పాణ్డ్యరాజో మహావీర్యః పాణ్డవానాం ధురంధరః । దృఢధన్వా మహేష్వాసః పాణ్డవానాం మహారథః
పాండ్యుల రాజు అపారమైన పరాక్రమంతో, పాండవులకు ఆధారంగా నిలిచాడు. బలమైన విల్లు పట్టి, గొప్ప ధనుర్ధారి అయిన ఇతడు పాండవులలో మహారథుడు.
శ్రేణిమాన్కౌరవశ్రేష్ఠ వసుదానశ్చ పార్థివః । ఉభావేతావతిరథౌ మతౌ పరపురంజయౌ
కౌరవుల్లో శ్రేష్ఠుడైన శ్రేణిమాన్, రాజు వసుదానుడు—ఈ ఇద్దరూ శత్రు పట్టణాలను జయించినవారు, వీరిద్దరూ అతిరథులుగా పరిగణించబడతారు.
రోచమానో మహారాజ పాణ్డవానాం మహారథః। యోత్స్యతేఽమరవత్సంఖ్యే పరసైన్యేషు భారత
ప్రభావంతంగా కనిపించే ఈ పాండవుల మహారథుడు, ఓ మహారాజా, యుద్ధంలో పరస్పర శత్రు సైన్యాల మధ్య దేవతలవలె పోరాడతాడు, ఓ భారతా.
పురుజిత్కృన్తిభోజశ్చ మహేష్వాసో మహాబలః । మాతులో భీమసేనస్య స చ మేఽతిరథో మతః
పురుజిత్, కృంతిభోజుడు—ఇద్దరూ గొప్ప బలంతో, శక్తివంతమైన విల్లు పట్టినవారు, భీమసేనుని మామలు. వీరిద్దరినీ నేను అతిరథులుగా భావిస్తున్నాను.
ఏష వీరో మహేష్వాసః కృతీ చ నిపుణశ్చ హ । చిత్రయోధీ చ శక్తశ్చ మతో మే రథపుఙ్గవః
ఈ వీరుడు గొప్ప ధనుర్ధారి, నైపుణ్యం కలవాడు, అనేక ఆయుధాలలో片పాటిగా, సమర్థుడూ. నా అభిప్రాయం ప్రకారం ఇతడు రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠుడు.
స యోత్స్యతి హి విక్రమ్య మఘవానివ దానవైః । యోధా యే చాస్య విఖ్యాతాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః
ఇతడు నిజంగా ధైర్యంగా యుద్ధం చేస్తాడు, మఘవంతుడు దానవులతో పోరాడినట్లు. ఇతని పేరుగాంచిన యోధులందరూ యుద్ధ నైపుణ్యంలో ప్రావీణ్యం కలవారు.
భాగినేయకృతే వీరః స కరిష్యతి సంగరే । సుమహత్కర్మ పాణ్డూనాం స్థితః ప్రియహితే రతః
తన మేనల్లుడి కోసం, పాండవుల కోసం, ఈ వీరుడు యుద్ధంలో గొప్ప కార్యాన్ని చేయబోతున్నాడు. ఆయన పాండవుల మేలు కోసం నిత్యం తపనపడతాడు.
భైమసేనిర్మహారాజ హైడిమ్బో రాక్షసేశ్వరః । మతో మే బహుమాయావీ రథయూథపయూథపః
భీమసేనుని కుమారుడు, రాక్షసుల అధిపతి హిడింబుడు, ఓ మహారాజా, అనేక మాయలు తెలిసినవాడు, రథయోధులలో నాయకుడు అని నేను భావిస్తున్నాను.
యోత్స్యతే సమరే తాత మాయావీ సమరప్రియః । యే చాస్య రాక్షసా వీరాః సచివా వశవర్తినః
తండ్రీ, మాయలో ప్రావీణ్యం కలిగి, యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే ఇతడు యుద్ధంలో పోరాడతాడు. అతని రాక్షస సహచరులు, వీరులు, విధేయులై, అతనితో కలిసి యుద్ధం చేస్తారు.
ఏతే చాన్యే చ బహవో నానాజనపదేశ్వరాః । సమేతాః పాణ్డవస్యార్థే వాసుదేవపురోగమాః
ఇవాళ్లతో పాటు, వేరే అనేక దేశాధిపతులు కూడా, పాండవుని కోసం, వాసుదేవుడు ముందుండగా, ఒకచోట చేరారు.
