దేవవ్రతత్వం విజ్ఞాప్య పృథివీం సర్వరాజసు । నైవ హన్యాం స్త్రియం జాతు న స్త్రీపూర్వం కదాచన
నా దేవవ్రత వ్రతాన్ని భూలోకంలోని అన్ని రాజుల సమక్షంలో ప్రకటించాను. నేను ఎప్పుడూ ఒక స్త్రీని గానీ, ఒకప్పుడు స్త్రీగా ఉన్నవారిని గానీ చంపను.
స హి స్త్రీపూర్వకో రాజఞ్శిఖణ్డీ యది తే శ్రుతః । కన్యా భూత్వా పుమాఞ్చాతో న యోత్స్యే తేన భారత
శిఖండి ఒకప్పుడు స్త్రీగా పుట్టాడని నీవు వినివుండవచ్చు రాజా. మొదట కన్యగా, తరువాత పురుషుడిగా మారిన వాడిని నేను యుద్ధంలో ఎదుర్కొనను, భరతవంశీయా.
సర్వాంస్త్వన్యాన్హనిష్యామి పార్థివాన్భరతర్షభ । యాన్సమేష్యామి సమరే న తు కున్తీసుతాన్నృప
యుద్ధంలో ఎదురయ్యే ఇతర రాజులందరినీ నేను హతమార్చగలను, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా. కాని కుంటిదేవి కుమారులను మాత్రం రాజా, నేను చంపను.
కిమర్థం భరతశ్రేష్ఠ నైవ హన్యాః శిఖణ్డినమ్ । ఉద్యతేషుమథో దృష్ట్వా సమరేష్వాతతాయినమ్
భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా, శిఖండిని ఆయుధాలతో ఎదురుగా యుద్ధంలో ఉన్నా కూడా నీవు ఎందుకు చంపడం లేదు?
పూర్వముక్త్వా మహాబాహో పాఞ్చాలాన్సహ సోమకైః । హనిష్యామీతి గాఙ్గేయ తన్మే బ్రూహి పితామహ
మహాబాహువైన గాంగేయా, నీవు పూర్వం పాంచాళులు, సోమకులతో పాటు వారిని హతమార్చుతాను అన్నావు. ఆ కారణాన్ని నాకు చెప్పు పితామహా.
శ్రృణు దుర్యోధన కథాం సహైభిర్వసుధాధిపైః । యదర్థం యుధి సంప్రేక్ష్య నాహం హన్యాం శిఖణ్డినమ్
దుర్యోధన, ఈ రాజులతో కలిసి విను. యుద్ధంలో శిఖండిని చూసినా నేను ఎందుకు చంపను అనే కథను చెబుతాను.
మహారాజో మమ పితా శాన్తనుర్లోకవిశ్రుతః । దిష్టాన్తమాప ధర్మాత్మా సమయే భరతర్షభ
నా తండ్రైన మహారాజు శాంతను, లోకంలో పేరుగాంచినవాడు, ధర్మబద్ధుడిగా తన మాట నిలబెట్టుకుని పరమపదించాడు, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా.
తతోఽహం భరతశ్రేష్ఠ ప్రతిజ్ఞాం పరిపాలయన్ । చిత్రాఙ్గదం భ్రాతరం వై మహారాజ్యేఽభ్యపేచయమ్
ఆ తరువాత, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా, నా ప్రతిజ్ఞను నిలబెట్టుకుంటూ, నా అన్నయ్య చిత్రాంగదుడిని మహారాజుగా అభిషేకించాను.
తస్మింశ్చ నిధనం ప్రాప్తే సత్యవత్యా మతే స్థితః । విచిత్రవీర్యం రాజానమభ్యషిఞ్చం యథావిధి
ఆయన మరణించిన తరువాత, సత్యవతీ అభిప్రాయాన్ని అనుసరించి, విచిత్రవీర్యుడిని రాజుగా యథావిధిగా పట్టాభిషేకం చేశాను.
మయాఽభిషిక్తో రాజేన్ద్ర యవీయానపి ధర్మతః । విచిత్రవీర్యో ధర్మాత్మా మామేవ సముదైక్షత
వయసులో చిన్నవాడైనా, రాజేంద్రా, ధర్మబద్ధంగా విచిత్రవీర్యుడిని నేను పట్టాభిషేకం చేశాను. ఆ ధర్మాత్ముడు నన్నే ఆశ్రయించాడు.
