సంబన్ధికేన రాజేన్ద్ర తౌ తు వీర్యబలాన్వయాత్ । ఆర్యవృత్తౌ మహేష్వాసౌ స్నేహవీర్యసితావుభౌ
ఓ రాజేంద్రా, వీరిద్దరూ బంధుత్వంతో కూడినవారు, వంశపారంపర్యంగా శౌర్యబలాలతో కూడినవారు. వారు ఆర్యులవంటి ప్రవర్తన కలవారు, గొప్ప విలువిదులు, ప్రేమతో, ధైర్యంతో ఏకమై ఉన్నారు.
కారణం ప్రాప్య తు నరాః సర్వ ఏవ మహాభుజాః । శూరా వా కాతరా వాపి భవన్తి కురుపుఙ్గవ
ఓ కురువంశశ్రేష్ఠా, సమయం వచ్చినప్పుడు, ధైర్యవంతులైనా, భయపడేవారైనా, అందరూ తమ స్వభావాన్ని విడిచిపెట్టి, అవసరాన్ని బట్టి ధైర్యంగా మారుతారు.
ఏకాయనగతావేతౌ పార్థివౌ దృఢధన్వినౌ । ప్రాణాంస్త్యక్త్వా పరం శక్త్యా ఘట్టితారౌ పరన్తప
ఈ ఇద్దరు రాజులు, దృఢమైన విలువిదులు, ఒకే లక్ష్యంతో వచ్చారు. శత్రువులను భయపెట్టేవాడా, వారు ప్రాణాలను త్యాగం చేసి, తమ శక్తిని పూర్తిగా వినియోగిస్తారు.
పృథగక్షౌహిణీభ్యాం తావుభౌ సంయతి దారుణౌ । సంబన్ధిభావం రక్షన్తౌ మహత్కర్మ కరిష్యతః
ప్రత్యేక సేనలను నడిపిస్తూ, ఈ ఇద్దరు భయంకరమైన యోధులు యుద్ధంలో గొప్ప కార్యాలు చేస్తారు. బంధుత్వాన్ని కాపాడుతూ, మహత్తరమైన కార్యాన్ని నిర్వర్తిస్తారు.
లోకవీరౌ మహేష్వాసౌ త్యక్తాత్మానౌ చ భారత। ప్రత్యయం పరిరక్షన్తౌ మహత్కర్మ కరిష్యతః
ప్రపంచంలో పేరుగాంచిన వీరు ఇద్దరూ, గొప్ప విలువిదులు, తమ ప్రాణాలను పక్కనబెట్టి, ఇచ్చిన మాటను కాపాడుతూ, గొప్ప కార్యాలు చేస్తారు.
పాఞ్చాలరాజస్య సుతో రాజన్పరపురంజయః । శిఖణ్డీ రథముఖ్యో మే మతః పార్థస్య భారత
ఓ రాజా, పాంచాల రాజుని కుమారుడు, శత్రు నగరాలను జయించిన శిఖండీ, అర్జునునికి ముఖ్యమైన రథయోధుడిగా నేను భావిస్తున్నాను.
ఏష యోత్స్యతి సంగ్రామే నాశయన్పూర్వసంస్థితమ్ । పరం యశో విప్రథయంస్తవ సేనాసు భారత
అతడు యుద్ధంలో ముందున్నవారిని సంహరిస్తూ, నీ సేనల్లో గొప్ప పేరును వ్యాపింపజేస్తాడు, ఓ భారతా.
ఏతస్య బహులాః సేనాః పాఞ్చాలాశ్చ ప్రభద్రకాః । తేనాసౌ రథవంశేన మహత్కర్మ కరిష్యతి
అతనికి అనేక సేనలు ఉన్నాయి—పాంచాళులు, ప్రభద్రకులు. తన రథదళంతో అతడు గొప్ప కార్యాలు చేయగలడు.
ధృష్టద్యుమ్నశ్చ సేనానీః సర్వసేనాసు భారత । మతో మేఽతిరథో రాజన్ద్రోణశిష్యో మహారథః
ధృష్టద్యుమ్నుడు, భరత వంశీయా, సేనలకు అధిపతిగా ఉన్నాడు. నా అభిప్రాయంలో ఇతడు గొప్ప రథసారధి, రాజు, ద్రోణుని శిష్యుడు, మహా యోధుడు కూడా.
ఏష యోత్స్యతి సంగ్రామే సూదయన్వై పరాన్రణే। భగవానివ సంక్రుద్ధః పినాకీ యుగసంక్షయే
ఇతడు యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరిస్తూ పోరాడతాడు. యుగాంతంలో కోపంతో ఉన్న భగవంతుడు పినాకిని లాగా ఇతడు శత్రువులను నాశనం చేస్తాడు.
