మనోభిః సహ సంవేగైః సంస్మృత్య చ పురాతనమ్ । సామర్థ్యం పాణ్డవేయానాం యథా ప్రత్యక్షదర్శనాత్
మనస్సుతో కూడిన ఉత్సాహంతో, పాండవుల పూర్వపు శౌర్యాన్ని మన కళ్లముందు చూస్తున్నట్టు గుర్తు చేసుకుంటూ—
ద్రౌపదేయా మహారాజ సర్వే పఞ్చ మహారథాః । వైరాటిరుత్తరశ్చైవ రథోదారో మతో మమ
ఓ మహారాజా, ద్రౌపదీ కుమారులందరూ ఐదుగురు మహాశక్తివంతులైన రథయోధులు. అలాగే, వైరాటుని కుమారుడు ఉత్తరుడు కూడా గొప్ప రథస్వారిగా నేను భావిస్తున్నాను.
అభిమన్యుర్మహాబాహూ రథయూథమయూథపః । సమః పార్థేన సమరే వాసుదేవేన చారిహా
అభిమన్యుడు బలమైన భుజాలు కలవాడు, రథదళాలకు నాయకుడు. యుద్ధంలో అతడు అర్జునుడికీ, శత్రువులను సంహరించే వాసుదేవుడికీ సమానుడు.
లఘ్వస్త్రశ్చిత్రయోధీ చ మనస్వీ చ దృఢవ్రతః । సంస్మరన్వై పరిక్లేశం స్వపితుర్విక్రమిష్యతి
అతడు తేలికపాటి ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవాడు, చతురుడైన యోధుడు, ధైర్యవంతుడు, సంకల్పంలో దృఢుడు. గతంలో ఎదురైన కష్టాలను గుర్తు చేసుకుంటూ తన తండ్రిని మించేందుకు ప్రయత్నిస్తాడు.
సాత్యకిర్మాధవః శూరో రథయూథపయూథపః। ఏష వృష్ణిప్రవీరాణామమర్షీ జితసాధ్వసః
సాత్యకి, మాధవుడు, పరాక్రమశాలి, రథదళాలకు నాయకుడు. వృష్ణివంశంలో అగ్రగణ్యుడు, అతడికి అసూయ లేదు, భయమూ లేదు.
ఉత్తమౌజాస్తథా రాజన్రథోదారో మతో మమ । యుధామన్యుశ్చ విక్రాన్తో రథోదారో మతో మమ
ఉత్తమౌజాసు కూడా, రాజా, నా అభిప్రాయంలో గొప్ప రథయోధుడు. యుధామన్యుడు ధైర్యవంతుడు, శక్తివంతుడు, అతడినీ నేను గొప్ప రథయోధుడిగా భావిస్తున్నాను.
ఏతేషాం బహుసాహస్రా రథా నాగా హయాస్తథా । యోత్స్యన్తే తే తనూస్త్యక్త్వా కున్తీపుత్రప్రియేప్సయా
ఈ వీరుల కోసం వేలాది రథాలు, ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయి. వారు కుంతీ కుమారులను రక్షించేందుకు ప్రాణాలనూ త్యాగం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు.
పాణ్డవైః సహ రాజేన్ద్ర తవ సేనాసు భారత। అగ్నిమారుతవద్రాజన్నాహ్వయన్తః పరస్పరమ్
ఓ రాజేంద్రా, నీ సేనల్లో పాండవులతో కలిసి వీరు, అగ్ని-వాయువుల్లా పరస్పరం పోటీ పడతారు.
అజేయౌ సమరే వృద్ధౌ విరాటద్రుపదౌ తథా। మహారథౌ మహావీర్యౌ మతౌ మే పురుషర్షభౌ
యుద్ధంలో వృద్ధులు అయిన వైరాటుడు, ద్రుపదుడు ఇద్దరూ ఓడించలేనివారు. వారు మహారథులు, అపార శక్తివంతులు, నా అభిప్రాయంలో పురుషులలో అగ్రగణ్యులు.
వయోవృద్ధావపి హి తౌ క్షత్రధర్మపరాయణౌ । యతిష్యేతే పరం శక్త్యా స్థితౌ వీరగతే పథి
వయసులో పెద్దవాళ్లైనా, వారు క్షత్రియ ధర్మానికి నిబద్ధులు. వీర మార్గంలో నిలబడి, తమ శక్తిని పూర్తిగా వినియోగిస్తారు.
