ఏతే ప్రాధాన్యతో రాజన్పాణ్డవస్య మహాత్మనః । రథాశ్చాతిరథాశ్చైవ యే చాన్యేఽర్ధంరథా నృప
ఓ రాజా, వీరే పాండవుని ప్రధాన రథయోధులు, అతిరథులు. ఇంకా ఇతరులు కూడా అర్ధరథులుగా పరిగణించబడతారు.
నేష్యన్తి సమరే సేనాం భీమాం యౌధిష్ఠిరీం నృప । మహేన్ద్రేణేవ వీరేణ పాల్యమానాం కిరీటినా
వీరు యుద్ధంలో భయంకరమైన యుధిష్ఠిరుని సైన్యాన్ని నడిపిస్తారు, ఓ రాజా. వీరుడు కిరీటిని రక్షణగా ఉండగా, అది మహేంద్రుడు రక్షించునట్లు ఉంటుంది.
తైరహం సమరే వీర మాయావిద్భిర్జయైషిభిః । యోత్స్యామి జయమాకాఙ్క్షన్నథ వా నిధనం రణే
ఈ మాయలో నైపుణ్యం కలిగిన, విజయాన్ని కోరే వీరులతో కలిసి, నేను యుద్ధంలో పోరాడతాను. విజయం సాధించాలన్నా, లేక యుద్ధంలో మరణించాలన్నా సిద్ధంగా ఉన్నాను.
వాసుదేవం చ పార్థం చ చక్రగాణ్డీవధారిణౌ । సన్ధ్యాగతావివార్కేన్దూ సభేష్యేతే రథోత్తమౌ
వాసుదేవుడు, పార్థుడు—చక్రం, గాండీవం ధరించిన వీరిద్దరూ—సభలో సంధ్యాకాలంలో సూర్య చంద్రుల్లా ప్రకాశిస్తారు, వీరు రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠులు.
యం చైవ తే రథోదారాః పాణ్డుపుత్రస్య సైనికాః । సహ సైన్యానహం తాంశ్చ ప్రతీయాం రణమూర్ధని
పాండువు కుమారుని సైన్యంలో ఉన్న వీర రథసారథులు, వారి సైన్యాలతో కలసి యుద్ధరంగంలో ఎదుర్కొంటాను.
ఏతే రథాశ్చాతిరథాశ్చ తుభ్యం యథాప్రధానం నృప కీర్తితా మయా। తథా పరే యేఽర్ధరథాశ్చ కేచి- త్తథైంవ తేషామపి కౌరవేన్ద్ర
ఈ రథసారథులు, అతి మహావీరులు ఎవరో, వారి స్థాయికి తగినట్టు నీకు వివరించాను రాజా. అలాగే, మిగిలినవారిలో కొంతమంది అర రథసారథులు కూడా ఉన్నారు, వారినీ చెప్పాను కౌరవేంద్ర.
అర్జునం వాసుదేవం చ యే చాన్యే తత్ర పార్థివాః। సర్వాంస్తాన్వారయిష్యామి యావద్ద్రక్ష్యామి భారత
అర్జునుడు, వాసుదేవుడు, అక్కడ ఉన్న ఇతర రాజులు—వారందరినీ నేను అడ్డుకుంటాను, భరతవంశీయా, నా చూపు ఉన్నంతవరకు.
పాఞ్చాల్యం తు మహాబాహో నాహం హన్యాం శిఖణ్డినమ్ । ఉద్యతేషమథో దృష్ట్వా ప్రతియుధ్యన్తమాహవే
పాంచాల దేశపు మహాబాహుడు శిఖండిని మాత్రం నేను చంపను. ఆయుధాలు ఎత్తి యుద్ధంలో ఎదురుగా ఉన్నా కూడా అతనిని హతమార్చను.
లోకస్తం వేద యదహం పితుః ప్రియచికీర్షయా । ప్రాప్తం రాజ్యం పరిత్యజ్య బ్రహ్మచర్యవ్రతే స్థితః
నా తండ్రికి ఇష్టంగా ఉండాలని రాజ్యాన్ని వదిలిపెట్టి, బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో నిలిచినవాడినని ఈ లోకం అందరికీ తెలుసు.
చిత్రాఙ్గదం కౌరవాణామాధిపత్యేఽభ్యషేచయమ్। విచిత్రవీర్యం చ శిశుం యౌవరాజ్యేఽభ్యషేచయమ్
కౌరవుల అధికారంగా చిత్రాంగదుడిని పట్టాభిషేకం చేశాను. చిన్న వయసులో ఉన్న విచిత్రవీర్యుడిని యువరాజుగా నియమించాను.