ఏతస్య తద్రథానీకం కథయన్తి రణప్రియాః । బహుత్వాత్సాగరప్రఖ్యం దేవానామివ సంయుగే
యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే వారు ఇతని రథదళాన్ని సముద్రం లాంటి విస్తారంగా ఉందని చెబుతారు. అది దేవతల సైన్యానికి సమానంగా ఉంటుంది.
క్షత్రధర్మా తు రాజేన్ద్ర మతో మేఽర్ధరథో నృప। ధృష్టద్యుమ్నస్య తనయో బాల్యాన్నాతికృతశ్రమః
రాజేంద్రా, ఇతని కుమారుడు క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ ఉన్నాడు. నా అభిప్రాయంలో ఇతడు అర్ధరథుడు. వయసు చిన్నదిగా ఉండి ఇంకా ఎక్కువ శ్రమ అనుభవించలేదు.
శిశుపాలసుతో వీరశ్చేదిరాజో మహారథః। ధృష్టకేతుర్మహేష్వాసః సంబన్ధీ పాణ్డవస్య హ
శిశుపాలుని కుమారుడు, చేదిరాజు, ధృష్టకేతువు మహా ధనుర్ధారి, పాండవులకు బంధువు, వీరుడు, మహారథుడు.
ఏష చేదిపతిః శూరః సహ పుత్రేణ భారత । మహారథానాం సుకరం మహత్కర్మ కరిష్యతి
ఈ చేదిరాజు ధైర్యవంతుడు, తన కుమారుడితో కలిసి, భరత వంశీయా, మహారథుల మధ్య గొప్ప కార్యాలు సాధించగలడు.
క్షత్రధర్మరతో మహ్యం మతః పరపురంజయః । క్షత్రదేవస్తు రాజేన్ద్ర పాణ్డవేషు రథోత్తమః
క్షత్రధర్మాన్ని ప్రేమించే ఇతడు పరశత్రు పట్టణాలను జయించగలవాడు అని నేను భావిస్తున్నాను. రాజేంద్రా, క్షత్రదేవుడు పాండవులలో ఉత్తమ రథసారధి.
జయన్తశ్చామితౌజాశ్చ సత్యజిచ్చ మహారథః । మహారథా మహాత్మానః సర్వే పాఞ్చాలసత్తమాః
జయంతుడు, అమితౌజసుడు, సత్యజిత్ — వీరంతా మహారథులు, మహాత్ములు, పాంచాలులలో ఉత్తములు.
యోత్స్యన్తే సమరే తాత సంరబ్ధా ఇవ కుఞ్జరాః । అజో భోజశ్చ విక్రాన్తౌ పాణ్డవార్థే మహారథౌ
వీరు యుద్ధంలో కోపంతో ఉన్న ఏనుగుల్లా పోరాడతారు. అజుడు, భోజుడు ఇద్దరూ పాండవుల కోసం ధైర్యవంతులైన మహారథులు.
యోత్స్యేతే బలినౌ శూరౌ పరం శక్త్యా యతిష్యతః। శీఘ్రాస్త్రాశ్చిత్రయోద్ధారః కృతినో దృఢవిక్రమాః
ఈ ఇద్దరూ బలవంతులు, వీరులు, తమ శక్తిని పూర్తిగా ఉపయోగించి యుద్ధం చేస్తారు. వీరు ఆయుధాలలో వేగవంతులు, నైపుణ్యం కలవారు, ధైర్యంలో దృఢంగా ఉంటారు.
కేకయాః పఞ్చ రాజేన్ద్ర భ్రాతరో దృఢవిక్రమాః । సర్వే చైవ రథోదారాః సర్వే లోహితకధ్వజాః
రాజేంద్రా, కేకయ దేశానికి చెందిన ఐదుగురు సోదరులు ధైర్యంలో దృఢంగా ఉంటారు. వీరంతా ఉత్తమ రథసారధులు, అందరూ ఎర్ర జెండాలు కలిగి ఉంటారు.
కాశికః సుకుమారశ్చ నీలో యశ్చాపరో నృప । సూర్యదత్తశ్చ శఙ్ఖశ్చ మదిరాశ్వశ్చ నామతః
కాశికుడు, సుకుమారుడు, నీలుడు, మరొకరు, రాజా, సూర్యదత్తుడు, శంఖుడు, మదిరాశ్వుడు — వీరందరూ పేరుగాంచినవారు.