సంబన్ధికేన రాజేన్ద్ర తౌ తు వీర్యబలాన్వయాత్ । ఆర్యవృత్తౌ మహేష్వాసౌ స్నేహవీర్యసితావుభౌ
ఓ రాజేంద్రా, వీరిద్దరూ బంధుత్వంతో కూడినవారు, వంశపారంపర్యంగా శౌర్యబలాలతో కూడినవారు. వారు ఆర్యులవంటి ప్రవర్తన కలవారు, గొప్ప విలువిదులు, ప్రేమతో, ధైర్యంతో ఏకమై ఉన్నారు.
కారణం ప్రాప్య తు నరాః సర్వ ఏవ మహాభుజాః । శూరా వా కాతరా వాపి భవన్తి కురుపుఙ్గవ
ఓ కురువంశశ్రేష్ఠా, సమయం వచ్చినప్పుడు, ధైర్యవంతులైనా, భయపడేవారైనా, అందరూ తమ స్వభావాన్ని విడిచిపెట్టి, అవసరాన్ని బట్టి ధైర్యంగా మారుతారు.
ఏకాయనగతావేతౌ పార్థివౌ దృఢధన్వినౌ । ప్రాణాంస్త్యక్త్వా పరం శక్త్యా ఘట్టితారౌ పరన్తప
ఈ ఇద్దరు రాజులు, దృఢమైన విలువిదులు, ఒకే లక్ష్యంతో వచ్చారు. శత్రువులను భయపెట్టేవాడా, వారు ప్రాణాలను త్యాగం చేసి, తమ శక్తిని పూర్తిగా వినియోగిస్తారు.
పృథగక్షౌహిణీభ్యాం తావుభౌ సంయతి దారుణౌ । సంబన్ధిభావం రక్షన్తౌ మహత్కర్మ కరిష్యతః
ప్రత్యేక సేనలను నడిపిస్తూ, ఈ ఇద్దరు భయంకరమైన యోధులు యుద్ధంలో గొప్ప కార్యాలు చేస్తారు. బంధుత్వాన్ని కాపాడుతూ, మహత్తరమైన కార్యాన్ని నిర్వర్తిస్తారు.
లోకవీరౌ మహేష్వాసౌ త్యక్తాత్మానౌ చ భారత। ప్రత్యయం పరిరక్షన్తౌ మహత్కర్మ కరిష్యతః
ప్రపంచంలో పేరుగాంచిన వీరు ఇద్దరూ, గొప్ప విలువిదులు, తమ ప్రాణాలను పక్కనబెట్టి, ఇచ్చిన మాటను కాపాడుతూ, గొప్ప కార్యాలు చేస్తారు.
పాఞ్చాలరాజస్య సుతో రాజన్పరపురంజయః । శిఖణ్డీ రథముఖ్యో మే మతః పార్థస్య భారత
ఓ రాజా, పాంచాల రాజుని కుమారుడు, శత్రు నగరాలను జయించిన శిఖండీ, అర్జునునికి ముఖ్యమైన రథయోధుడిగా నేను భావిస్తున్నాను.
ఏష యోత్స్యతి సంగ్రామే నాశయన్పూర్వసంస్థితమ్ । పరం యశో విప్రథయంస్తవ సేనాసు భారత
అతడు యుద్ధంలో ముందున్నవారిని సంహరిస్తూ, నీ సేనల్లో గొప్ప పేరును వ్యాపింపజేస్తాడు, ఓ భారతా.
ఏతస్య బహులాః సేనాః పాఞ్చాలాశ్చ ప్రభద్రకాః । తేనాసౌ రథవంశేన మహత్కర్మ కరిష్యతి
అతనికి అనేక సేనలు ఉన్నాయి—పాంచాళులు, ప్రభద్రకులు. తన రథదళంతో అతడు గొప్ప కార్యాలు చేయగలడు.
ధృష్టద్యుమ్నశ్చ సేనానీః సర్వసేనాసు భారత । మతో మేఽతిరథో రాజన్ద్రోణశిష్యో మహారథః
ధృష్టద్యుమ్నుడు, భరత వంశీయా, సేనలకు అధిపతిగా ఉన్నాడు. నా అభిప్రాయంలో ఇతడు గొప్ప రథసారధి, రాజు, ద్రోణుని శిష్యుడు, మహా యోధుడు కూడా.
ఏష యోత్స్యతి సంగ్రామే సూదయన్వై పరాన్రణే। భగవానివ సంక్రుద్ధః పినాకీ యుగసంక్షయే
ఇతడు యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరిస్తూ పోరాడతాడు. యుగాంతంలో కోపంతో ఉన్న భగవంతుడు పినాకిని లాగా ఇతడు శత్రువులను నాశనం చేస్తాడు.
