ఏతస్య తద్రథానీకం కథయన్తి రణప్రియాః । బహుత్వాత్సాగరప్రఖ్యం దేవానామివ సంయుగే
యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే వారు ఇతని రథదళాన్ని సముద్రం లాంటి విస్తారంగా ఉందని చెబుతారు. అది దేవతల సైన్యానికి సమానంగా ఉంటుంది.
క్షత్రధర్మా తు రాజేన్ద్ర మతో మేఽర్ధరథో నృప। ధృష్టద్యుమ్నస్య తనయో బాల్యాన్నాతికృతశ్రమః
రాజేంద్రా, ఇతని కుమారుడు క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ ఉన్నాడు. నా అభిప్రాయంలో ఇతడు అర్ధరథుడు. వయసు చిన్నదిగా ఉండి ఇంకా ఎక్కువ శ్రమ అనుభవించలేదు.
శిశుపాలసుతో వీరశ్చేదిరాజో మహారథః। ధృష్టకేతుర్మహేష్వాసః సంబన్ధీ పాణ్డవస్య హ
శిశుపాలుని కుమారుడు, చేదిరాజు, ధృష్టకేతువు మహా ధనుర్ధారి, పాండవులకు బంధువు, వీరుడు, మహారథుడు.
ఏష చేదిపతిః శూరః సహ పుత్రేణ భారత । మహారథానాం సుకరం మహత్కర్మ కరిష్యతి
ఈ చేదిరాజు ధైర్యవంతుడు, తన కుమారుడితో కలిసి, భరత వంశీయా, మహారథుల మధ్య గొప్ప కార్యాలు సాధించగలడు.
క్షత్రధర్మరతో మహ్యం మతః పరపురంజయః । క్షత్రదేవస్తు రాజేన్ద్ర పాణ్డవేషు రథోత్తమః
క్షత్రధర్మాన్ని ప్రేమించే ఇతడు పరశత్రు పట్టణాలను జయించగలవాడు అని నేను భావిస్తున్నాను. రాజేంద్రా, క్షత్రదేవుడు పాండవులలో ఉత్తమ రథసారధి.
జయన్తశ్చామితౌజాశ్చ సత్యజిచ్చ మహారథః । మహారథా మహాత్మానః సర్వే పాఞ్చాలసత్తమాః
జయంతుడు, అమితౌజసుడు, సత్యజిత్ — వీరంతా మహారథులు, మహాత్ములు, పాంచాలులలో ఉత్తములు.
యోత్స్యన్తే సమరే తాత సంరబ్ధా ఇవ కుఞ్జరాః । అజో భోజశ్చ విక్రాన్తౌ పాణ్డవార్థే మహారథౌ
వీరు యుద్ధంలో కోపంతో ఉన్న ఏనుగుల్లా పోరాడతారు. అజుడు, భోజుడు ఇద్దరూ పాండవుల కోసం ధైర్యవంతులైన మహారథులు.
యోత్స్యేతే బలినౌ శూరౌ పరం శక్త్యా యతిష్యతః। శీఘ్రాస్త్రాశ్చిత్రయోద్ధారః కృతినో దృఢవిక్రమాః
ఈ ఇద్దరూ బలవంతులు, వీరులు, తమ శక్తిని పూర్తిగా ఉపయోగించి యుద్ధం చేస్తారు. వీరు ఆయుధాలలో వేగవంతులు, నైపుణ్యం కలవారు, ధైర్యంలో దృఢంగా ఉంటారు.
కేకయాః పఞ్చ రాజేన్ద్ర భ్రాతరో దృఢవిక్రమాః । సర్వే చైవ రథోదారాః సర్వే లోహితకధ్వజాః
రాజేంద్రా, కేకయ దేశానికి చెందిన ఐదుగురు సోదరులు ధైర్యంలో దృఢంగా ఉంటారు. వీరంతా ఉత్తమ రథసారధులు, అందరూ ఎర్ర జెండాలు కలిగి ఉంటారు.
కాశికః సుకుమారశ్చ నీలో యశ్చాపరో నృప । సూర్యదత్తశ్చ శఙ్ఖశ్చ మదిరాశ్వశ్చ నామతః
కాశికుడు, సుకుమారుడు, నీలుడు, మరొకరు, రాజా, సూర్యదత్తుడు, శంఖుడు, మదిరాశ్వుడు — వీరందరూ పేరుగాంచినవారు.