ఏతే ప్రాధాన్యతో రాజన్పాణ్డవస్య మహాత్మనః । రథాశ్చాతిరథాశ్చైవ యే చాన్యేఽర్ధంరథా నృప
ఓ రాజా, వీరే పాండవుని ప్రధాన రథయోధులు, అతిరథులు. ఇంకా ఇతరులు కూడా అర్ధరథులుగా పరిగణించబడతారు.
నేష్యన్తి సమరే సేనాం భీమాం యౌధిష్ఠిరీం నృప । మహేన్ద్రేణేవ వీరేణ పాల్యమానాం కిరీటినా
వీరు యుద్ధంలో భయంకరమైన యుధిష్ఠిరుని సైన్యాన్ని నడిపిస్తారు, ఓ రాజా. వీరుడు కిరీటిని రక్షణగా ఉండగా, అది మహేంద్రుడు రక్షించునట్లు ఉంటుంది.
తైరహం సమరే వీర మాయావిద్భిర్జయైషిభిః । యోత్స్యామి జయమాకాఙ్క్షన్నథ వా నిధనం రణే
ఈ మాయలో నైపుణ్యం కలిగిన, విజయాన్ని కోరే వీరులతో కలిసి, నేను యుద్ధంలో పోరాడతాను. విజయం సాధించాలన్నా, లేక యుద్ధంలో మరణించాలన్నా సిద్ధంగా ఉన్నాను.
వాసుదేవం చ పార్థం చ చక్రగాణ్డీవధారిణౌ । సన్ధ్యాగతావివార్కేన్దూ సభేష్యేతే రథోత్తమౌ
వాసుదేవుడు, పార్థుడు—చక్రం, గాండీవం ధరించిన వీరిద్దరూ—సభలో సంధ్యాకాలంలో సూర్య చంద్రుల్లా ప్రకాశిస్తారు, వీరు రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠులు.
యం చైవ తే రథోదారాః పాణ్డుపుత్రస్య సైనికాః । సహ సైన్యానహం తాంశ్చ ప్రతీయాం రణమూర్ధని
పాండువు కుమారుని సైన్యంలో ఉన్న వీర రథసారథులు, వారి సైన్యాలతో కలసి యుద్ధరంగంలో ఎదుర్కొంటాను.
ఏతే రథాశ్చాతిరథాశ్చ తుభ్యం యథాప్రధానం నృప కీర్తితా మయా। తథా పరే యేఽర్ధరథాశ్చ కేచి- త్తథైంవ తేషామపి కౌరవేన్ద్ర
ఈ రథసారథులు, అతి మహావీరులు ఎవరో, వారి స్థాయికి తగినట్టు నీకు వివరించాను రాజా. అలాగే, మిగిలినవారిలో కొంతమంది అర రథసారథులు కూడా ఉన్నారు, వారినీ చెప్పాను కౌరవేంద్ర.
అర్జునం వాసుదేవం చ యే చాన్యే తత్ర పార్థివాః। సర్వాంస్తాన్వారయిష్యామి యావద్ద్రక్ష్యామి భారత
అర్జునుడు, వాసుదేవుడు, అక్కడ ఉన్న ఇతర రాజులు—వారందరినీ నేను అడ్డుకుంటాను, భరతవంశీయా, నా చూపు ఉన్నంతవరకు.
పాఞ్చాల్యం తు మహాబాహో నాహం హన్యాం శిఖణ్డినమ్ । ఉద్యతేషమథో దృష్ట్వా ప్రతియుధ్యన్తమాహవే
పాంచాల దేశపు మహాబాహుడు శిఖండిని మాత్రం నేను చంపను. ఆయుధాలు ఎత్తి యుద్ధంలో ఎదురుగా ఉన్నా కూడా అతనిని హతమార్చను.
లోకస్తం వేద యదహం పితుః ప్రియచికీర్షయా । ప్రాప్తం రాజ్యం పరిత్యజ్య బ్రహ్మచర్యవ్రతే స్థితః
నా తండ్రికి ఇష్టంగా ఉండాలని రాజ్యాన్ని వదిలిపెట్టి, బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో నిలిచినవాడినని ఈ లోకం అందరికీ తెలుసు.
చిత్రాఙ్గదం కౌరవాణామాధిపత్యేఽభ్యషేచయమ్। విచిత్రవీర్యం చ శిశుం యౌవరాజ్యేఽభ్యషేచయమ్
కౌరవుల అధికారంగా చిత్రాంగదుడిని పట్టాభిషేకం చేశాను. చిన్న వయసులో ఉన్న విచిత్రవీర్యుడిని యువరాజుగా నియమించాను.