సర్వ ఏవ రథోదారాః సర్వే చాహవలక్షణాః । సర్వాస్త్రవిదుషః సర్వే మహాత్మానో మతా మమ
వీరందరూ ఉత్తమ రథసారధులు, అందరిలో ధైర్య లక్షణాలు ఉన్నాయి. ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలవారు, నా అభిప్రాయంలో వీరంతా మహాత్ములు.
వార్ధక్షేమిర్మహారాజ మతో మమ మహారథః । చిత్రాయుఘశ్చ నృపతిర్మతో మే రథసత్తమః
మహారాజా, వార్ధక్షేమి నా అభిప్రాయంలో మహారథుడు. చిత్రాయుధుడు కూడా రాజుగా ఉత్తమ రథసారధిగా నేను భావిస్తున్నాను.
స హి సఙ్గ్రామశోభీ చ భక్తశ్చాపి కిరీటినః । చేకితానః సత్యధృతిః పాణ్డవానాం మహారథౌ । ద్వావిమౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ రథోదారౌ మతౌ మమ
ఇతడు యుద్ధంలో ప్రకాశిస్తాడు, కిరీటధారి పట్ల భక్తి కలవాడు. చెకితానుడు, సత్యధృతిలు పాండవుల మహారథులు. ఈ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు నా అభిప్రాయంలో ఉత్తమ రథసారధులు.
వ్యాఘ్రదత్తశ్చ రాజేన్ద్ర చన్ద్రసేనశ్చ భారత। మతౌ మమ రథోదారౌ పాణ్డవానాం న సంశయః
రాజేంద్రా, వ్యాఘ్రదత్తుడు, చంద్రసేనుడు — వీరిద్దరూ నా అభిప్రాయంలో పాండవుల ఉత్తమ రథసారధులు అనే సందేహం లేదు.
సేనాబిన్దుశ్చ రాజేన్ద్ర క్రోధహన్తా చ నామతః । యః సమో వాసుదేవేన భీమసేనేన వా విభో
రాజేంద్రా, సేనాబిందువు, క్రోధహంత అనే పేరుగాంచినవాడు, వాసుదేవుడు లేదా భీమసేనుడితో సమానుడు, ప్రభో.
స యోత్స్యతి హి విక్రమ్య సమరే తవ సైనికైః । మాం చ ద్రోణం కృపం చైవ యథా సంమన్యతే భవాన్
అతడు నీ సైనికులతో యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడతాడు. నీవు నన్ను, ద్రోణుని, కృపుని ఎలా భావిస్తావో, అలాగే అతడిని కూడా భావించవచ్చు.
తథా స సమరశ్లాఘీ మన్తవ్యో రథసత్తమః । కాశ్యః పరమశీఘ్రాస్త్రః శ్లాఘనీయో నరోత్తమః
అలాగే యుద్ధంలో గొప్ప ప్రతిష్ఠ కలిగిన రథయోధుడు కాశ్యుడు, అతని వేగవంతమైన ఆయుధ నైపుణ్యం వల్ల, యుద్ధంలో ప్రశంసించదగినవాడిగా భావించాలి, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా.
రథ ఏకగుణో మహ్యం జ్ఞేయః పరపురంజయః । అయం చ యుధి విక్రాన్తో మన్తవ్యోష్టగుణో రథః
విపక్ష పట్టణాలను జయించగలిగిన రథయోధుడు ఒక లక్షణంతో ఉన్నవాడిగా నేను భావిస్తాను. కానీ యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడే ఈయన ఎనిమిది లక్షణాలు కలిగిన రథయోధుడిగా పరిగణించాలి.
సత్యజిత్సమరశ్లాఘీ ద్రుపదస్యాత్మజో యువా । గతః సోఽతిరథత్వం హి ధృష్టద్యుమ్నేన సంమితః
యుద్ధంలో పేరుగాంచిన ద్రుపదుని కుమారుడు, యువకుడు సత్యజిత్, ధృష్టద్యుమ్నుని అభిప్రాయంతో అతిరథుడిగా గుర్తింపు పొందాడు.
పాణ్డవానాం యశస్కామః పరం కర్మ కరిష్యతి । అనురక్తాశ్చ శూరశ్చ రథోఽయమపరో మహాన్
పాండవులకు కీర్తి కావాలని ఆశించి, గొప్ప కార్యాలు చేయబోతున్నాడు. భక్తితో కూడి, ధైర్యవంతుడైన ఈయన మరొక గొప్ప రథయోధుడు.