సర్వ ఏవ రథోదారాః సర్వే చాహవలక్షణాః । సర్వాస్త్రవిదుషః సర్వే మహాత్మానో మతా మమ
వీరందరూ ఉత్తమ రథసారధులు, అందరిలో ధైర్య లక్షణాలు ఉన్నాయి. ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలవారు, నా అభిప్రాయంలో వీరంతా మహాత్ములు.
వార్ధక్షేమిర్మహారాజ మతో మమ మహారథః । చిత్రాయుఘశ్చ నృపతిర్మతో మే రథసత్తమః
మహారాజా, వార్ధక్షేమి నా అభిప్రాయంలో మహారథుడు. చిత్రాయుధుడు కూడా రాజుగా ఉత్తమ రథసారధిగా నేను భావిస్తున్నాను.
స హి సఙ్గ్రామశోభీ చ భక్తశ్చాపి కిరీటినః । చేకితానః సత్యధృతిః పాణ్డవానాం మహారథౌ । ద్వావిమౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ రథోదారౌ మతౌ మమ
ఇతడు యుద్ధంలో ప్రకాశిస్తాడు, కిరీటధారి పట్ల భక్తి కలవాడు. చెకితానుడు, సత్యధృతిలు పాండవుల మహారథులు. ఈ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు నా అభిప్రాయంలో ఉత్తమ రథసారధులు.
వ్యాఘ్రదత్తశ్చ రాజేన్ద్ర చన్ద్రసేనశ్చ భారత। మతౌ మమ రథోదారౌ పాణ్డవానాం న సంశయః
రాజేంద్రా, వ్యాఘ్రదత్తుడు, చంద్రసేనుడు — వీరిద్దరూ నా అభిప్రాయంలో పాండవుల ఉత్తమ రథసారధులు అనే సందేహం లేదు.
సేనాబిన్దుశ్చ రాజేన్ద్ర క్రోధహన్తా చ నామతః । యః సమో వాసుదేవేన భీమసేనేన వా విభో
రాజేంద్రా, సేనాబిందువు, క్రోధహంత అనే పేరుగాంచినవాడు, వాసుదేవుడు లేదా భీమసేనుడితో సమానుడు, ప్రభో.
స యోత్స్యతి హి విక్రమ్య సమరే తవ సైనికైః । మాం చ ద్రోణం కృపం చైవ యథా సంమన్యతే భవాన్
అతడు నీ సైనికులతో యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడతాడు. నీవు నన్ను, ద్రోణుని, కృపుని ఎలా భావిస్తావో, అలాగే అతడిని కూడా భావించవచ్చు.
తథా స సమరశ్లాఘీ మన్తవ్యో రథసత్తమః । కాశ్యః పరమశీఘ్రాస్త్రః శ్లాఘనీయో నరోత్తమః
అలాగే యుద్ధంలో గొప్ప ప్రతిష్ఠ కలిగిన రథయోధుడు కాశ్యుడు, అతని వేగవంతమైన ఆయుధ నైపుణ్యం వల్ల, యుద్ధంలో ప్రశంసించదగినవాడిగా భావించాలి, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా.
రథ ఏకగుణో మహ్యం జ్ఞేయః పరపురంజయః । అయం చ యుధి విక్రాన్తో మన్తవ్యోష్టగుణో రథః
విపక్ష పట్టణాలను జయించగలిగిన రథయోధుడు ఒక లక్షణంతో ఉన్నవాడిగా నేను భావిస్తాను. కానీ యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడే ఈయన ఎనిమిది లక్షణాలు కలిగిన రథయోధుడిగా పరిగణించాలి.
సత్యజిత్సమరశ్లాఘీ ద్రుపదస్యాత్మజో యువా । గతః సోఽతిరథత్వం హి ధృష్టద్యుమ్నేన సంమితః
యుద్ధంలో పేరుగాంచిన ద్రుపదుని కుమారుడు, యువకుడు సత్యజిత్, ధృష్టద్యుమ్నుని అభిప్రాయంతో అతిరథుడిగా గుర్తింపు పొందాడు.
పాణ్డవానాం యశస్కామః పరం కర్మ కరిష్యతి । అనురక్తాశ్చ శూరశ్చ రథోఽయమపరో మహాన్
పాండవులకు కీర్తి కావాలని ఆశించి, గొప్ప కార్యాలు చేయబోతున్నాడు. భక్తితో కూడి, ధైర్యవంతుడైన ఈయన మరొక గొప్ప రథయోధుడు.