దేవవ్రతత్వం విజ్ఞాప్య పృథివీం సర్వరాజసు । నైవ హన్యాం స్త్రియం జాతు న స్త్రీపూర్వం కదాచన
నా దేవవ్రత వ్రతాన్ని భూలోకంలోని అన్ని రాజుల సమక్షంలో ప్రకటించాను. నేను ఎప్పుడూ ఒక స్త్రీని గానీ, ఒకప్పుడు స్త్రీగా ఉన్నవారిని గానీ చంపను.
స హి స్త్రీపూర్వకో రాజఞ్శిఖణ్డీ యది తే శ్రుతః । కన్యా భూత్వా పుమాఞ్చాతో న యోత్స్యే తేన భారత
శిఖండి ఒకప్పుడు స్త్రీగా పుట్టాడని నీవు వినివుండవచ్చు రాజా. మొదట కన్యగా, తరువాత పురుషుడిగా మారిన వాడిని నేను యుద్ధంలో ఎదుర్కొనను, భరతవంశీయా.
సర్వాంస్త్వన్యాన్హనిష్యామి పార్థివాన్భరతర్షభ । యాన్సమేష్యామి సమరే న తు కున్తీసుతాన్నృప
యుద్ధంలో ఎదురయ్యే ఇతర రాజులందరినీ నేను హతమార్చగలను, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా. కాని కుంటిదేవి కుమారులను మాత్రం రాజా, నేను చంపను.
కిమర్థం భరతశ్రేష్ఠ నైవ హన్యాః శిఖణ్డినమ్ । ఉద్యతేషుమథో దృష్ట్వా సమరేష్వాతతాయినమ్
భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా, శిఖండిని ఆయుధాలతో ఎదురుగా యుద్ధంలో ఉన్నా కూడా నీవు ఎందుకు చంపడం లేదు?
పూర్వముక్త్వా మహాబాహో పాఞ్చాలాన్సహ సోమకైః । హనిష్యామీతి గాఙ్గేయ తన్మే బ్రూహి పితామహ
మహాబాహువైన గాంగేయా, నీవు పూర్వం పాంచాళులు, సోమకులతో పాటు వారిని హతమార్చుతాను అన్నావు. ఆ కారణాన్ని నాకు చెప్పు పితామహా.
శ్రృణు దుర్యోధన కథాం సహైభిర్వసుధాధిపైః । యదర్థం యుధి సంప్రేక్ష్య నాహం హన్యాం శిఖణ్డినమ్
దుర్యోధన, ఈ రాజులతో కలిసి విను. యుద్ధంలో శిఖండిని చూసినా నేను ఎందుకు చంపను అనే కథను చెబుతాను.
మహారాజో మమ పితా శాన్తనుర్లోకవిశ్రుతః । దిష్టాన్తమాప ధర్మాత్మా సమయే భరతర్షభ
నా తండ్రైన మహారాజు శాంతను, లోకంలో పేరుగాంచినవాడు, ధర్మబద్ధుడిగా తన మాట నిలబెట్టుకుని పరమపదించాడు, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా.
తతోఽహం భరతశ్రేష్ఠ ప్రతిజ్ఞాం పరిపాలయన్ । చిత్రాఙ్గదం భ్రాతరం వై మహారాజ్యేఽభ్యపేచయమ్
ఆ తరువాత, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా, నా ప్రతిజ్ఞను నిలబెట్టుకుంటూ, నా అన్నయ్య చిత్రాంగదుడిని మహారాజుగా అభిషేకించాను.
తస్మింశ్చ నిధనం ప్రాప్తే సత్యవత్యా మతే స్థితః । విచిత్రవీర్యం రాజానమభ్యషిఞ్చం యథావిధి
ఆయన మరణించిన తరువాత, సత్యవతీ అభిప్రాయాన్ని అనుసరించి, విచిత్రవీర్యుడిని రాజుగా యథావిధిగా పట్టాభిషేకం చేశాను.
మయాఽభిషిక్తో రాజేన్ద్ర యవీయానపి ధర్మతః । విచిత్రవీర్యో ధర్మాత్మా మామేవ సముదైక్షత
వయసులో చిన్నవాడైనా, రాజేంద్రా, ధర్మబద్ధంగా విచిత్రవీర్యుడిని నేను పట్టాభిషేకం చేశాను. ఆ ధర్మాత్ముడు నన్నే ఆశ్రయించాడు.
