సర్వ ఏవ రథోదారాః సర్వే చాహవలక్షణాః । సర్వాస్త్రవిదుషః సర్వే మహాత్మానో మతా మమ
వీరందరూ ఉత్తమ రథసారధులు, అందరిలో ధైర్య లక్షణాలు ఉన్నాయి. ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలవారు, నా అభిప్రాయంలో వీరంతా మహాత్ములు.
వార్ధక్షేమిర్మహారాజ మతో మమ మహారథః । చిత్రాయుఘశ్చ నృపతిర్మతో మే రథసత్తమః
మహారాజా, వార్ధక్షేమి నా అభిప్రాయంలో మహారథుడు. చిత్రాయుధుడు కూడా రాజుగా ఉత్తమ రథసారధిగా నేను భావిస్తున్నాను.
స హి సఙ్గ్రామశోభీ చ భక్తశ్చాపి కిరీటినః । చేకితానః సత్యధృతిః పాణ్డవానాం మహారథౌ । ద్వావిమౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ రథోదారౌ మతౌ మమ
ఇతడు యుద్ధంలో ప్రకాశిస్తాడు, కిరీటధారి పట్ల భక్తి కలవాడు. చెకితానుడు, సత్యధృతిలు పాండవుల మహారథులు. ఈ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు నా అభిప్రాయంలో ఉత్తమ రథసారధులు.
వ్యాఘ్రదత్తశ్చ రాజేన్ద్ర చన్ద్రసేనశ్చ భారత। మతౌ మమ రథోదారౌ పాణ్డవానాం న సంశయః
రాజేంద్రా, వ్యాఘ్రదత్తుడు, చంద్రసేనుడు — వీరిద్దరూ నా అభిప్రాయంలో పాండవుల ఉత్తమ రథసారధులు అనే సందేహం లేదు.
సేనాబిన్దుశ్చ రాజేన్ద్ర క్రోధహన్తా చ నామతః । యః సమో వాసుదేవేన భీమసేనేన వా విభో
రాజేంద్రా, సేనాబిందువు, క్రోధహంత అనే పేరుగాంచినవాడు, వాసుదేవుడు లేదా భీమసేనుడితో సమానుడు, ప్రభో.
స యోత్స్యతి హి విక్రమ్య సమరే తవ సైనికైః । మాం చ ద్రోణం కృపం చైవ యథా సంమన్యతే భవాన్
అతడు నీ సైనికులతో యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడతాడు. నీవు నన్ను, ద్రోణుని, కృపుని ఎలా భావిస్తావో, అలాగే అతడిని కూడా భావించవచ్చు.
తథా స సమరశ్లాఘీ మన్తవ్యో రథసత్తమః । కాశ్యః పరమశీఘ్రాస్త్రః శ్లాఘనీయో నరోత్తమః
అలాగే యుద్ధంలో గొప్ప ప్రతిష్ఠ కలిగిన రథయోధుడు కాశ్యుడు, అతని వేగవంతమైన ఆయుధ నైపుణ్యం వల్ల, యుద్ధంలో ప్రశంసించదగినవాడిగా భావించాలి, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా.
రథ ఏకగుణో మహ్యం జ్ఞేయః పరపురంజయః । అయం చ యుధి విక్రాన్తో మన్తవ్యోష్టగుణో రథః
విపక్ష పట్టణాలను జయించగలిగిన రథయోధుడు ఒక లక్షణంతో ఉన్నవాడిగా నేను భావిస్తాను. కానీ యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడే ఈయన ఎనిమిది లక్షణాలు కలిగిన రథయోధుడిగా పరిగణించాలి.
సత్యజిత్సమరశ్లాఘీ ద్రుపదస్యాత్మజో యువా । గతః సోఽతిరథత్వం హి ధృష్టద్యుమ్నేన సంమితః
యుద్ధంలో పేరుగాంచిన ద్రుపదుని కుమారుడు, యువకుడు సత్యజిత్, ధృష్టద్యుమ్నుని అభిప్రాయంతో అతిరథుడిగా గుర్తింపు పొందాడు.
పాణ్డవానాం యశస్కామః పరం కర్మ కరిష్యతి । అనురక్తాశ్చ శూరశ్చ రథోఽయమపరో మహాన్
పాండవులకు కీర్తి కావాలని ఆశించి, గొప్ప కార్యాలు చేయబోతున్నాడు. భక్తితో కూడి, ధైర్యవంతుడైన ఈయన మరొక గొప్ప రథయోధుడు.