తస్య దారక్రియాం తాత చికీర్షురహమప్యుత । అనురూపాదివ కులాదిత్యేవ చ మనో దధే
తండ్రీ, అతనికి పెళ్లి చేయాలని నేను సంకల్పించాను. మన కుటుంబానికి తగిన వధువు కోసం నా మనసు పెట్టాను.
తథాఽశ్రౌషం మహాబాహో తిస్రః కన్యాః స్వయంవరే । రూపేణాప్రతిమాః సర్వాః కాశిరాజసుతాస్తదా । అమ్బాం చైవామ్బికాం చైవ తథైవామ్బాలికామపి
మహాబాహువా, అప్పట్లో కాశిరాజు కుమార్తెలైన మూడు కన్యలు—అంబ, అంబిక, అంబాలిక—అప్రతిమ సౌందర్యంతో స్వయంవరానికి వచ్చారని విన్నాను.
రాజానశ్చ సమాహూతాః పృథివ్యాం భరతర్షభ। అమ్బా జ్యేష్ఠాభవత్తాసామమ్బికా త్వథ మధ్యమా
భరత వంశశ్రేష్ఠుడా, భూమిపై ఉన్న రాజులు అందరూ ఆహ్వానించబడ్డారు. ఆ రాజకుమార్తెలలో అంబా పెద్దదానయ్యింది, అంబికా మధ్యవయసులో ఉంది.
అమ్బాలికా చ రాజేన్ద్ర రాజకన్యా యవీయసీ । సోఽహమేకరథేనైవ గతః కాశిపతేః పురీమ్
రాజాధిరాజా, అంబాలికా ఆ ముగ్గురిలో చిన్నదైన రాజకుమార్తె. నేను ఒక్కడినే ఒక రథంలో కాశిరాజు నగరానికి వెళ్లాను.
అపశ్యం తా మహాబాహో తిస్రః కన్యాః స్వలఙ్కృతాః। రాజ్ఞశ్చైవ సమాహూతాన్పార్థివాన్పృథివీపతే
బలవంతుడా, అక్కడ ఆ ముగ్గురు కూతుళ్లు అలంకారాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు. అలాగే, పృథ్వీపైని రాజులు కూడా అక్కడికి ఆహ్వానించబడి చేరారు.
తతోఽహం తాన్నృపాన్సర్వానాహూయ సమరే స్థితాన్। రథమారోపయాఞ్చక్రే కన్యాస్తా భరతర్షభ
భరత వంశశ్రేష్ఠుడా, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఆ రాజులను నేను పిలిచి, ఆ ముగ్గురు కూతుళ్లను నా రథంపై ఎక్కించాను.
వీర్యశుల్కాశ్చ తా జ్ఞాత్వా సమారోప్య రథం తదా। అవోచం పార్థివాన్సర్వానహం తత్ర సమాగతాన్। భీష్మః శాన్తనవః కన్యా హరతీతి పునఃపునః
వీర్యాన్ని పరీక్షించి గెలుచుకోవాల్సినవారు అని తెలుసుకుని, ఆ కూతుళ్లను రథంపై ఎక్కించాను. అక్కడికి వచ్చిన అన్ని రాజులకు, 'శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు ఈ కూతుళ్లను తీసుకెళ్తున్నాడు!' అని మళ్లీ మళ్లీ ప్రకటించాను.
తే యతధ్వం పరం శక్త్యా సర్వే మోక్షాయ పార్థివాః । ప్రసహ్య హి హరామ్యేష మిషతాం వో నరర్షభాః
'మీరు వీరిని విడిపించాలనుకుంటే, మీ శక్తిని పూర్తిగా చూపించండి రాజులారా! నేను మీ కళ్ల ముందే బలవంతంగా వీరిని తీసుకెళ్తున్నాను, మానవులలో శ్రేష్ఠులారా!' అని చెప్పాను.
తతస్తే పృథివీపాలాః సముత్పతురుదాయుధాః । యోగో యోగ ఇతి క్రుద్ధాః సారథీనభ్యచోదయన్
అప్పుడు ఆ భూమిపాలకులు అందరూ ఆయుధాలు పట్టుకుని కోపంతో లేచి, 'సిద్ధమవ్వండి! సిద్ధమవ్వండి!' అని అరుస్తూ తమ సారథులను తొందర పెట్టారు.