తస్య దారక్రియాం తాత చికీర్షురహమప్యుత । అనురూపాదివ కులాదిత్యేవ చ మనో దధే
తండ్రీ, అతనికి పెళ్లి చేయాలని నేను సంకల్పించాను. మన కుటుంబానికి తగిన వధువు కోసం నా మనసు పెట్టాను.
తథాఽశ్రౌషం మహాబాహో తిస్రః కన్యాః స్వయంవరే । రూపేణాప్రతిమాః సర్వాః కాశిరాజసుతాస్తదా । అమ్బాం చైవామ్బికాం చైవ తథైవామ్బాలికామపి
మహాబాహువా, అప్పట్లో కాశిరాజు కుమార్తెలైన మూడు కన్యలు—అంబ, అంబిక, అంబాలిక—అప్రతిమ సౌందర్యంతో స్వయంవరానికి వచ్చారని విన్నాను.
రాజానశ్చ సమాహూతాః పృథివ్యాం భరతర్షభ। అమ్బా జ్యేష్ఠాభవత్తాసామమ్బికా త్వథ మధ్యమా
భరత వంశశ్రేష్ఠుడా, భూమిపై ఉన్న రాజులు అందరూ ఆహ్వానించబడ్డారు. ఆ రాజకుమార్తెలలో అంబా పెద్దదానయ్యింది, అంబికా మధ్యవయసులో ఉంది.
అమ్బాలికా చ రాజేన్ద్ర రాజకన్యా యవీయసీ । సోఽహమేకరథేనైవ గతః కాశిపతేః పురీమ్
రాజాధిరాజా, అంబాలికా ఆ ముగ్గురిలో చిన్నదైన రాజకుమార్తె. నేను ఒక్కడినే ఒక రథంలో కాశిరాజు నగరానికి వెళ్లాను.
అపశ్యం తా మహాబాహో తిస్రః కన్యాః స్వలఙ్కృతాః। రాజ్ఞశ్చైవ సమాహూతాన్పార్థివాన్పృథివీపతే
బలవంతుడా, అక్కడ ఆ ముగ్గురు కూతుళ్లు అలంకారాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు. అలాగే, పృథ్వీపైని రాజులు కూడా అక్కడికి ఆహ్వానించబడి చేరారు.
తతోఽహం తాన్నృపాన్సర్వానాహూయ సమరే స్థితాన్। రథమారోపయాఞ్చక్రే కన్యాస్తా భరతర్షభ
భరత వంశశ్రేష్ఠుడా, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఆ రాజులను నేను పిలిచి, ఆ ముగ్గురు కూతుళ్లను నా రథంపై ఎక్కించాను.
వీర్యశుల్కాశ్చ తా జ్ఞాత్వా సమారోప్య రథం తదా। అవోచం పార్థివాన్సర్వానహం తత్ర సమాగతాన్। భీష్మః శాన్తనవః కన్యా హరతీతి పునఃపునః
వీర్యాన్ని పరీక్షించి గెలుచుకోవాల్సినవారు అని తెలుసుకుని, ఆ కూతుళ్లను రథంపై ఎక్కించాను. అక్కడికి వచ్చిన అన్ని రాజులకు, 'శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు ఈ కూతుళ్లను తీసుకెళ్తున్నాడు!' అని మళ్లీ మళ్లీ ప్రకటించాను.
తే యతధ్వం పరం శక్త్యా సర్వే మోక్షాయ పార్థివాః । ప్రసహ్య హి హరామ్యేష మిషతాం వో నరర్షభాః
'మీరు వీరిని విడిపించాలనుకుంటే, మీ శక్తిని పూర్తిగా చూపించండి రాజులారా! నేను మీ కళ్ల ముందే బలవంతంగా వీరిని తీసుకెళ్తున్నాను, మానవులలో శ్రేష్ఠులారా!' అని చెప్పాను.
తతస్తే పృథివీపాలాః సముత్పతురుదాయుధాః । యోగో యోగ ఇతి క్రుద్ధాః సారథీనభ్యచోదయన్
అప్పుడు ఆ భూమిపాలకులు అందరూ ఆయుధాలు పట్టుకుని కోపంతో లేచి, 'సిద్ధమవ్వండి! సిద్ధమవ్వండి!' అని అరుస్తూ తమ సారథులను తొందర పెట్టారు.
తే రథైర్గసఙ్కాశైర్గజైశ్చ గజయోధినః। పుష్టైశ్వాశ్వైర్మహీపాలాః సముత్పేతురుదాయుధాః
ఆ రాజులు మేఘాలవంటి రథాలతో, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న గజయోధులతో, బలమైన గుర్రాలపై ఆయుధాలు పట్టుకుని లేచారు.