పాణ్డ్యరాజో మహావీర్యః పాణ్డవానాం ధురంధరః । దృఢధన్వా మహేష్వాసః పాణ్డవానాం మహారథః
పాండ్యుల రాజు అపారమైన పరాక్రమంతో, పాండవులకు ఆధారంగా నిలిచాడు. బలమైన విల్లు పట్టి, గొప్ప ధనుర్ధారి అయిన ఇతడు పాండవులలో మహారథుడు.
శ్రేణిమాన్కౌరవశ్రేష్ఠ వసుదానశ్చ పార్థివః । ఉభావేతావతిరథౌ మతౌ పరపురంజయౌ
కౌరవుల్లో శ్రేష్ఠుడైన శ్రేణిమాన్, రాజు వసుదానుడు—ఈ ఇద్దరూ శత్రు పట్టణాలను జయించినవారు, వీరిద్దరూ అతిరథులుగా పరిగణించబడతారు.
రోచమానో మహారాజ పాణ్డవానాం మహారథః। యోత్స్యతేఽమరవత్సంఖ్యే పరసైన్యేషు భారత
ప్రభావంతంగా కనిపించే ఈ పాండవుల మహారథుడు, ఓ మహారాజా, యుద్ధంలో పరస్పర శత్రు సైన్యాల మధ్య దేవతలవలె పోరాడతాడు, ఓ భారతా.
పురుజిత్కృన్తిభోజశ్చ మహేష్వాసో మహాబలః । మాతులో భీమసేనస్య స చ మేఽతిరథో మతః
పురుజిత్, కృంతిభోజుడు—ఇద్దరూ గొప్ప బలంతో, శక్తివంతమైన విల్లు పట్టినవారు, భీమసేనుని మామలు. వీరిద్దరినీ నేను అతిరథులుగా భావిస్తున్నాను.
ఏష వీరో మహేష్వాసః కృతీ చ నిపుణశ్చ హ । చిత్రయోధీ చ శక్తశ్చ మతో మే రథపుఙ్గవః
ఈ వీరుడు గొప్ప ధనుర్ధారి, నైపుణ్యం కలవాడు, అనేక ఆయుధాలలో片పాటిగా, సమర్థుడూ. నా అభిప్రాయం ప్రకారం ఇతడు రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠుడు.
స యోత్స్యతి హి విక్రమ్య మఘవానివ దానవైః । యోధా యే చాస్య విఖ్యాతాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః
ఇతడు నిజంగా ధైర్యంగా యుద్ధం చేస్తాడు, మఘవంతుడు దానవులతో పోరాడినట్లు. ఇతని పేరుగాంచిన యోధులందరూ యుద్ధ నైపుణ్యంలో ప్రావీణ్యం కలవారు.
భాగినేయకృతే వీరః స కరిష్యతి సంగరే । సుమహత్కర్మ పాణ్డూనాం స్థితః ప్రియహితే రతః
తన మేనల్లుడి కోసం, పాండవుల కోసం, ఈ వీరుడు యుద్ధంలో గొప్ప కార్యాన్ని చేయబోతున్నాడు. ఆయన పాండవుల మేలు కోసం నిత్యం తపనపడతాడు.
భైమసేనిర్మహారాజ హైడిమ్బో రాక్షసేశ్వరః । మతో మే బహుమాయావీ రథయూథపయూథపః
భీమసేనుని కుమారుడు, రాక్షసుల అధిపతి హిడింబుడు, ఓ మహారాజా, అనేక మాయలు తెలిసినవాడు, రథయోధులలో నాయకుడు అని నేను భావిస్తున్నాను.
యోత్స్యతే సమరే తాత మాయావీ సమరప్రియః । యే చాస్య రాక్షసా వీరాః సచివా వశవర్తినః
తండ్రీ, మాయలో ప్రావీణ్యం కలిగి, యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే ఇతడు యుద్ధంలో పోరాడతాడు. అతని రాక్షస సహచరులు, వీరులు, విధేయులై, అతనితో కలిసి యుద్ధం చేస్తారు.
ఏతే చాన్యే చ బహవో నానాజనపదేశ్వరాః । సమేతాః పాణ్డవస్యార్థే వాసుదేవపురోగమాః
ఇవాళ్లతో పాటు, వేరే అనేక దేశాధిపతులు కూడా, పాండవుని కోసం, వాసుదేవుడు ముందుండగా, ఒకచోట చేరారు.