తే రథైర్గసఙ్కాశైర్గజైశ్చ గజయోధినః। పుష్టైశ్వాశ్వైర్మహీపాలాః సముత్పేతురుదాయుధాః
ఆ రాజులు మేఘాలవంటి రథాలతో, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న గజయోధులతో, బలమైన గుర్రాలపై ఆయుధాలు పట్టుకుని లేచారు.
తతస్తే మాం మహీపాలాః సర్వ ఏవ విశాం పతే। రథవ్రాతేన మహతా సర్వతః పర్యవారయన్
ప్రజల పాలకుడా, ఆ రాజులు అందరూ గొప్ప రథసేనతో నన్ను అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టారు.
తానహం శరవర్షేణ సమన్తాత్పర్యవారయమ్ । సర్వాన్నృపాంశ్చాప్యజయం దేవరాడివ దానవాన్
అన్నివైపులా బాణవర్షంతో వారిని తిప్పికొట్టాను. ఆ రాజులను నేను ఓడించాను, దేవేంద్రుడు దానవులను ఎలా ఓడించాడో అలాగే.
అపాతయం శరైర్దీప్తైః ప్రహసన్భరతర్షభ । తేషామాపతతాం చిత్రాన్ధ్వజాన్హేమపరిష్కృతాన్
భరత వంశశ్రేష్ఠుడా, నవ్వుతూ, నాపై దూసుకొచ్చిన వారి బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న అద్భుతమైన జెండాలను ప్రకాశించే బాణాలతో కూల్చేశాను.
ఏకైకేన హి బాణేన భూమౌ పాతితవానహమ్ । హయాంస్తేషాం గజాంశ్చైవ సారథీంశ్చాప్యహం రణే
ఒక్కో బాణంతో వారికున్న గుర్రాలు, ఏనుగులు, యుద్ధంలో ఉన్న సారథులను నేలపై పడగొట్టాను.
తే నివృత్తాశ్చ భగ్నాశ్చ దృష్ట్వా తల్లాఘవం మమ। `ప్రణిపేతుశ్చ సర్వే వై ప్రశశంసుశ్చ పార్థివాః
నా వేగాన్ని చూసి వారు వెనక్కు తగ్గి, ఓడిపోయారు. ఆ రాజులు అందరూ నాకెదురు వంగి నమస్కరించి, నన్ను ప్రశంసించారు.
తత ఆదాయ తాః కన్యా నృపతీంశ్చ విసృజ్య తాన్।' అథాఽహం హాస్తినపురమాయాం జిత్వా మహీక్షితః
ఆ తరువాత ఆ కూతుళ్లను తీసుకుని, రాజులను విడిచిపెట్టి, నేనెదురులేని విజయంతో హస్తినపురానికి తిరిగివచ్చాను, భూమిపాలకుడా.
తతోఽహం తాశ్చ కన్యా వై భ్రాతురర్థాయ భారత। తచ్చ కర్మ మహాబాహో సత్యవత్యై న్యవేదయమ్
బలవంతుడా, ఆ కూతుళ్లను అన్నయ్య కోసం సమర్పించి, ఆ కార్యాన్ని సత్యవతికి తెలియజేశాను.
తతోఽహం భరతశ్రేష్ఠ మాతరం వీరమాతరమ్ । అభిగమ్యోపసంగృహ్య దాశేయీమిదమబ్రువమ్
భరత వంశశ్రేష్ఠుడా, ఆ తరువాత నేను నా తల్లిని, వీరుల తల్లిని దగ్గరకు వెళ్లి ఆలింగనం చేసి, మత్స్యకన్య సత్యవతికి ఇలా చెప్పాను.
ఇమాః కాశిపతేః కన్యా మయా నిర్జిత్య పార్థివాన్ । విచిత్రవీర్యస్య కృతే వీర్యశుల్కా హృతా ఇతి
'ఈ కాశిరాజు కుమార్తెలను నేను రాజులను ఓడించి, విచిత్రవీర్యుడి కోసం వీర్యశుల్కంగా గెలుచుకున్నాను.' అని చెప్పాను.
తతో మూర్ధన్యుపాఘ్రాయ పర్యశ్రునయనా నృప। ఆహ సత్యవతీ హృష్టా దిష్ట్యా పుత్ర జితం త్వయా
అప్పుడు సత్యవతి ఆనందంతో కన్నీళ్లు పెట్టుకొని, నా తలని ముద్దాడి, 'బాగుంది బిడ్డా, నీ వల్ల విజయం సాధించబడింది' అని చెప్పింది.