పాణ్డ్యరాజో మహావీర్యః పాణ్డవానాం ధురంధరః । దృఢధన్వా మహేష్వాసః పాణ్డవానాం మహారథః
పాండ్యుల రాజు అపారమైన పరాక్రమంతో, పాండవులకు ఆధారంగా నిలిచాడు. బలమైన విల్లు పట్టి, గొప్ప ధనుర్ధారి అయిన ఇతడు పాండవులలో మహారథుడు.
శ్రేణిమాన్కౌరవశ్రేష్ఠ వసుదానశ్చ పార్థివః । ఉభావేతావతిరథౌ మతౌ పరపురంజయౌ
కౌరవుల్లో శ్రేష్ఠుడైన శ్రేణిమాన్, రాజు వసుదానుడు—ఈ ఇద్దరూ శత్రు పట్టణాలను జయించినవారు, వీరిద్దరూ అతిరథులుగా పరిగణించబడతారు.
రోచమానో మహారాజ పాణ్డవానాం మహారథః। యోత్స్యతేఽమరవత్సంఖ్యే పరసైన్యేషు భారత
ప్రభావంతంగా కనిపించే ఈ పాండవుల మహారథుడు, ఓ మహారాజా, యుద్ధంలో పరస్పర శత్రు సైన్యాల మధ్య దేవతలవలె పోరాడతాడు, ఓ భారతా.
పురుజిత్కృన్తిభోజశ్చ మహేష్వాసో మహాబలః । మాతులో భీమసేనస్య స చ మేఽతిరథో మతః
పురుజిత్, కృంతిభోజుడు—ఇద్దరూ గొప్ప బలంతో, శక్తివంతమైన విల్లు పట్టినవారు, భీమసేనుని మామలు. వీరిద్దరినీ నేను అతిరథులుగా భావిస్తున్నాను.
ఏష వీరో మహేష్వాసః కృతీ చ నిపుణశ్చ హ । చిత్రయోధీ చ శక్తశ్చ మతో మే రథపుఙ్గవః
ఈ వీరుడు గొప్ప ధనుర్ధారి, నైపుణ్యం కలవాడు, అనేక ఆయుధాలలో片పాటిగా, సమర్థుడూ. నా అభిప్రాయం ప్రకారం ఇతడు రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠుడు.
స యోత్స్యతి హి విక్రమ్య మఘవానివ దానవైః । యోధా యే చాస్య విఖ్యాతాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః
ఇతడు నిజంగా ధైర్యంగా యుద్ధం చేస్తాడు, మఘవంతుడు దానవులతో పోరాడినట్లు. ఇతని పేరుగాంచిన యోధులందరూ యుద్ధ నైపుణ్యంలో ప్రావీణ్యం కలవారు.
భాగినేయకృతే వీరః స కరిష్యతి సంగరే । సుమహత్కర్మ పాణ్డూనాం స్థితః ప్రియహితే రతః
తన మేనల్లుడి కోసం, పాండవుల కోసం, ఈ వీరుడు యుద్ధంలో గొప్ప కార్యాన్ని చేయబోతున్నాడు. ఆయన పాండవుల మేలు కోసం నిత్యం తపనపడతాడు.
భైమసేనిర్మహారాజ హైడిమ్బో రాక్షసేశ్వరః । మతో మే బహుమాయావీ రథయూథపయూథపః
భీమసేనుని కుమారుడు, రాక్షసుల అధిపతి హిడింబుడు, ఓ మహారాజా, అనేక మాయలు తెలిసినవాడు, రథయోధులలో నాయకుడు అని నేను భావిస్తున్నాను.
యోత్స్యతే సమరే తాత మాయావీ సమరప్రియః । యే చాస్య రాక్షసా వీరాః సచివా వశవర్తినః
తండ్రీ, మాయలో ప్రావీణ్యం కలిగి, యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే ఇతడు యుద్ధంలో పోరాడతాడు. అతని రాక్షస సహచరులు, వీరులు, విధేయులై, అతనితో కలిసి యుద్ధం చేస్తారు.
ఏతే చాన్యే చ బహవో నానాజనపదేశ్వరాః । సమేతాః పాణ్డవస్యార్థే వాసుదేవపురోగమాః
ఇవాళ్లతో పాటు, వేరే అనేక దేశాధిపతులు కూడా, పాండవుని కోసం, వాసుదేవుడు ముందుండగా, ఒకచోట చేరారు.