చ తాం సర్వే తాపసాః సంశితవ్రతాః
ఇలా జరిగిపోయిన తర్వాత, ఓ సౌమ్యా, తెలివైనవారు ఇంకేమి చేయగలరు? అప్పుడు తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్న అందరూ తపస్వులు ఆమెతో మళ్లీ మాట్లాడారు.
అలం ప్రవ్రజితేనేహ భద్రే శ్రృణు హితం వచః। ఇతో గచ్ఛస్వ భద్రం తే పితురేవ నివేశనమ్
ఇక్కడ తిరుగుతూ ఉండటం చాలైంది, ఓ సౌమ్యా! మాకు వినిపించు, మేము చెప్పేది నీకు మేలు కలిగించేది. ఇక్కడినుంచి బయలుదేరి, నీ తండ్రి ఇంటికి వెళ్ళు. నీకు మంగళం కలగాలి.
ప్రతిపస్త్యతి రాజా స పితా తే యదనన్తరమ్ । తత్ర వత్స్యసి కల్యాణి సుఖం సర్వగుణాన్వితా
నీ తండ్రి రాజు వెంటనే నిన్ను అంగీకరిస్తాడు. అక్కడ నీవు అన్ని గుణాలతో కూడి, సుఖంగా నివసించగలవు, ఓ మంగళకరమైనవాడా!
న చ తేఽన్యా గతిర్న్యాయ్యా భవేద్భద్రే యథా పితా । పతిర్వాపి గతిర్నార్యాః పితా వా వరవర్ణిని । గతిః పతిః సమస్థాయా విషమే చ పితా గతిః
నీకు తండ్రి తప్ప వేరే దారి లేదు, ఓ సౌందర్యవతీ! ఒక స్త్రీకి భర్త లేదా తండ్రే ఆధారం. భర్త ఉన్నప్పుడు అతడే ఆధారం, కష్టకాలంలో తండ్రే ఆధారం.
ప్రవ్రజ్యా హి సుదుఃఖేయం సుకుమార్యా విశేషతః । రాజపుత్ర్యాః ప్రకృత్యా చక కుమార్యాస్తవ భామిని
తపస్సు చేయడం చాలా కష్టం, ముఖ్యంగా సున్నితమైన స్త్రీకి, రాజకుమార్తెకు, నీలాంటి కన్యకు ఇది సహజంగా కష్టమే, ఓ భామ!
భద్రే దోషా హి విద్యన్తే బహవో వరవర్ణిని । ఆశ్రమే వై వసన్త్యాస్తే న భవేయుః పితుర్గృహే
ఓ సౌమ్యా, ఆశ్రమంలో నివసించే సుందర రూపవతికి ఎన్నో లోపాలు ఉంటాయి. అవి తండ్రి ఇంట్లో ఉండవు.
తతస్త్వన్యేఽబ్రువన్వాక్యం తాపసాస్తాం తపస్వినీమ్
ఆ తర్వాత ఇంకొంతమంది తపస్వులు ఆ తపస్సులో నిబద్ధత కలిగిన ఆమెతో ఇలా అన్నారు.
త్వామిహైకాకినీం దృష్ట్వా నిర్జనే గహనే వనే। ప్రార్థయిష్యన్తిరాజానస్తస్మాన్మైవం మనః కృథాః
ఈ అడవి లోపల ఒంటరిగా నిన్ను చూసి, రాజులు నిన్ను కోరుకుంటారు. అందుకే, నీ మనసు ఇక్కడే పెట్టుకోవద్దు.
న శక్యం కాశినగరం పునర్గన్తుం పితుర్గృహాన్। అవజ్ఞాతా భవిష్యామి బాన్ధవానాం న సంశయః
నేను మళ్లీ కాశీనగరానికి లేదా తండ్రి ఇంటికి వెళ్ళలేను. బంధువులు నన్ను తక్కువగా చూస్తారు, అందులో సందేహం లేదు.
ఉషితాస్మి తథా బాల్యే పితుర్వేశ్మని తాపసాః । నాహం గమిష్యే భద్రం వస్తత్ర యత్ర పితా మమ। తపస్తప్తుమభీప్సామి తాపసైః పరిరక్షితా
తపస్వులారా, చిన్నప్పుడే తండ్రి ఇంట్లో జీవించాను. ఇప్పుడు అక్కడికి వెళ్ళను. ఇక్కడ మీరు కాపాడుతూ నేను తపస్సు చేయాలనుకుంటున్నాను.
యథా పరేఽపి మే లోకే న స్యాదేవం మహాత్యయః । దౌర్భాగ్యం తాపసశ్రేష్ఠాస్తస్మాత్తప్స్యామ్యహం తపః
ఇలాంటి గొప్ప దురదృష్టం నాకు ఇంకొక జన్మలో కూడా రాకుండా ఉండాలని, ఓ తపస్వులలో శ్రేష్ఠులారా, అందుకే నేను తపస్సు చేయాలనుకుంటున్నాను.
ఇత్యేవం తేషు విప్రేషు చిన్తయన్సు యథాతథమ్। రాజర్షిస్తద్వనం ప్రాప్తస్తపస్వీ హోత్రవాహనః । `తాం తథా భావినీం దృష్ట్వా శ్రుత్వా చోద్విగ్రమానసః
అలా బ్రాహ్మణులు అనేక విధాల ఆలోచిస్తూ ఉండగా, తపస్సులో నిబద్ధుడైన రాజర్షి హోత్రవాహనుడు ఆ అడవికి వచ్చాడు. ఆమెను అలా చూసి, ఆమె మాటలు విని, అతని మనసు కలవరపడింది.
తతస్తే తాపసాః సర్వే పూజయన్తి స్మ తం నృపమ్ । పూజాభిః స్వాగతాద్యాభిరాసనేనోదకేన చ
తర్వాత అందరు తపస్వులు ఆ రాజును ఆహ్వానం, ఆసనం, నీరు ఇచ్చి గౌరవించారు.
తస్యోపవిష్టస్య సతో విశ్రాన్తస్యోపశ్రృణ్వతః। పునరేవ కథాం చక్రుః కన్యాం ప్రతి వనౌకసః
ఆయన కూర్చుని, విశ్రాంతి తీసుకుని, విని ఉండగా, అడవి నివాసులు మళ్లీ ఆ కన్య గురించి మాట్లాడారు.