ఏతస్య తద్రథానీకం కథయన్తి రణప్రియాః । బహుత్వాత్సాగరప్రఖ్యం దేవానామివ సంయుగే
యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే వారు ఇతని రథదళాన్ని సముద్రం లాంటి విస్తారంగా ఉందని చెబుతారు. అది దేవతల సైన్యానికి సమానంగా ఉంటుంది.
క్షత్రధర్మా తు రాజేన్ద్ర మతో మేఽర్ధరథో నృప। ధృష్టద్యుమ్నస్య తనయో బాల్యాన్నాతికృతశ్రమః
రాజేంద్రా, ఇతని కుమారుడు క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ ఉన్నాడు. నా అభిప్రాయంలో ఇతడు అర్ధరథుడు. వయసు చిన్నదిగా ఉండి ఇంకా ఎక్కువ శ్రమ అనుభవించలేదు.
శిశుపాలసుతో వీరశ్చేదిరాజో మహారథః। ధృష్టకేతుర్మహేష్వాసః సంబన్ధీ పాణ్డవస్య హ
శిశుపాలుని కుమారుడు, చేదిరాజు, ధృష్టకేతువు మహా ధనుర్ధారి, పాండవులకు బంధువు, వీరుడు, మహారథుడు.
ఏష చేదిపతిః శూరః సహ పుత్రేణ భారత । మహారథానాం సుకరం మహత్కర్మ కరిష్యతి
ఈ చేదిరాజు ధైర్యవంతుడు, తన కుమారుడితో కలిసి, భరత వంశీయా, మహారథుల మధ్య గొప్ప కార్యాలు సాధించగలడు.
క్షత్రధర్మరతో మహ్యం మతః పరపురంజయః । క్షత్రదేవస్తు రాజేన్ద్ర పాణ్డవేషు రథోత్తమః
క్షత్రధర్మాన్ని ప్రేమించే ఇతడు పరశత్రు పట్టణాలను జయించగలవాడు అని నేను భావిస్తున్నాను. రాజేంద్రా, క్షత్రదేవుడు పాండవులలో ఉత్తమ రథసారధి.
జయన్తశ్చామితౌజాశ్చ సత్యజిచ్చ మహారథః । మహారథా మహాత్మానః సర్వే పాఞ్చాలసత్తమాః
జయంతుడు, అమితౌజసుడు, సత్యజిత్ — వీరంతా మహారథులు, మహాత్ములు, పాంచాలులలో ఉత్తములు.
యోత్స్యన్తే సమరే తాత సంరబ్ధా ఇవ కుఞ్జరాః । అజో భోజశ్చ విక్రాన్తౌ పాణ్డవార్థే మహారథౌ
వీరు యుద్ధంలో కోపంతో ఉన్న ఏనుగుల్లా పోరాడతారు. అజుడు, భోజుడు ఇద్దరూ పాండవుల కోసం ధైర్యవంతులైన మహారథులు.
యోత్స్యేతే బలినౌ శూరౌ పరం శక్త్యా యతిష్యతః। శీఘ్రాస్త్రాశ్చిత్రయోద్ధారః కృతినో దృఢవిక్రమాః
ఈ ఇద్దరూ బలవంతులు, వీరులు, తమ శక్తిని పూర్తిగా ఉపయోగించి యుద్ధం చేస్తారు. వీరు ఆయుధాలలో వేగవంతులు, నైపుణ్యం కలవారు, ధైర్యంలో దృఢంగా ఉంటారు.
కేకయాః పఞ్చ రాజేన్ద్ర భ్రాతరో దృఢవిక్రమాః । సర్వే చైవ రథోదారాః సర్వే లోహితకధ్వజాః
రాజేంద్రా, కేకయ దేశానికి చెందిన ఐదుగురు సోదరులు ధైర్యంలో దృఢంగా ఉంటారు. వీరంతా ఉత్తమ రథసారధులు, అందరూ ఎర్ర జెండాలు కలిగి ఉంటారు.
కాశికః సుకుమారశ్చ నీలో యశ్చాపరో నృప । సూర్యదత్తశ్చ శఙ్ఖశ్చ మదిరాశ్వశ్చ నామతః
కాశికుడు, సుకుమారుడు, నీలుడు, మరొకరు, రాజా, సూర్యదత్తుడు, శంఖుడు, మదిరాశ్వుడు — వీరందరూ పేరుగాంచినవారు.