దేవవ్రతత్వం విజ్ఞాప్య పృథివీం సర్వరాజసు । నైవ హన్యాం స్త్రియం జాతు న స్త్రీపూర్వం కదాచన
నా దేవవ్రత వ్రతాన్ని భూలోకంలోని అన్ని రాజుల సమక్షంలో ప్రకటించాను. నేను ఎప్పుడూ ఒక స్త్రీని గానీ, ఒకప్పుడు స్త్రీగా ఉన్నవారిని గానీ చంపను.
స హి స్త్రీపూర్వకో రాజఞ్శిఖణ్డీ యది తే శ్రుతః । కన్యా భూత్వా పుమాఞ్చాతో న యోత్స్యే తేన భారత
శిఖండి ఒకప్పుడు స్త్రీగా పుట్టాడని నీవు వినివుండవచ్చు రాజా. మొదట కన్యగా, తరువాత పురుషుడిగా మారిన వాడిని నేను యుద్ధంలో ఎదుర్కొనను, భరతవంశీయా.
సర్వాంస్త్వన్యాన్హనిష్యామి పార్థివాన్భరతర్షభ । యాన్సమేష్యామి సమరే న తు కున్తీసుతాన్నృప
యుద్ధంలో ఎదురయ్యే ఇతర రాజులందరినీ నేను హతమార్చగలను, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా. కాని కుంటిదేవి కుమారులను మాత్రం రాజా, నేను చంపను.
కిమర్థం భరతశ్రేష్ఠ నైవ హన్యాః శిఖణ్డినమ్ । ఉద్యతేషుమథో దృష్ట్వా సమరేష్వాతతాయినమ్
భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా, శిఖండిని ఆయుధాలతో ఎదురుగా యుద్ధంలో ఉన్నా కూడా నీవు ఎందుకు చంపడం లేదు?
పూర్వముక్త్వా మహాబాహో పాఞ్చాలాన్సహ సోమకైః । హనిష్యామీతి గాఙ్గేయ తన్మే బ్రూహి పితామహ
మహాబాహువైన గాంగేయా, నీవు పూర్వం పాంచాళులు, సోమకులతో పాటు వారిని హతమార్చుతాను అన్నావు. ఆ కారణాన్ని నాకు చెప్పు పితామహా.
శ్రృణు దుర్యోధన కథాం సహైభిర్వసుధాధిపైః । యదర్థం యుధి సంప్రేక్ష్య నాహం హన్యాం శిఖణ్డినమ్
దుర్యోధన, ఈ రాజులతో కలిసి విను. యుద్ధంలో శిఖండిని చూసినా నేను ఎందుకు చంపను అనే కథను చెబుతాను.
మహారాజో మమ పితా శాన్తనుర్లోకవిశ్రుతః । దిష్టాన్తమాప ధర్మాత్మా సమయే భరతర్షభ
నా తండ్రైన మహారాజు శాంతను, లోకంలో పేరుగాంచినవాడు, ధర్మబద్ధుడిగా తన మాట నిలబెట్టుకుని పరమపదించాడు, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా.
తతోఽహం భరతశ్రేష్ఠ ప్రతిజ్ఞాం పరిపాలయన్ । చిత్రాఙ్గదం భ్రాతరం వై మహారాజ్యేఽభ్యపేచయమ్
ఆ తరువాత, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా, నా ప్రతిజ్ఞను నిలబెట్టుకుంటూ, నా అన్నయ్య చిత్రాంగదుడిని మహారాజుగా అభిషేకించాను.
తస్మింశ్చ నిధనం ప్రాప్తే సత్యవత్యా మతే స్థితః । విచిత్రవీర్యం రాజానమభ్యషిఞ్చం యథావిధి
ఆయన మరణించిన తరువాత, సత్యవతీ అభిప్రాయాన్ని అనుసరించి, విచిత్రవీర్యుడిని రాజుగా యథావిధిగా పట్టాభిషేకం చేశాను.
మయాఽభిషిక్తో రాజేన్ద్ర యవీయానపి ధర్మతః । విచిత్రవీర్యో ధర్మాత్మా మామేవ సముదైక్షత
వయసులో చిన్నవాడైనా, రాజేంద్రా, ధర్మబద్ధంగా విచిత్రవీర్యుడిని నేను పట్టాభిషేకం చేశాను. ఆ ధర్మాత్ముడు నన్నే ఆశ్రయించాడు.