ఏతే ప్రాధాన్యతో రాజన్పాణ్డవస్య మహాత్మనః । రథాశ్చాతిరథాశ్చైవ యే చాన్యేఽర్ధంరథా నృప
ఓ రాజా, వీరే పాండవుని ప్రధాన రథయోధులు, అతిరథులు. ఇంకా ఇతరులు కూడా అర్ధరథులుగా పరిగణించబడతారు.
నేష్యన్తి సమరే సేనాం భీమాం యౌధిష్ఠిరీం నృప । మహేన్ద్రేణేవ వీరేణ పాల్యమానాం కిరీటినా
వీరు యుద్ధంలో భయంకరమైన యుధిష్ఠిరుని సైన్యాన్ని నడిపిస్తారు, ఓ రాజా. వీరుడు కిరీటిని రక్షణగా ఉండగా, అది మహేంద్రుడు రక్షించునట్లు ఉంటుంది.
తైరహం సమరే వీర మాయావిద్భిర్జయైషిభిః । యోత్స్యామి జయమాకాఙ్క్షన్నథ వా నిధనం రణే
ఈ మాయలో నైపుణ్యం కలిగిన, విజయాన్ని కోరే వీరులతో కలిసి, నేను యుద్ధంలో పోరాడతాను. విజయం సాధించాలన్నా, లేక యుద్ధంలో మరణించాలన్నా సిద్ధంగా ఉన్నాను.
వాసుదేవం చ పార్థం చ చక్రగాణ్డీవధారిణౌ । సన్ధ్యాగతావివార్కేన్దూ సభేష్యేతే రథోత్తమౌ
వాసుదేవుడు, పార్థుడు—చక్రం, గాండీవం ధరించిన వీరిద్దరూ—సభలో సంధ్యాకాలంలో సూర్య చంద్రుల్లా ప్రకాశిస్తారు, వీరు రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠులు.
యం చైవ తే రథోదారాః పాణ్డుపుత్రస్య సైనికాః । సహ సైన్యానహం తాంశ్చ ప్రతీయాం రణమూర్ధని
పాండువు కుమారుని సైన్యంలో ఉన్న వీర రథసారథులు, వారి సైన్యాలతో కలసి యుద్ధరంగంలో ఎదుర్కొంటాను.
ఏతే రథాశ్చాతిరథాశ్చ తుభ్యం యథాప్రధానం నృప కీర్తితా మయా। తథా పరే యేఽర్ధరథాశ్చ కేచి- త్తథైంవ తేషామపి కౌరవేన్ద్ర
ఈ రథసారథులు, అతి మహావీరులు ఎవరో, వారి స్థాయికి తగినట్టు నీకు వివరించాను రాజా. అలాగే, మిగిలినవారిలో కొంతమంది అర రథసారథులు కూడా ఉన్నారు, వారినీ చెప్పాను కౌరవేంద్ర.
అర్జునం వాసుదేవం చ యే చాన్యే తత్ర పార్థివాః। సర్వాంస్తాన్వారయిష్యామి యావద్ద్రక్ష్యామి భారత
అర్జునుడు, వాసుదేవుడు, అక్కడ ఉన్న ఇతర రాజులు—వారందరినీ నేను అడ్డుకుంటాను, భరతవంశీయా, నా చూపు ఉన్నంతవరకు.
పాఞ్చాల్యం తు మహాబాహో నాహం హన్యాం శిఖణ్డినమ్ । ఉద్యతేషమథో దృష్ట్వా ప్రతియుధ్యన్తమాహవే
పాంచాల దేశపు మహాబాహుడు శిఖండిని మాత్రం నేను చంపను. ఆయుధాలు ఎత్తి యుద్ధంలో ఎదురుగా ఉన్నా కూడా అతనిని హతమార్చను.
లోకస్తం వేద యదహం పితుః ప్రియచికీర్షయా । ప్రాప్తం రాజ్యం పరిత్యజ్య బ్రహ్మచర్యవ్రతే స్థితః
నా తండ్రికి ఇష్టంగా ఉండాలని రాజ్యాన్ని వదిలిపెట్టి, బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో నిలిచినవాడినని ఈ లోకం అందరికీ తెలుసు.
చిత్రాఙ్గదం కౌరవాణామాధిపత్యేఽభ్యషేచయమ్। విచిత్రవీర్యం చ శిశుం యౌవరాజ్యేఽభ్యషేచయమ్
కౌరవుల అధికారంగా చిత్రాంగదుడిని పట్టాభిషేకం చేశాను. చిన్న వయసులో ఉన్న విచిత్రవీర్యుడిని యువరాజుగా నియమించాను.